GiaTang.comGia Tăng
Ghi VAT trên hoá đơn

Một hoá đơn nhiều thuế suất: ghi 5%, 8%, 10% và hàng không chịu thuế cùng lúc

Một hoá đơn GTGT được ghi nhiều mức thuế suất nếu ghi rõ thuế suất từng dòng và cộng riêng từng nhóm. Ví dụ đơn hàng nhà sách bán cho trường học.

A Vietnamese bookstore worker packs mixed school supplies and toy boxes into cartons at a back counter, viewed from a low side angle, soft daylight, faces turned away

Một tờ hoá đơn giá trị gia tăng được ghi nhiều mức thuế suất khác nhau, miễn là mỗi dòng hàng ghi đúng thuế suất của chính nó và phần cộng thuế được tách theo từng mức. Khoản 4 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP còn yêu cầu rõ: khi bán hàng áp dụng các mức thuế suất khác nhau thì trên hoá đơn giá trị gia tăng phải ghi rõ thuế suất của từng hàng hoá, dịch vụ.

Điều không được làm là ghi một thuế suất chung cho cả đơn để cho gọn. Khoản 4 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 buộc cơ sở kinh doanh khai theo từng mức thuế suất; nếu không tách được thì phải tính và nộp theo mức cao nhất. Bài dưới đây dùng một đơn hàng giả định của nhà sách bán cho trường học, có đủ bốn chế độ trên một tờ hoá đơn, để bạn thấy cách xếp dòng, cách cộng và cách tự kiểm.

Vì sao luật buộc tách từng mức thay vì cho ghi gộp

Thuế đầu ra của người bán theo phương pháp khấu trừ là tổng số thuế ghi trên hoá đơn giá trị gia tăng (điểm b khoản 1 Điều 11 Luật). Khi tờ hoá đơn có nhiều nhóm hàng, con số tổng thuế chỉ đúng nếu từng nhóm được nhân với đúng thuế suất của nó. Ghi gộp một mức nghĩa là hoặc người bán nộp thừa (nếu chọn mức cao), hoặc nộp thiếu (nếu chọn mức thấp) và đẩy người mua vào thế khai sai thuế đầu vào.

Khoản 4 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 xử lý thẳng trường hợp này: cơ sở kinh doanh nhiều loại hàng hoá, dịch vụ có thuế suất khác nhau, kể cả hàng không chịu thuế, phải khai thuế theo từng mức thuế suất; nếu không xác định theo từng mức thì phải tính và nộp theo mức cao nhất. Như vậy ghi gộp không phải là cách "đơn giản hoá" mà là cách tự chuyển toàn bộ đơn hàng sang mức thuế cao nhất.

Việc tách còn cần cho tờ khai. Tờ khai thuế giá trị gia tăng có chỉ tiêu riêng cho từng mức và cho hàng không chịu thuế; khi hoá đơn đã tách sẵn theo nhóm thì kế toán chỉ cần cộng, không phải mở lại từng tờ để phân loại.

Ví dụ: đơn hàng nhà sách bán cho một trường học

Giả định công ty B kinh doanh sách và đồ dùng học tập, tính thuế theo phương pháp khấu trừ, bán cho trường X một đơn hàng gồm năm dòng. Thuế suất mỗi dòng lấy theo Luật Thuế giá trị gia tăng 2024; riêng dòng cặp học sinh giả định đã tra Phụ lục I, II Nghị định 174/2025/NĐ-CP và không thuộc diện loại trừ.

Dòng hàngGiá tính thuếChế độ thuếCăn cứTiền thuế
Sách giáo khoa40 triệu đồngKhông chịu thuếKhoản 15 Điều 5Không tính
Sách tham khảo các loại khác20 triệu đồng5%Điểm l khoản 2 Điều 91 triệu đồng
Đồ chơi cho trẻ em10 triệu đồng5%Điểm l khoản 2 Điều 90,5 triệu đồng
Bảng, phấn, thước, com-pa6 triệu đồng5%Điểm i khoản 2 Điều 90,3 triệu đồng
Cặp học sinh bằng vải24 triệu đồng8% (đang giảm từ 10%)Khoản 3 Điều 9; Nghị định 174/2025/NĐ-CP1,92 triệu đồng

Chỉ một đơn hàng mà có ba chế độ: không chịu thuế, 5% và 8%. Nếu kế toán ghi gộp 8% cho cả đơn, tiền thuế sẽ là 8 triệu đồng thay vì 3,72 triệu đồng, và hàng không chịu thuế bị biến thành hàng chịu thuế trên giấy tờ.

Lưu ý dòng cuối: mức 8% chỉ áp dụng đến hết 31/12/2026 theo Điều 2 Nghị định 174/2025/NĐ-CP. Đơn hàng giao sau mốc đó phải ghi 10% nếu không có văn bản gia hạn; bạn cần kiểm tra trước khi lập hoá đơn.

