GiaTang.comGia Tăng
VAT hàng xuất khẩu, nhập khẩu

Điều kiện áp thuế suất 0% cho hàng xuất khẩu: hợp đồng, thanh toán, tờ khai hải quan

Hàng xuất khẩu chỉ được thuế suất 0% khi đủ hợp đồng, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt và tờ khai hải quan. Thiếu một thứ thì mất khấu trừ đầu vào.

A Vietnamese warehouse worker seen from behind strapping sealed cartons onto a wooden pallet beside an open container door, late afternoon light, navy and green tones, low angle

Hàng hoá xuất khẩu được áp thuế suất giá trị gia tăng 0% khi có đủ ba thứ: hợp đồng bán (hoặc gia công, ủy thác xuất khẩu), chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt và tờ khai hải quan theo quy định. Đó là yêu cầu của khoản 1 Điều 18 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, chi tiết cho khoản 1 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15. Hàng đã đi khỏi Việt Nam nhưng thiếu một trong ba thứ thì không mất quyền "không tính thuế đầu ra", mà mất quyền khấu trừ thuế đầu vào, tức là mất tiền thật.

Phần dưới đi lần lượt: hàng nào được gọi là xuất khẩu, từng giấy tờ phải trông ra sao, tiền về theo đường vòng thì xử lý thế nào, khách không trả tiền thì lấy gì thay, và một ví dụ số cho thấy thiếu hồ sơ một lô hàng làm doanh nghiệp mất bao nhiêu. Cuối bài có bảng tự kiểm cho từng lô trước khi khoá sổ kỳ khai thuế.

Hàng nào được tính là hàng hoá xuất khẩu chịu thuế suất 0%

Điểm a khoản 1 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và khoản 1 Điều 17 Nghị định 181/2025/NĐ-CP liệt kê năm trường hợp. Điểm chung là hàng được tiêu dùng ngoài thị trường nội địa, hoặc trong khu phi thuế quan để phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu.

Trường hợpVí dụ giả địnhĐiểm cần để ý
Hàng từ Việt Nam bán cho tổ chức, cá nhân ở nước ngoài và tiêu dùng ở ngoài Việt NamXưởng A bán 5.000 đôi dép cho nhà phân phối ở nước ngoàiNgười mua ở nước ngoài, hàng đi ra khỏi lãnh thổ
Hàng từ nội địa bán cho tổ chức trong khu phi thuế quan, tiêu dùng trong khu để sản xuất xuất khẩuCông ty B bán bao bì cho một doanh nghiệp chế xuấtChỉ phần phục vụ trực tiếp sản xuất xuất khẩu
Hàng đã bán tại khu vực cách ly cho người đã làm thủ tục xuất cảnhQuầy đặc sản trong khu cách ly sân bayNgười mua đã qua thủ tục xuất cảnh
Hàng đã bán tại cửa hàng miễn thuếCửa hàng miễn thuế bán cho hành kháchCửa hàng phải đúng loại theo quy định về hàng miễn thuế
Hàng hoá xuất khẩu tại chỗHàng giao trong nước theo chỉ định của bên nước ngoàiThủ tục do pháp luật hải quan quy định, nên hỏi đại lý hải quan

Bảng này chỉ là cửa vào. Đứng trong danh sách rồi vẫn phải qua cửa thứ hai là điều kiện hồ sơ, và cửa thứ ba là không thuộc các trường hợp bị loại khỏi 0% tại điểm d khoản 1 Điều 9 (ví dụ thuốc lá, rượu, bia nhập khẩu rồi xuất khẩu; xăng dầu mua nội địa bán vào khu phi thuế quan). Gia công xuất khẩu, xuất qua sàn thương mại điện tử nước ngoài, bán vào khu phi thuế quan có hồ sơ riêng, được trình bày ở các bài khác cùng chuyên mục.

