Có một danh sách hàng hoá, dịch vụ đi ra nước ngoài mà vẫn không được thuế suất 0%: chuyển giao công nghệ và quyền sở hữu trí tuệ ra nước ngoài, tái bảo hiểm ra nước ngoài, cấp tín dụng, chuyển nhượng vốn, sản phẩm phái sinh, bưu chính viễn thông, tài nguyên khoáng sản xuất khẩu thuộc danh mục, thuốc lá, rượu, bia nhập khẩu rồi xuất khẩu, xăng dầu mua nội địa bán vào khu phi thuế quan và xe ô tô bán vào khu phi thuế quan. Danh sách nằm ở điểm d khoản 1 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024; khoản 4 Điều 17 Nghị định 181/2025/NĐ-CP lặp lại và thêm hai nhóm dịch vụ.
Không được 0% không có nghĩa là bị tính 10%. Mỗi trường hợp quay về đúng chỗ của nó trong luật: phần lớn trở thành không chịu thuế, nghĩa là không có thuế đầu ra nhưng cũng không được khấu trừ đầu vào. Phần dưới đi qua từng trường hợp, mức áp thay, và hai ví dụ tính cho thấy doanh nghiệp vừa có hàng 0% vừa có hàng bị loại phải phân bổ đầu vào ra sao.
Đọc danh sách loại trừ theo ba nhóm
Nhìn kỹ, danh sách loại trừ gồm ba nhóm có tính chất khác nhau. Nhóm thứ nhất là các hoạt động vốn đã không chịu thuế khi bán trong nước: chuyển giao công nghệ, chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ, tái bảo hiểm, cấp tín dụng, chuyển nhượng vốn, sản phẩm phái sinh. Điểm c khoản 1 Điều 9 cho phần lớn hàng không chịu thuế khi xuất khẩu được hưởng 0%, nhưng điểm d gạt riêng nhóm này ra. Hệ quả: chúng giữ nguyên trạng thái không chịu thuế khi đi ra nước ngoài.
Nhóm thứ hai là hàng mà Nhà nước không khuyến khích đưa ra nước ngoài hoặc không muốn mở đường hoàn thuế: tài nguyên, khoáng sản xuất khẩu theo danh mục tại khoản 23 Điều 5, thuốc lá, rượu, bia nhập khẩu rồi xuất khẩu. Nhóm thứ ba gắn với khu phi thuế quan: xăng dầu mua nội địa bán cho cơ sở kinh doanh trong khu, xe ô tô bán cho tổ chức, cá nhân trong khu, và theo điểm l khoản 4 Điều 17 Nghị định 181/2025/NĐ-CP là một số dịch vụ cho tổ chức, cá nhân trong khu như cho thuê văn phòng, đưa đón người lao động, ăn uống.
Ngoài ra, điểm k khoản 4 Điều 17 Nghị định 181/2025/NĐ-CP loại các dịch vụ cung cấp tại Việt Nam cho bên nước ngoài như khách sạn, hội nghị, quảng cáo, du lịch lữ hành. Nhóm này được phân tích riêng ở bài về dịch vụ cho khách nước ngoài. Ở đây tập trung vào hàng hoá và các hoạt động tài chính, công nghệ.
Bảng tra: trường hợp bị loại, căn cứ và mức áp thay
Cột cuối là kết quả khi đọc ngược về Điều 5 (không chịu thuế) và khoản 2, khoản 3 Điều 9 (5%, 10%). Với các ca ghi "mức thông thường", bạn tra tiếp mặt hàng thuộc 5% hay 10% và có thuộc diện giảm còn 8% không.
