Thuế giá trị gia tăng của hàng nhập khẩu bằng giá tính thuế nhân thuế suất, trong đó giá tính thuế là trị giá tính thuế nhập khẩu cộng thuế nhập khẩu, cộng thuế nhập khẩu bổ sung (nếu có), cộng thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có) và cộng thuế bảo vệ môi trường (nếu có). Công thức nằm ở điểm b khoản 1 Điều 7 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và khoản 2 Điều 5 Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Thuế suất là mức của chính mặt hàng theo Điều 9 Luật: 5% hoặc 10%, và có thể 8% nếu mặt hàng thuộc diện giảm thuế đến hết 31/12/2026.
Chỗ người mới nhập khẩu hay sai là lấy giá trên hoá đơn của người bán nước ngoài nhân thẳng 10%, quên rằng thuế nhập khẩu và các sắc thuế khác được cộng vào trước. Phần dưới tính ba lô hàng giả định, nói cách xử lý khi được miễn hoặc giảm thuế nhập khẩu, và cách dùng chứng từ nộp thuế ở khâu nhập khẩu để khấu trừ.
Ai nộp và nộp vào lúc nào
Khoản 2 Điều 4 Luật xác định người nộp thuế ở khâu này là tổ chức, cá nhân nhập khẩu hàng hoá chịu thuế giá trị gia tăng, gọi là người nhập khẩu. Người nhập khẩu không nhất thiết là doanh nghiệp: hộ kinh doanh, cá nhân nhập hàng chịu thuế cũng là người nộp thuế ở khâu nhập khẩu, trừ khi hàng thuộc một trường hợp không chịu thuế của Điều 5.
Về thời điểm, khoản 2 Điều 15 Nghị định 181/2025/NĐ-CP quy định thời điểm xác định thuế giá trị gia tăng của hàng nhập khẩu là thời điểm xác định thuế nhập khẩu theo pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu. Nói cách khác, thuế giá trị gia tăng khâu nhập khẩu đi cùng nhịp với thuế nhập khẩu của lô hàng và được kê khai trên tờ khai hải quan. Thủ tục khai, thời hạn nộp, bảo lãnh, ân hạn thuộc pháp luật hải quan và quản lý thuế, không nằm trong Luật Thuế giá trị gia tăng; phần này bạn hỏi đại lý làm thủ tục hải quan hoặc tra văn bản hiện hành.
Điều cần nhớ cho kế toán: số thuế giá trị gia tăng khâu nhập khẩu không do người bán nước ngoài ghi trên hoá đơn, mà do chính bạn tính và nộp. Chứng từ chứng minh là chứng từ nộp thuế, không phải hoá đơn giá trị gia tăng.
Giá tính thuế gồm những thành phần nào
Khoản 2 Điều 5 Nghị định 181/2025/NĐ-CP liệt kê thành phần theo thứ tự cộng dồn. Mỗi dòng dưới đây có thể có hoặc không, tuỳ mặt hàng:
| Thành phần | Lấy từ đâu | Khi nào có |
|---|---|---|
| Trị giá tính thuế nhập khẩu | Xác định theo pháp luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, thể hiện trên tờ khai | Luôn có |
| Thuế nhập khẩu | Trị giá tính thuế nhân thuế suất nhập khẩu của mã hàng | Khi mã hàng có thuế nhập khẩu và không được miễn |
| Thuế nhập khẩu bổ sung | Theo pháp luật thuế xuất nhập khẩu, quản lý ngoại thương | Khi hàng bị áp các khoản thuế bổ sung, nếu có |
| Thuế tiêu thụ đặc biệt | Theo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt | Khi hàng thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt |
| Thuế bảo vệ môi trường | Theo Luật Thuế bảo vệ môi trường | Khi hàng thuộc diện chịu thuế bảo vệ môi trường |
Mức thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường nằm ở các văn bản khác, không nằm trong phạm vi bài này. Trong các ví dụ dưới, những con số đó là giả định để minh hoạ cách cộng, không phải mức thật của mặt hàng nào. Khi làm thật, bạn lấy số trên tờ khai hải quan đã được tính theo biểu thuế hiện hành.
Ví dụ tính ba lô hàng giả định
Ba lô hàng của công ty G, cùng trị giá tính thuế nhập khẩu 1 tỷ đồng để dễ so sánh. Thuế suất giá trị gia tăng lấy 10% cho đơn giản; nếu mặt hàng được giảm còn 8% hoặc thuộc nhóm 5% thì thay số ở dòng cuối.
| Bước | Lô 1: máy móc | Lô 2: hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt | Lô 3: hàng chịu thuế bảo vệ môi trường |
|---|---|---|---|
| Trị giá tính thuế nhập khẩu | 1.000 triệu | 1.000 triệu | 1.000 triệu |
| Thuế nhập khẩu (giả định) | 50 triệu | 200 triệu | 0 |
| Thuế tiêu thụ đặc biệt (giả định) | 0 | 360 triệu | 0 |
| Thuế bảo vệ môi trường (giả định) | 0 | 0 | 40 triệu |
| Giá tính thuế giá trị gia tăng | 1.050 triệu | 1.560 triệu | 1.040 triệu |
| Thuế giá trị gia tăng 10% | 105 triệu | 156 triệu | 104 triệu |
Lô 2 cho thấy rõ nhất vì sao không được nhân thẳng giá mua: nếu lấy 1 tỷ nhân 10% thì ra 100 triệu, thiếu 56 triệu so với số đúng. Thuế giá trị gia tăng ở đây tính chồng lên cả thuế nhập khẩu và thuế tiêu thụ đặc biệt, đó là cách luật quy định chứ không phải tính trùng do nhầm.