Phần cộng tiền cuối hoá đơn: cộng theo từng nhóm

Sau khi ghi từng dòng, phần tổng của tờ hoá đơn trong ví dụ nên được cộng theo nhóm như sau để người mua đối chiếu và để kế toán hai bên đưa vào tờ khai không phải tính lại.

NhómCộng tiền hàngTiền thuếCộng thanh toán
Không chịu thuế40 triệu đồngKhông có40 triệu đồng
Thuế suất 5%36 triệu đồng1,8 triệu đồng37,8 triệu đồng
Thuế suất 8%24 triệu đồng1,92 triệu đồng25,92 triệu đồng
Tổng cả hoá đơn100 triệu đồng3,72 triệu đồng103,72 triệu đồng

Cách tự kiểm: tổng cộng tiền hàng của các nhóm phải đúng bằng tổng giá tính thuế các dòng; tổng tiền thuế phải bằng tổng các dòng thuế. Nếu hai con số này lệch, có dòng đã bị cộng nhầm nhóm. Phần mềm hoá đơn điện tử thường tự cộng theo nhóm nếu từng dòng được chọn đúng thuế suất, nên lỗi gốc hầu như luôn nằm ở bước chọn thuế suất cho dòng hàng, không nằm ở phép cộng.

Bốn chỗ hay nhầm khi ghi nhiều thuế suất

Áp 8% cho cả hàng đang chịu 5%. Điểm c khoản 1 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP nói rõ hàng thuộc đối tượng không chịu thuế hoặc chịu 5% thì thực hiện theo Luật Thuế giá trị gia tăng và không được giảm. Giảm thuế chỉ dành cho nhóm đang chịu 10%.

Ghi 0% cho hàng không chịu thuế cho "đủ dòng". Không chịu thuế và 0% là hai chế độ khác nhau. Theo khoản 27 Điều 5 Luật, cơ sở kinh doanh hàng không chịu thuế không được khấu trừ, hoàn thuế đầu vào, trừ trường hợp áp dụng 0% tại khoản 1 Điều 9.

Coi mọi loại sách là một nhóm. Sách giáo khoa, giáo trình, sách chính trị, sách văn bản pháp luật, sách khoa học kỹ thuật và một số loại khác nằm ở khoản 15 Điều 5 (không chịu thuế); sách các loại còn lại ở điểm l khoản 2 Điều 9 (5%). Mỗi đầu sách cần xác định riêng.

Tưởng phế liệu thu hồi đi theo thuế suất của sản phẩm chính. Khoản 5 Điều 9 Luật quy định phế phẩm, phụ phẩm, phế liệu thu hồi trong sản xuất áp dụng thuế suất của chính mặt hàng phế phẩm, phụ phẩm, phế liệu đó, nên khi bán kèm trên cùng hoá đơn phải xác định mức riêng.

Bán cả hàng chịu thuế và không chịu thuế thì thuế đầu vào ra sao

Khi một đơn vị vừa bán hàng chịu thuế vừa bán hàng không chịu thuế như nhà sách trong ví dụ, câu hỏi tiếp theo thường là thuế đầu vào chung (tiền thuê kho, điện, vận chuyển) được khấu trừ bao nhiêu. Điểm b khoản 1 Điều 14 Luật trả lời ở mức nguyên tắc: chỉ khấu trừ phần đầu vào dùng cho hàng chịu thuế; phải hạch toán riêng, không hạch toán riêng được thì phân bổ theo tỷ lệ doanh thu chịu thuế trên tổng doanh thu bán ra.

Đây là lý do việc tách dòng trên hoá đơn đầu ra quan trọng gấp đôi: nó không chỉ quyết định thuế đầu ra mà còn là số liệu để tính tỷ lệ phân bổ đầu vào. Với ví dụ trên, doanh thu không chịu thuế là 40 triệu trên tổng 100 triệu đồng; nếu cả kỳ giữ tỷ lệ như vậy thì khoảng 60% thuế đầu vào dùng chung được đưa vào khấu trừ. Chi tiết điều kiện khấu trừ và cách phân bổ theo kỳ nên làm cùng kế toán thuế, vì ngoài tỷ lệ còn có các điều kiện về hoá đơn, chứng từ thanh toán.

Với hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp tính trực tiếp, chuyện tách vẫn cần nhưng theo kiểu khác: tách doanh thu theo nhóm ngành nghề để áp đúng tỷ lệ % tại điểm b khoản 2 Điều 12, chẳng hạn phân phối hàng hoá 1% và dịch vụ 5%. Nhóm cụ thể của từng hoạt động do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết theo khoản 4 Điều 12.

Người mua nhận hoá đơn nhiều thuế suất nên kiểm gì

Nếu bạn ở phía mua, ví dụ kế toán của trường X trong ví dụ trên, tờ hoá đơn nhiều thuế suất cần được kiểm kỹ hơn hoá đơn một mức, vì sai một dòng là sai số thuế đầu vào của cả kỳ.