| Trường hợp | Căn cứ chính | Mức áp thay | Đầu vào |
|---|---|---|---|
| Chuyển giao công nghệ, chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ ra nước ngoài | Điểm d khoản 1 Điều 9; khoản 21 Điều 5 Luật | Không chịu thuế | Không được khấu trừ |
| Tái bảo hiểm ra nước ngoài; cấp tín dụng; chuyển nhượng vốn; sản phẩm phái sinh | Điểm d khoản 1 Điều 9; khoản 8, khoản 9 Điều 5 Luật | Không chịu thuế | Không được khấu trừ |
| Dịch vụ bưu chính, viễn thông | Điểm d khoản 1 Điều 9 Luật | Mức thông thường của dịch vụ | Khấu trừ theo quy định chung |
| Tài nguyên, khoáng sản xuất khẩu thuộc danh mục | Khoản 23 Điều 5 Luật; khoản 14 Điều 4 Nghị định 181/2025/NĐ-CP | Không chịu thuế | Không được khấu trừ |
| Thuốc lá, rượu, bia nhập khẩu sau đó xuất khẩu | Điểm d khoản 1 Điều 9 Luật | Mức thông thường | Khấu trừ theo quy định chung |
| Xăng dầu mua nội địa bán cho cơ sở trong khu phi thuế quan; ô tô bán vào khu phi thuế quan | Điểm d khoản 1 Điều 9 Luật | Mức thông thường | Khấu trừ theo quy định chung |
Với dịch vụ viễn thông, cần nhớ thêm: Nghị định 174/2025/NĐ-CP loại viễn thông khỏi diện giảm thuế 2%, nên viễn thông giữ 10%. Hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt như thuốc lá, rượu, bia cũng nằm trong nhóm không được giảm (trừ xăng). Chi tiết mã hàng nằm ở Phụ lục I, II của Nghị định 174/2025/NĐ-CP, bạn tra trực tiếp phụ lục và kiểm tra có văn bản gia hạn sau 31/12/2026 hay không.
Tài nguyên, khoáng sản xuất khẩu: tra danh mục trước khi chào giá
Khoản 23 Điều 5 Luật xếp vào nhóm không chịu thuế hai loại sản phẩm xuất khẩu: tài nguyên, khoáng sản khai thác chưa chế biến thành sản phẩm khác, và tài nguyên, khoáng sản khai thác đã chế biến thành sản phẩm khác theo danh mục do Chính phủ quy định, phù hợp định hướng không khuyến khích, hạn chế xuất khẩu tài nguyên, khoáng sản thô. Khoản 14 Điều 4 Nghị định 181/2025/NĐ-CP đặt danh mục đó ở Phụ lục I và Phụ lục II của nghị định.
Hai phụ lục này không được chép lại ở đây vì chúng có thể được điều chỉnh: chính khoản 14 giao Bộ Tài chính phối hợp các bộ báo cáo Chính phủ khi cần sửa danh mục, và mở đường cho sản phẩm đã chế biến có giá trị gia tăng cao được đề xuất ra khỏi danh mục. Việc của bạn là lấy mã hàng của mình, đối chiếu từng dòng trong hai phụ lục bản đang có hiệu lực, rồi mới quyết định thuế suất trên hợp đồng.
Vì sao phải tra kỹ: một sản phẩm đá ốp lát, quặng tinh hay bột khoáng nằm trong danh mục thì không chịu thuế khi xuất khẩu, và theo khoản 27 Điều 5, thuế đầu vào của chi phí khai thác, chế biến, vận chuyển không được khấu trừ, không được hoàn. Nếu sản phẩm nằm ngoài danh mục thì được 0% và đầu vào được khấu trừ. Cùng một nhà máy, hai mã hàng có thể cho hai kết quả trái ngược. Khi mô tả sản phẩm của bạn không khớp gọn với dòng nào, hãy gửi câu hỏi kèm quy trình chế biến cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp.
Hàng nhập khẩu rồi xuất khẩu: hai quy định dễ lẫn
Có hai quy định cùng nói về "hàng nhập khẩu sau đó xuất khẩu", nhưng hậu quả khác nhau. Một quy định lấy mất 0%, một quy định chỉ lấy mất quyền hoàn thuế.