Ba giấy tờ bắt buộc và hình dạng đúng của từng loại

Khoản 1 Điều 18 Nghị định 181/2025/NĐ-CP nêu ba giấy tờ. Điều 27 cùng nghị định mô tả kỹ từng loại khi dùng để khấu trừ đầu vào. Ghép hai điều lại được bảng sau:

Giấy tờBán trực tiếpỦy thác xuất khẩuChỗ hay thiếu
Hợp đồngHợp đồng bán hoặc gia công ký với bên nước ngoàiHợp đồng ủy thác xuất khẩu, kèm biên bản thanh lý hoặc biên bản đối chiếu công nợ định kỳBiên bản đối chiếu thiếu số tờ khai, số chứng từ thanh toán của bên nhận ủy thác
Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặtGiấy báo có của ngân hàng bên xuất khẩu về tiền nhận từ tài khoản bên nhập khẩuHai chặng: bên nước ngoài trả bên nhận ủy thác, bên nhận ủy thác trả bên ủy thácTiền về tài khoản cá nhân giám đốc thay vì tài khoản công ty
Tờ khai hải quanTờ khai đã hoàn thành thủ tục hải quanTờ khai của bên nhận ủy thác, số và ngày ghi trên biên bản đối chiếuTờ khai còn ở trạng thái chưa thông quan khi khoá sổ
Hoá đơnHoá đơn thương mại hoặc hoá đơn giá trị gia tăng theo pháp luật hoá đơnNhư bên tráiNgày hoá đơn lệch xa ngày thông quan

Ngoài ba thứ trên, khi dùng để khấu trừ đầu vào còn cần phiếu đóng gói, vận đơn, chứng từ bảo hiểm hàng hoá nếu có (điểm c khoản 2 Điều 14 Luật). Hồ sơ, thủ tục áp dụng thuế suất 0% còn do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định theo khoản 6 Điều 9 Luật, nên trước mỗi mùa quyết toán bạn nên tra lại văn bản hướng dẫn hiện hành.

Thanh toán không dùng tiền mặt: thế nào là đạt, thế nào là trượt

Đường chuẩn. Khoản 3 Điều 27 Nghị định 181/2025/NĐ-CP mô tả: tiền chuyển từ tài khoản của bên nhập khẩu (hoặc ngân hàng phục vụ bên nhập khẩu) sang tài khoản mang tên cơ sở kinh doanh xuất khẩu mở tại ngân hàng. Giấy báo có của ngân hàng bên xuất khẩu là chứng từ thanh toán. Tiền về tài khoản cá nhân, dù là của chủ doanh nghiệp, không phải đường chuẩn.

Trả chậm. Được, nhưng phải có thoả thuận trả chậm ghi trong hợp đồng hoặc phụ lục hợp đồng, và đến hạn thì phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Kế toán nên theo dõi riêng các lô trả chậm, vì đây là chỗ hồ sơ hay bị bỏ quên khi người phụ trách nghỉ việc.

Bên thứ ba trả thay. Nghị định cho phép nhiều kiểu: bên nước ngoài ủy quyền cho bên thứ ba ở nước ngoài trả, văn phòng đại diện tại Việt Nam trả, trả từ tài khoản vãng lai, bù trừ công nợ qua tổ chức ở Việt Nam. Điểm chung bắt buộc: cách thanh toán đó phải được ghi trong hợp đồng xuất khẩu hoặc phụ lục, văn bản điều chỉnh hợp đồng. Tiền về trước, ký phụ lục sau là kiểu hay bị hỏi lại.

Số tiền lệch hợp đồng. Tiền về ít hơn thì phải giải trình lý do như phí chuyển tiền ngân hàng, giảm giá vì hàng kém chất lượng (kèm văn bản thoả thuận giảm giá). Tiền về nhiều hơn thì giải trình như trả một lần cho nhiều hợp đồng, ứng trước tiền hàng. Doanh nghiệp cam kết chịu trách nhiệm về lời giải trình.

Thanh toán bằng hàng. Bù trừ giá trị hàng xuất với hàng nhập của cùng bên nước ngoài phải ghi trong hợp đồng, có tờ khai hàng nhập bù trừ, có văn bản xác nhận số bù trừ, phần chênh lệch phải thanh toán không dùng tiền mặt.