Điểm cần kiểmVì saoCách kiểm
Mỗi dòng có ghi thuế suất riêng khôngKhoản 4 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP yêu cầu ghi rõ từng mứcNhìn cột thuế suất, không có dòng nào để trống hoặc gộp
Dòng hàng không chịu thuế có bị tính thuế khôngTiền thuế dòng đó phải không cóSo danh sách hàng với khoản 15 Điều 5 nếu là sách
Dòng 8% có thuộc diện được giảm khôngHàng 5% và hàng trong phụ lục loại trừ không được giảmHỏi người bán căn cứ đã tra phụ lục
Tổng thuế có bằng cộng các dòng khôngSố đưa vào tờ khai đầu vào là tổng nàyCộng tay các dòng thuế
Ngày lập hoá đơn có trước 01/01/2027 nếu ghi 8% khôngNghị định 174/2025/NĐ-CP hết hiệu lực sau 31/12/2026Kiểm tra văn bản gia hạn nếu ngày lập sau mốc này

Phát hiện sai ở khâu này thì báo ngay cho người bán để họ xử lý hoá đơn trước khi bạn kê khai; kê khai theo hoá đơn sai rồi mới điều chỉnh tốn thêm một vòng cho cả hai bên.

Quy trình gọn cho cửa hàng bán nhiều nhóm hàng

Nếu cửa hàng của bạn thường xuyên có đơn hàng nhiều thuế suất, thiết lập một lần theo các bước sau để không phải nghĩ lại mỗi lần lập hoá đơn:

  1. Lập danh mục mặt hàng, mỗi mã hàng gắn một chế độ thuế: không chịu thuế, 0%, 5%, 10% hoặc 8% trong thời gian còn giảm, kèm điều khoản căn cứ.
  2. Với mặt hàng đang chịu 10%, ghi thêm kết quả tra Phụ lục I, II Nghị định 174/2025/NĐ-CP: được giảm hay thuộc diện loại trừ.
  3. Nhập danh mục này vào phần mềm bán hàng và hoá đơn để thuế suất tự hiện theo mã hàng, hạn chế gõ tay.
  4. Đặt lịch rà lại danh mục trước ngày 31/12/2026 để chuyển các mã 8% về 10% nếu không có văn bản gia hạn.
  5. Mỗi kỳ khai thuế, đối chiếu tổng theo từng mức trên hoá đơn đầu ra với các chỉ tiêu tương ứng trên tờ khai.
  6. Với mặt hàng lưng chừng giữa hai nhóm, gửi câu hỏi bằng văn bản cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp và lưu câu trả lời cùng danh mục.

Danh mục có căn cứ còn giúp khi đổi người lập hoá đơn: người mới không cần thuộc luật, chỉ cần chọn đúng mã hàng.

Câu hỏi thường gặp

Một hoá đơn giá trị gia tăng có được ghi cả hàng 5% và hàng 10% không?

Được. Mỗi dòng hàng ghi đúng thuế suất của nó và phần cộng thuế tách theo từng mức. Khoản 4 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP yêu cầu ghi rõ thuế suất của từng hàng hoá, dịch vụ khi có nhiều mức trên một hoá đơn.

Ghi chung một thuế suất cho cả đơn hàng có bị sao không?

Theo khoản 4 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, không tách được theo từng mức thì phải tính và nộp theo mức cao nhất. Nếu ghi chung mức thấp hơn thì phần hàng chịu mức cao bị khai thiếu thuế và phải xử lý lại hoá đơn.

Hàng không chịu thuế có được ghi chung trên hoá đơn giá trị gia tăng với hàng chịu thuế không?

Có thể ghi trên cùng tờ hoá đơn nếu từng dòng thể hiện đúng chế độ của nó và phần cộng tách riêng. Cách thể hiện dòng không chịu thuế trên hoá đơn điện tử theo quy định hoá đơn hiện hành.

Hàng 5% có được giảm còn 4% theo chính sách giảm thuế không?

Không. Điểm c khoản 1 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP quy định hàng chịu thuế 5% hoặc không chịu thuế thì thực hiện theo Luật Thuế giá trị gia tăng và không được giảm. Chính sách chỉ áp cho nhóm đang chịu 10%.

Hộ kinh doanh bán cả hàng hoá và dịch vụ thì hoá đơn bán hàng ghi thế nào?

Hộ tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu, mỗi nhóm ngành một tỷ lệ theo điểm b khoản 2 Điều 12 Luật. Nên tách doanh thu từng nhóm trên hoá đơn và sổ sách để áp đúng tỷ lệ; nhóm cụ thể nên tra hướng dẫn của Bộ Tài chính.

Bán phế liệu cùng sản phẩm chính thì ghi thuế suất nào?

Theo khoản 5 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, phế phẩm, phụ phẩm, phế liệu thu hồi trong sản xuất áp dụng thuế suất của chính mặt hàng đó, không theo sản phẩm chính. Mỗi loại cần một dòng với mức riêng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138