| Nội dung | Thuốc lá, rượu, bia nhập khẩu rồi xuất khẩu | Hàng khác nhập khẩu rồi xuất khẩu sang nước khác |
|---|---|---|
| Căn cứ | Điểm d khoản 1 Điều 9 Luật | Điểm a khoản 1 Điều 15 Luật; điểm b khoản 1 Điều 29 Nghị định 181/2025/NĐ-CP |
| Thuế suất khi xuất khẩu | Không được 0%, áp mức thông thường | 0% nếu đủ điều kiện hồ sơ |
| Khấu trừ đầu vào | Theo quy định chung | Được khấu trừ |
| Hoàn thuế theo diện xuất khẩu | Không đặt ra | Không được hoàn theo diện xuất khẩu; số chưa khấu trừ hết chuyển kỳ sau |
| Nguyên liệu nhập để sản xuất, gia công hàng xuất khẩu | Không liên quan | Không bị tính là "hàng nhập khẩu sau đó xuất khẩu" |
Ví dụ giả định: công ty thương mại D nhập một lô thiết bị rồi bán thẳng cho khách ở nước thứ ba. Lô hàng đi ra được 0% nếu đủ hồ sơ, thuế đã nộp ở khâu nhập khẩu được khấu trừ, nhưng nếu số thuế chưa khấu trừ hết chất đống thì công ty không dùng được đường hoàn thuế xuất khẩu cho phần này. Doanh nghiệp làm thương mại chuyển hàng kiểu này cần tính trước dòng tiền thuế bị đọng.
Hợp đồng bán máy kèm chuyển giao công nghệ: phải tách giá
Khoản 13 Điều 4 Nghị định 181/2025/NĐ-CP quy định: chuyển giao công nghệ, chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ có kèm máy móc, thiết bị thì phải tách riêng giá trị công nghệ, giá trị quyền sở hữu trí tuệ; không tách được thì toàn bộ giá trị hợp đồng thuộc đối tượng chịu thuế. Ví dụ giả định: công ty E ký hợp đồng 10 tỷ đồng với khách nước ngoài, gồm dây chuyền máy và chuyển giao công nghệ vận hành.
| Cách lập hợp đồng | Phần máy móc xuất khẩu | Phần chuyển giao công nghệ | Kết quả |
|---|---|---|---|
| Tách giá: máy 7 tỷ, công nghệ 3 tỷ | 7 tỷ, 0% | 3 tỷ, không chịu thuế, không 0% | Đầu vào gắn với máy được khấu trừ; đầu vào gắn với công nghệ không được khấu trừ |
| Không tách giá: một dòng 10 tỷ | Toàn bộ 10 tỷ là hàng chịu thuế | Không còn phần không chịu thuế riêng | Toàn bộ xét như hàng xuất khẩu chịu thuế, cần đủ hồ sơ 0% cho cả hợp đồng |
Đọc bảng thấy không tách giá đôi khi lại có lợi về khấu trừ, nhưng đừng chọn cách lập hợp đồng chỉ vì thuế: phần chuyển giao công nghệ còn chịu quy định của pháp luật chuyển giao công nghệ và có thể ảnh hưởng tới sắc thuế khác. Nên để bộ phận pháp chế và kế toán cùng soát hợp đồng, rồi hỏi cơ quan thuế khi hợp đồng có cấu trúc lạ.
Phân bổ đầu vào khi vừa có hàng 0% vừa có hàng bị loại
Doanh nghiệp có cả hàng xuất khẩu 0% và hàng không chịu thuế (ví dụ khoáng sản thuộc danh mục) phải hạch toán riêng đầu vào; chi phí dùng chung không tách được thì phân bổ theo tỷ lệ doanh thu chịu thuế trên tổng doanh thu, theo điểm b khoản 1 Điều 14 Luật. Ví dụ giả định một quý của công ty F:
| Khoản | Số tiền | Ghi chú |
|---|---|---|
| Doanh thu hàng xuất khẩu 0% | 6 tỷ đồng | Hàng chịu thuế |
| Doanh thu khoáng sản xuất khẩu thuộc danh mục | 4 tỷ đồng | Không chịu thuế |
| Thuế đầu vào hạch toán riêng cho hàng 0% | 250 triệu đồng | Khấu trừ toàn bộ |
| Thuế đầu vào hạch toán riêng cho khoáng sản | 180 triệu đồng | Không khấu trừ, tính vào chi phí |
| Thuế đầu vào dùng chung (văn phòng, điện, vận chuyển nội bộ) | 100 triệu đồng | Phân bổ 6/10 = 60% |
| Tổng được khấu trừ trong quý | 250 + 60 = 310 triệu đồng | 40 triệu dùng chung không được khấu trừ |
Phần không được khấu trừ được tính vào chi phí khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp theo điểm e khoản 1 Điều 14 Luật, trừ phần không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định. Tỷ lệ phân bổ nên tính theo đúng kỳ khai thuế và lưu bảng tính, vì đây là chỗ cơ quan thuế hay hỏi khi xét hồ sơ hoàn.
