Hàng hoá, dịch vụ dùng để biếu, tặng, cho, trao đổi hoặc tiêu dùng nội bộ vẫn phải tính thuế giá trị gia tăng, với giá tính thuế là giá của hàng hoá, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh. Đó là quy định tại điểm c khoản 1 Điều 7 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, được chi tiết ở khoản 1 Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Khác với hàng khuyến mại đúng thủ tục, ở đây giá tính thuế không bằng không.
Tuy vậy không phải lần xuất hàng nào khỏi kho cũng là tiêu dùng nội bộ. Nghị định 181/2025/NĐ-CP loại ra ba nhóm không phải tính thuế: xuất để tiếp tục sản xuất kinh doanh, xuất phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh, và điều chuyển tài sản trong một số trường hợp có hồ sơ. Phân biệt đúng ba nhóm này với biếu tặng là phần lớn công việc; phần dưới có bảng phân loại, ví dụ quà Tết tính từng bước và danh sách hồ sơ cần giữ.
Vì sao hàng cho không vẫn bị tính thuế
Thuế giá trị gia tăng đánh vào hàng hoá, dịch vụ được tiêu dùng. Khi doanh nghiệp mua hàng về, thuế đầu vào của lô hàng đó thường đã được khấu trừ. Nếu doanh nghiệp đem hàng đi biếu tặng mà không tính thuế đầu ra, món hàng được tiêu dùng mà không ai chịu thuế ở khâu cuối. Điểm c khoản 1 Điều 7 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 đóng khe hở này bằng cách coi việc biếu, tặng, cho, trao đổi, tiêu dùng nội bộ như một lần bán, với giá lấy theo hàng cùng loại hoặc tương đương.
Hàng khuyến mại là ngoại lệ có điều kiện: cũng là cho không, nhưng gắn với việc bán hàng và làm đủ thủ tục thương mại, nên Luật cho giá tính thuế bằng không. Biếu tặng thuần tuý, ví dụ quà Tết cho đối tác, quà tặng nhân dịp khai trương mà không gắn chương trình khuyến mại đã đăng ký, thông báo, không có ngoại lệ đó.
Còn phía đầu vào thì không bị mất: khoản 7 Điều 23 Nghị định 181/2025/NĐ-CP cho khấu trừ thuế đầu vào của hàng hoá dùng để cho, biếu, tặng, khuyến mại, quảng cáo. Kết quả là thuế đầu vào được trừ, thuế đầu ra được tính theo giá tương đương, đúng tinh thần đánh thuế vào khâu tiêu dùng.
Phân loại các kiểu xuất hàng thường gặp
Bảng dưới xếp các tình huống xuất hàng hay gặp ở doanh nghiệp nhỏ vào đúng nhóm theo khoản 1 Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Kết luận ở cột cuối là theo câu chữ của Nghị định; tình huống lưng chừng nên hỏi cơ quan thuế.
| Tình huống | Thuộc nhóm | Có tính thuế đầu ra không |
|---|---|---|
| Tặng giỏ quà Tết cho khách hàng, đối tác | Biếu, tặng | Có, theo giá hàng cùng loại hoặc tương đương |
| Đổi lô hàng của mình lấy lô vật tư của doanh nghiệp khác | Trao đổi | Có, theo giá hàng cùng loại hoặc tương đương |
| Xuất nguyên liệu từ kho sang xưởng để sản xuất tiếp | Tiếp tục sản xuất kinh doanh (điểm a) | Không |
| Chuyển hàng từ kho này sang kho khác trong cùng doanh nghiệp | Chuyển kho nội bộ (điểm a) | Không |
| Lấy sản phẩm của mình dùng làm hàng trưng bày, chạy thử máy | Phục vụ sản xuất kinh doanh (điểm b) | Không |
| Doanh nghiệp tự xây nhà kho để dùng | Tài sản cố định tự xây dựng phục vụ sản xuất kinh doanh (điểm b) | Không |
| Điều chuyển tài sản cho chi nhánh hạch toán phụ thuộc, có lệnh điều chuyển | Điều chuyển tài sản (điểm c) | Không, nếu đủ hồ sơ |
| Xuất sản phẩm cho cá nhân nhân viên dùng riêng | Tiêu dùng cho mục đích không phục vụ sản xuất kinh doanh | Có, theo giá hàng cùng loại hoặc tương đương |
Dòng cuối là chỗ tranh cãi nhiều nhất trên thực tế. Theo câu chữ khoản 1 Điều 6, tiêu dùng nội bộ là hàng do cơ sở kinh doanh xuất sử dụng cho tiêu dùng, trừ ba nhóm a, b, c. Xuất cho cá nhân nhân viên dùng riêng không nằm trong ba nhóm loại trừ, nên mặc định phải tính thuế. Trường hợp gắn với chế độ phúc lợi cụ thể của doanh nghiệp, bạn nên hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp, kèm quy chế nội bộ.