Được miễn hoặc giảm thuế nhập khẩu thì giá tính thuế đổi ra sao
Khoản 2 Điều 5 Nghị định 181/2025/NĐ-CP có ba điểm riêng cho trường hợp này. Điểm a: hàng được miễn thuế nhập khẩu thì giá tính thuế giá trị gia tăng là trị giá tính thuế nhập khẩu, không cộng thêm gì từ thuế nhập khẩu. Miễn thuế nhập khẩu không kéo theo miễn thuế giá trị gia tăng; hàng vẫn chịu thuế giá trị gia tăng nếu không thuộc Điều 5 Luật.
Điểm b: hàng được giảm thuế nhập khẩu thì giá tính thuế là trị giá tính thuế nhập khẩu cộng thuế nhập khẩu theo mức phải nộp sau khi đã giảm. Ví dụ giả định: trị giá 1 tỷ, thuế nhập khẩu gốc 100 triệu được giảm một nửa còn 50 triệu, thì giá tính thuế giá trị gia tăng là 1.050 triệu chứ không phải 1.100 triệu.
Điểm c là chỗ hay bị quên nhất: hàng chịu thuế giá trị gia tăng được miễn thuế nhập khẩu, sau đó thay đổi mục đích sử dụng làm phát sinh thuế nhập khẩu phải nộp, thì phải nộp thuế giá trị gia tăng bổ sung trên số tiền thuế nhập khẩu phải nộp. Ví dụ: máy được miễn thuế nhập khẩu vì phục vụ một mục đích, sau đó đem bán trong nước, phát sinh 80 triệu thuế nhập khẩu; với thuế suất 10%, thuế giá trị gia tăng bổ sung là 8 triệu. Kế toán theo dõi tài sản nhập miễn thuế nên ghi chú điều kiện sử dụng để không bị bất ngờ khi thanh lý.
Thuế suất ở khâu nhập khẩu và mức giảm còn 8%
Luật không đặt một biểu thuế suất riêng cho hàng nhập khẩu. Mặt hàng thuộc danh sách 5% tại khoản 2 Điều 9, ví dụ thiết bị y tế theo pháp luật về quản lý thiết bị y tế hay phân bón, thì nhập khẩu cũng 5%. Mặt hàng còn lại chịu 10% theo khoản 3 Điều 9. Mặt hàng thuộc Điều 5 ở khâu nhập khẩu thì không chịu thuế, ví dụ sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, thuỷ sản chưa chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường ở khâu nhập khẩu (khoản 1 Điều 5, sửa bởi Luật 149/2025/QH15).
Về giảm thuế: điểm c khoản 1 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP nói việc giảm thuế cho từng loại hàng được áp dụng thống nhất tại các khâu nhập khẩu, sản xuất, gia công, kinh doanh thương mại. Mặt hàng đang 10% và không thuộc Phụ lục I, II loại trừ thì khi nhập khẩu trong thời gian từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026 áp 8%. Mặt hàng đang 5% hoặc không chịu thuế thì không được giảm thêm.
Lô hàng mở tờ khai sát mốc 31/12/2026 cần chú ý: mức nào áp theo thời điểm xác định thuế của lô, tức thời điểm xác định thuế nhập khẩu. Trước mốc đó, bạn nên kiểm tra có văn bản gia hạn chính sách giảm thuế hay không, thay vì đoán sẽ được kéo dài.
Khấu trừ thuế đã nộp ở khâu nhập khẩu và những chỗ hay nhầm
Chứng từ để khấu trừ là chứng từ nộp thuế. Điểm a khoản 2 Điều 14 Luật và Điều 25 Nghị định 181/2025/NĐ-CP cho khấu trừ đầu vào bằng chứng từ nộp thuế giá trị gia tăng ở khâu nhập khẩu. Người nộp thuế theo phương pháp khấu trừ đưa số thuế này vào đầu vào của kỳ phát sinh, giống thuế ghi trên hoá đơn mua trong nước.
Tiền hàng trả cho người bán nước ngoài cũng cần thanh toán không dùng tiền mặt. Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP đòi chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt với hàng mua vào, bao gồm cả hàng nhập khẩu, từ 05 triệu đồng trở lên đã gồm thuế. Nộp đủ thuế ở cửa khẩu mà trả tiền hàng bằng tiền mặt qua trung gian thì điều kiện khấu trừ không trọn.