Khách nước ngoài không trả tiền, hàng tổn thất hoặc phải tiêu huỷ

Đây là ba tình huống doanh nghiệp xuất khẩu nhỏ sợ nhất vì không có tiền về thì tưởng như không có chứng từ thanh toán. Các điểm r, s, t khoản 3 Điều 27 Nghị định 181/2025/NĐ-CP cho phép thay chứng từ thanh toán bằng giấy tờ khác, kèm văn bản giải trình lý do:

  • Bên nước ngoài mất khả năng thanh toán: dùng một trong các giấy tờ như bản sao tờ khai nhập khẩu hàng từ Việt Nam đã đăng ký ở nước nhập khẩu, đơn khởi kiện kèm giấy xác nhận thụ lý, phán quyết thắng kiện, hoặc giấy của tổ chức có thẩm quyền nước ngoài xác nhận bên kia phá sản, mất khả năng thanh toán.
  • Hàng không đạt chất lượng phải tiêu huỷ ở nước ngoài: biên bản tiêu huỷ hoặc giấy xác nhận tiêu huỷ của cơ quan thực hiện, kèm chứng từ thanh toán chi phí tiêu huỷ nếu bên xuất khẩu chịu, hoặc giấy tờ chứng minh chi phí đó do bên khác chịu.
  • Hàng bị tổn thất ngoài biên giới: giấy xác nhận tổn thất của cơ quan có thẩm quyền hoặc biên bản xác định tổn thất nêu rõ nguyên nhân; nếu đã nhận tiền bồi thường thì gửi kèm chứng từ thanh toán khoản bồi thường đó.
  • Khách từ chối nhận, bán lại cho khách mới cùng nước: giữ toàn bộ hồ sơ lô hàng với khách cũ, công văn giải trình, và toàn bộ hồ sơ với khách mới (điểm m).

Bản sao phải có xác nhận sao y của doanh nghiệp; giấy tờ không bằng tiếng Anh thì kèm bản dịch công chứng (điểm u). Đừng đợi tới lúc bị kiểm tra mới đi xin giấy tờ ở nước ngoài: ngay khi biết khách có vấn đề, hãy lập hồ sơ và lưu cùng bộ chứng từ của lô hàng.

Thiếu hồ sơ thì mất gì: ví dụ một lô hàng

Khoản 9 Điều 28 Nghị định 181/2025/NĐ-CP nói rõ: hàng xuất khẩu đã có xác nhận của hải quan nhưng thiếu các hồ sơ khác về điều kiện khấu trừ thì không được khấu trừ thuế đầu vào và không phải tính thuế đầu ra. Nghĩa là lô hàng bị đối xử gần như hàng không chịu thuế. Ví dụ giả định: công ty B xuất một lô hàng trị giá 2 tỷ đồng, thuế giá trị gia tăng đầu vào của nguyên liệu, bao bì, vận chuyển nội địa cho lô này là 150 triệu đồng.

Khoản mụcĐủ hồ sơ (0%)Thiếu chứng từ thanh toán
Thuế đầu ra của lô hàng0 đồng0 đồng (không phải tính)
Thuế đầu vào gắn với lô hàngĐược khấu trừ 150 triệu đồngKhông được khấu trừ
Ảnh hưởng tới số thuế của kỳGiảm số phải nộp hoặc tăng số được khấu trừ chuyển kỳ sau, có thể xét hoànPhải loại 150 triệu ra khỏi số khấu trừ
Chi phí thực của lô hàngKhông gồm 150 triệu thuế150 triệu trở thành chi phí

Chênh lệch 150 triệu đồng là tiền thật. Khi hàng đã đi rồi mà tiền chưa về theo đường chuẩn, việc của bạn là xem lô hàng có rơi vào một trường hợp đặc thù của Điều 27 không, chứ không phải âm thầm tính thuế đầu ra 10% cho "an toàn". Tính thêm thuế đầu ra không làm cho đầu vào trở lại hợp lệ. Riêng thuế đầu vào của hàng xuất khẩu chưa khấu trừ hết từ 300 triệu đồng trở lên trong tháng, quý thì được xét hoàn theo khoản 1 Điều 15 Luật, trừ hàng nhập khẩu rồi xuất khẩu sang nước khác.

Tự kiểm từng lô hàng trước khi khoá sổ kỳ khai thuế

Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu nhỏ chỉ kiểm hồ sơ khi bị hỏi. Làm ngược lại: mỗi lô hàng một dòng trong bảng theo dõi, đi đủ các bước dưới đây rồi mới đưa doanh thu và đầu vào của lô vào tờ khai.