Ví dụ tính thuế cho đợt quà Tết
Giả định công ty B (khấu trừ) sản xuất bánh kẹo, xuất 200 hộp bánh của chính mình làm quà Tết cho khách hàng. Giá bán chưa thuế của loại hộp này cho đại lý ở thời điểm xuất là 250.000 đồng một hộp; giả định thuế suất 8% vì mặt hàng thuộc diện giảm theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP sau khi đã tra phụ lục.
| Bước | Nội dung | Kết quả |
|---|---|---|
| 1 | Xác định nhóm: biếu, tặng, không gắn chương trình khuyến mại | Phải tính thuế đầu ra |
| 2 | Lấy giá tính thuế: giá hàng cùng loại tại thời điểm xuất | 250.000 đồng một hộp |
| 3 | Giá tính thuế cả đợt | 200 × 250.000 = 50.000.000 đồng |
| 4 | Thuế suất | 8% (hàng phát sinh trong thời gian Nghị định 174/2025/NĐ-CP còn hiệu lực) |
| 5 | Thuế đầu ra phải kê khai | 50 triệu × 8% = 4.000.000 đồng |
| 6 | Thuế đầu vào của nguyên liệu làm 200 hộp | Vẫn được khấu trừ theo khoản 7 Điều 23 Nghị định 181/2025/NĐ-CP |
Chỗ hay sai ở bước 2: lấy giá vốn (chi phí sản xuất) thay cho giá bán hàng cùng loại. Điểm c khoản 1 Điều 7 Luật nói rõ "giá tính thuế của hàng hoá, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương", tức giá bán ra, không phải giá thành.
Nếu đợt quà rơi vào sau 31/12/2026 mà không có văn bản gia hạn giảm thuế, thuế suất ở bước 4 trở về 10% và thuế đầu ra là 5 triệu đồng.
Biếu tặng bằng dịch vụ cũng tính như hàng hoá
Điểm c khoản 1 Điều 7 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 nói "hàng hoá, dịch vụ" dùng để trao đổi, tiêu dùng nội bộ, biếu, tặng, cho, nên quy tắc không chỉ áp cho hàng hoá. Khách sạn mời đối tác nghỉ miễn phí, công ty in tặng một lô ấn phẩm cho hội nghề nghiệp, xưởng sửa chữa sửa miễn phí xe của người quen giám đốc đều là dịch vụ cho không.
Ví dụ: khách sạn C (khấu trừ) mời một đoàn đối tác ở miễn phí 10 đêm phòng, giá phòng chưa thuế đang bán cho khách lẻ cùng thời điểm là 1,5 triệu đồng một đêm. Giá tính thuế là 15 triệu đồng; với thuế suất 10% (giả định không thuộc diện giảm), thuế đầu ra phải kê khai là 1,5 triệu đồng dù khách sạn không thu tiền.
Chỗ hay bị bỏ sót là dịch vụ không để lại dấu vết trong kho: không có phiếu xuất nào, nên kế toán không biết để ghi nhận. Cách khắc phục là quy định nội bộ rằng mọi dịch vụ cung cấp miễn phí cho bên ngoài phải có phiếu đề nghị, ghi rõ người nhận, khối lượng dịch vụ và giá bán tương đương, chuyển cho kế toán trong kỳ phát sinh.
Hồ sơ cần giữ cho từng nhóm không phải tính thuế
Ba nhóm loại trừ ở khoản 1 Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP chỉ an toàn khi có giấy tờ chứng minh bản chất của lần xuất. Danh sách nên chuẩn bị:
- Xuất để tiếp tục sản xuất, chuyển kho: phiếu xuất kho ghi rõ nơi nhận là xưởng, kho, công đoạn nào trong cùng cơ sở kinh doanh.
- Xuất phục vụ sản xuất kinh doanh: phiếu xuất ghi mục đích (trưng bày, chạy thử, làm mẫu kỹ thuật) và bộ phận sử dụng.
- Tài sản cố định tự xây, tự sản xuất: hồ sơ hình thành tài sản và quyết định đưa vào sử dụng.
- Điều chuyển tài sản giữa các đơn vị hạch toán phụ thuộc hoặc khi chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi loại hình: lệnh điều chuyển tài sản kèm bộ hồ sơ nguồn gốc tài sản, theo điểm c khoản 1 Điều 6.
- Tài sản góp vốn vào doanh nghiệp: biên bản góp vốn, hợp đồng liên doanh, liên kết, biên bản định giá của hội đồng giao nhận vốn góp hoặc văn bản định giá của tổ chức có chức năng, kèm hồ sơ nguồn gốc tài sản.