Theo phương pháp trực tiếp thì không có khâu khấu trừ. Doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu không khấu trừ đầu vào, nên thuế giá trị gia tăng đã nộp khi nhập khẩu nằm trong giá vốn hàng hoá. Khi tính giá bán, đừng quên khoản này.
Nhầm trị giá tính thuế với giá trên hoá đơn thương mại. Trị giá tính thuế nhập khẩu được xác định theo pháp luật hải quan và có thể khác giá ghi trên hoá đơn của người bán. Lấy số trên tờ khai, không lấy số trên hoá đơn.
Quên thuế bổ sung khi đổi mục đích sử dụng. Như ví dụ ở trên, hàng miễn thuế nhập khẩu mà đổi mục đích thì phát sinh cả thuế giá trị gia tăng bổ sung.
Tự kiểm số thuế trên tờ khai trước khi nộp
Đại lý hải quan thường khai giúp, nhưng người chịu trách nhiệm và người dùng số liệu để khấu trừ vẫn là doanh nghiệp. Trước khi nộp tiền cho một lô hàng, kế toán có thể tự kiểm theo thứ tự sau, mất chừng mười phút:
- Lấy trị giá tính thuế nhập khẩu trên tờ khai, so với hoá đơn, hợp đồng và chi phí vận chuyển, bảo hiểm để hiểu vì sao hai số khác nhau nếu có.
- Kiểm mã hàng và thuế suất nhập khẩu đã khai; nếu lô hàng hưởng miễn hoặc giảm thuế nhập khẩu, kiểm giấy tờ chứng minh đã có đủ.
- Kiểm mặt hàng có chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường không; nếu có, các khoản này phải nằm trong giá tính thuế giá trị gia tăng.
- Đối chiếu thuế suất giá trị gia tăng đã khai với Điều 9 Luật: 5%, 10%, hay 8% nếu đang trong thời gian giảm và mặt hàng không thuộc phụ lục loại trừ; hoặc không chịu thuế nếu thuộc Điều 5.
- Tự cộng lại giá tính thuế và nhân thuế suất; chênh lệch dù vài nghìn đồng cũng nên hỏi lại đại lý trước khi nộp.
- Sau khi nộp, lưu chứng từ nộp thuế cùng bộ hồ sơ lô hàng và đánh dấu kỳ khai thuế sẽ đưa vào khấu trừ.
Kiểm sớm rẻ hơn sửa muộn: sai thuế suất ở khâu nhập khẩu kéo theo sai đầu vào, sai giá vốn, và sau đó là sai giá bán. Với lô hàng đầu tiên của một mặt hàng mới, nên hỏi thêm ý kiến cơ quan hải quan hoặc cơ quan thuế quản lý.
Câu hỏi thường gặp
Thuế GTGT hàng nhập khẩu có tính trên thuế nhập khẩu không?
Có. Giá tính thuế giá trị gia tăng của hàng nhập khẩu là trị giá tính thuế nhập khẩu cộng thuế nhập khẩu, cộng các khoản thuế nhập khẩu bổ sung, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường nếu có, theo điểm b khoản 1 Điều 7 Luật.
Hàng được miễn thuế nhập khẩu có phải nộp thuế GTGT không?
Vẫn phải nộp nếu mặt hàng không thuộc đối tượng không chịu thuế ở Điều 5 Luật. Giá tính thuế khi đó là trị giá tính thuế nhập khẩu, theo điểm a khoản 2 Điều 5 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.
Hàng nhập khẩu có được giảm thuế GTGT còn 8% không?
Được, nếu mặt hàng đang chịu 10% và không thuộc Phụ lục I, II loại trừ của Nghị định 174/2025/NĐ-CP, vì việc giảm áp thống nhất ở cả khâu nhập khẩu. Chính sách có hiệu lực đến hết 31/12/2026, nên kiểm tra văn bản gia hạn sau mốc này.
Thuế GTGT nộp ở cửa khẩu được khấu trừ bằng giấy tờ gì?
Bằng chứng từ nộp thuế giá trị gia tăng ở khâu nhập khẩu, theo điểm a khoản 2 Điều 14 Luật và Điều 25 Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Ngoài ra tiền hàng từ 05 triệu đồng trở lên cần chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
Hộ kinh doanh nhập hàng về bán có được khấu trừ thuế GTGT khâu nhập khẩu không?
Hộ kinh doanh tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu không có cơ chế khấu trừ đầu vào, nên khoản thuế này nằm trong giá vốn. Thuế trên doanh thu bán ra vẫn tính theo tỷ lệ của ngành nghề như bình thường.
Lô hàng mở tờ khai đầu năm 2027 thì áp 8% hay 10%?
Mức áp theo thời điểm xác định thuế, tức thời điểm xác định thuế nhập khẩu của lô. Chính sách giảm theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP có hiệu lực đến hết 31/12/2026; sau mốc đó áp mức nào phụ thuộc có văn bản gia hạn hay không.