  1. Đối chiếu số hợp đồng, phụ lục, số tờ khai, số hoá đơn của lô: ba số phải dẫn chiếu được về nhau.
  2. Kiểm tờ khai đã hoàn thành thủ tục hải quan chưa; ghi ngày thông quan vào bảng theo dõi.
  3. Kiểm ngày lập hoá đơn: thời điểm xác định thuế hàng xuất khẩu do người bán tự xác định nhưng chậm nhất là ngày làm việc tiếp theo kể từ ngày hàng được thông quan (khoản 1 Điều 15 Nghị định 181/2025/NĐ-CP).
  4. Đánh dấu lô nào đã có giấy báo có, lô nào trả chậm theo hợp đồng, lô nào bên thứ ba trả và hợp đồng đã ghi cách trả đó chưa.
  5. Với lô tiền về lệch số, soạn sẵn văn bản giải trình kèm thoả thuận giảm giá hoặc bảng kê phí ngân hàng.
  6. Với lô ủy thác, lấy biên bản đối chiếu có đủ số hợp đồng, số tờ khai, số chứng từ thanh toán của bên nhận ủy thác.
  7. Lô nào thiếu thứ không bổ sung được: tách thuế đầu vào của lô đó khỏi số khấu trừ, ghi chú lý do để người sau hiểu.

Bảng theo dõi này cũng là thứ cơ quan thuế cần đầu tiên khi bạn đề nghị hoàn thuế. Làm đều từng kỳ tốn ít công hơn nhiều so với dựng lại hồ sơ một năm khi bị kiểm tra.

Câu hỏi thường gặp

Hàng đã thông quan xuất khẩu nhưng khách chưa trả tiền thì đã được khấu trừ đầu vào chưa?

Nếu hợp đồng có thoả thuận trả chậm thì hồ sơ vẫn đúng đường, đến hạn thanh toán phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Nếu hợp đồng không ghi trả chậm, bạn nên hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp về cách kê khai lô đó trong kỳ.

Khách nước ngoài trả tiền vào tài khoản cá nhân của giám đốc có được tính là thanh toán không dùng tiền mặt không?

Không theo đường chuẩn của khoản 3 Điều 27 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, vì tiền phải về tài khoản mang tên cơ sở kinh doanh xuất khẩu. Lô hàng đó có nguy cơ không được khấu trừ đầu vào; hãy hỏi kế toán và cơ quan thuế trước khi kê khai.

Hoá đơn hàng xuất khẩu dùng hoá đơn thương mại hay hoá đơn giá trị gia tăng?

Khoản 4 Điều 27 Nghị định 181/2025/NĐ-CP chấp nhận hoá đơn thương mại hoặc hoá đơn giá trị gia tăng theo pháp luật hoá đơn, chứng từ. Cách lập cụ thể theo nghị định về hoá đơn hiện hành, bạn tra văn bản đó hoặc hỏi nhà cung cấp dịch vụ hoá đơn.

Thiếu hồ sơ thì có phải tự tính thuế đầu ra 10% cho lô hàng xuất khẩu không?

Khoản 9 Điều 28 Nghị định 181/2025/NĐ-CP nói hàng đã có xác nhận hải quan mà thiếu hồ sơ thì không được khấu trừ đầu vào và không phải tính thuế đầu ra. Riêng hàng gia công chuyển tiếp thiếu hồ sơ thì phải tính và nộp như hàng tiêu thụ nội địa.

Bao lâu thì nên kiểm hồ sơ các lô hàng xuất khẩu một lần?

Nên kiểm theo đúng kỳ khai thuế của doanh nghiệp, tháng hoặc quý, trước khi chốt số liệu. Kiểm muộn thì giấy tờ ở nước ngoài khó xin, người phụ trách có thể đã đổi, và số khấu trừ sai sẽ kéo theo khai bổ sung.

Ủy thác xuất khẩu thì ai được khấu trừ, ai được hoàn thuế?

Theo điểm a khoản 1 Điều 29 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, với ủy thác xuất khẩu thì đối tượng được hoàn là cơ sở kinh doanh có hàng ủy thác xuất khẩu, tức bên ủy thác. Bên này cần biên bản đối chiếu có đủ thông tin tờ khai và chứng từ thanh toán của bên nhận ủy thác.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138