Thiếu hồ sơ, lần xuất rất dễ bị nhìn như biếu tặng hoặc tiêu dùng nội bộ và bị tính thuế theo giá tương đương. Việc lập chứng từ cho những lần xuất này (hoá đơn hay phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ) theo quy định hoá đơn hiện hành, nên tra trước khi làm.
Những nhầm lẫn và cách nghĩ đúng
"Cho không thì không có doanh thu, không phải tính thuế." Sai với biếu tặng. Điểm c khoản 1 Điều 7 Luật coi giá trị hàng biếu tặng là giá tính thuế, dù doanh nghiệp không thu đồng nào.
"Tặng quà Tết thì gọi là khuyến mại cho nhẹ thuế." Khuyến mại có giá tính thuế bằng không chỉ khi thực hiện theo pháp luật thương mại, gắn với việc bán hàng. Gọi tên khác đi không đổi bản chất; khoản 2 Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP nói chương trình không đúng quy định khuyến mại thì tính như biếu, tặng.
"Đổi hàng lấy hàng thì hai bên bù trừ, không cần tính." Trao đổi nằm cùng điểm c khoản 1 Điều 7 với biếu tặng: mỗi bên tính thuế đầu ra trên phần hàng mình giao, theo giá hàng cùng loại hoặc tương đương.
"Chuyển máy móc cho chi nhánh là bán, phải xuất hoá đơn tính thuế." Không nhất thiết. Điều chuyển tài sản giữa các đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc trong cơ sở kinh doanh, có lệnh điều chuyển và hồ sơ nguồn gốc, thuộc nhóm không phải tính thuế theo điểm c khoản 1 Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.
Quy trình gọn khi doanh nghiệp xuất hàng không thu tiền
Mỗi khi có đề nghị xuất hàng mà không thu tiền, kế toán đi qua bốn câu hỏi theo thứ tự:
- Lần xuất này có gắn với một chương trình khuyến mại đã đăng ký, thông báo không? Có thì xử lý theo khoản 2 Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, giá tính thuế có thể bằng không.
- Nếu không, hàng có đi tiếp vào sản xuất kinh doanh, chuyển kho, hay điều chuyển tài sản có hồ sơ không? Có thì thuộc nhóm a, b, c, không tính thuế, lập đủ hồ sơ như danh sách trên.
- Nếu không thuộc cả hai, đây là biếu, tặng, trao đổi hoặc tiêu dùng nội bộ: lấy giá bán hàng cùng loại tại ngày xuất, nhân thuế suất đang áp dụng cho mặt hàng.
- Ghi nhận thuế đầu ra vào kỳ phát sinh, giữ phiếu xuất, danh sách người nhận và chứng từ theo quy định hoá đơn hiện hành.
Bốn câu hỏi này cũng là cách trình bày khi làm việc với cơ quan thuế: mỗi lần xuất hàng không thu tiền được đặt vào đúng một nhóm, có căn cứ và có hồ sơ, thay vì giải thích từng trường hợp sau khi bị hỏi.
Câu hỏi thường gặp
Quà Tết doanh nghiệp tặng khách hàng có phải tính thuế giá trị gia tăng không?
Có. Đây là hàng biếu, tặng theo điểm c khoản 1 Điều 7 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, giá tính thuế là giá của hàng cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm tặng. Thuế đầu vào của quà vẫn được khấu trừ nếu đủ điều kiện.
Giá tính thuế hàng biếu tặng lấy theo giá vốn hay giá bán?
Theo giá tính thuế của hàng hoá, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh, tức giá bán ra chưa thuế, không phải giá vốn. Căn cứ là khoản 1 Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.
Xuất nguyên vật liệu sang xưởng sản xuất có phải tính thuế không?
Không. Hàng hoá xuất để tiếp tục quá trình sản xuất, kinh doanh trong một cơ sở kinh doanh, kể cả chuyển kho nội bộ, thuộc điểm a khoản 1 Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP và không phải tính thuế giá trị gia tăng.
Điều chuyển tài sản cho chi nhánh có phải xuất hoá đơn tính thuế không?
Tài sản điều chuyển giữa các đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc, có lệnh điều chuyển và hồ sơ nguồn gốc, không phải tính thuế theo điểm c khoản 1 Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Chứng từ đi kèm theo quy định hoá đơn hiện hành.
Hàng đổi hàng giữa hai doanh nghiệp tính thuế thế nào?
Mỗi bên coi phần hàng mình giao là hàng trao đổi, tính thuế đầu ra theo giá hàng cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm trao đổi, theo điểm c khoản 1 Điều 7 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Không bù trừ để bỏ qua.
Lấy sản phẩm của công ty cho nhân viên dùng riêng có tính thuế không?
Theo câu chữ khoản 1 Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, đây không thuộc ba nhóm loại trừ nên mặc định tính như tiêu dùng nội bộ, theo giá hàng cùng loại. Trường hợp gắn với quy chế phúc lợi cụ thể, nên hỏi cơ quan thuế quản lý.