Năm bước kiểm trước khi ghi 0% cho một hợp đồng ra nước ngoài
Mỗi hợp đồng mới với bên nước ngoài, kế toán nên đi qua năm bước này trước khi lập hoá đơn đầu tiên:
- Xác định hợp đồng là bán hàng, cung cấp dịch vụ, chuyển giao công nghệ, hay hoạt động tài chính; hợp đồng gộp nhiều thứ thì liệt kê từng hạng mục.
- Đối chiếu từng hạng mục với điểm d khoản 1 Điều 9 Luật và khoản 4 Điều 17 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.
- Với tài nguyên, khoáng sản, đối chiếu mã hàng với Phụ lục I, II Nghị định 181/2025/NĐ-CP bản đang có hiệu lực.
- Với hạng mục bị loại, đọc ngược về Điều 5 và Điều 9 để biết là không chịu thuế hay mức thông thường, rồi ghi rõ trên hợp đồng giá đã gồm hay chưa gồm thuế.
- Đánh dấu hạng mục không chịu thuế trong sổ để tách đầu vào ngay từ lúc mua, khỏi phải phân bổ dồn cuối kỳ.
Nếu sau năm bước vẫn còn hạng mục chưa rõ, đó chính là câu hỏi nên gửi cơ quan thuế quản lý trực tiếp, kèm hợp đồng và mô tả kỹ thuật.
Câu hỏi thường gặp
Bán bản quyền phần mềm cho công ty nước ngoài có được thuế suất 0% không?
Chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ ra nước ngoài bị loại khỏi 0% theo điểm d khoản 1 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Hoạt động này là không chịu thuế, nên không có thuế đầu ra và đầu vào gắn với nó không được khấu trừ.
Dịch vụ viễn thông cho khách nước ngoài chịu thuế bao nhiêu?
Dịch vụ bưu chính, viễn thông bị loại khỏi 0%, nên áp mức thông thường của dịch vụ. Viễn thông cũng nằm trong nhóm không được giảm thuế 2% theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP, chi tiết tra Phụ lục I của nghị định đó.
Khoáng sản đã chế biến xuất khẩu có chắc là không chịu thuế không?
Chỉ khi sản phẩm nằm trong danh mục tại Phụ lục I, II Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Nằm ngoài danh mục thì được 0% nếu đủ hồ sơ. Danh mục có thể được điều chỉnh, nên tra bản đang có hiệu lực hoặc hỏi cơ quan thuế quản lý.
Hàng nhập về rồi bán ra nước ngoài có được hoàn thuế không?
Lô hàng vẫn được 0% nếu đủ hồ sơ và đầu vào được khấu trừ, nhưng không được hoàn theo diện xuất khẩu tại khoản 1 Điều 15 Luật. Nguyên liệu nhập để sản xuất, gia công hàng xuất khẩu không bị tính là hàng nhập rồi xuất.
Ô tô bán cho doanh nghiệp trong khu chế xuất có được 0% không?
Không. Xe ô tô bán cho tổ chức, cá nhân trong khu phi thuế quan và xăng dầu mua nội địa bán cho cơ sở kinh doanh trong khu đều bị loại khỏi 0%. Bên bán áp mức thuế thông thường của mặt hàng và lập hoá đơn như bán trong nước.
Không được 0% thì có phải lúc nào cũng tính 10% không?
Không. Phải đọc ngược về Điều 5 và Điều 9 Luật. Nhiều trường hợp bị loại như chuyển giao công nghệ, cấp tín dụng, tài nguyên thuộc danh mục là không chịu thuế; số còn lại áp 5% hoặc 10% tuỳ mặt hàng, có thể 8% nếu được giảm.