GiaTang.comGia Tăng
Ghi VAT trên hoá đơn

Thời điểm xác định thuế GTGT: hàng, dịch vụ, công trình tính thuế vào ngày nào

Hàng hoá tính thuế khi chuyển giao quyền sở hữu hoặc lập hoá đơn, dịch vụ khi hoàn thành hoặc lập hoá đơn, không phân biệt đã thu tiền. Bảng theo ngành.

A Vietnamese site engineer in a hard hat walks a client through a nearly finished workshop building, wide shot from behind at dusk, warm construction lights, faces not visible

Với hàng hoá, thuế giá trị gia tăng phát sinh tại thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng cho người mua hoặc thời điểm lập hoá đơn; với dịch vụ, tại thời điểm hoàn thành cung cấp dịch vụ hoặc lập hoá đơn; cả hai đều không phân biệt đã thu tiền hay chưa. Đó là khoản 1 Điều 8 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Thời điểm này quyết định thuế rơi vào kỳ khai nào và áp thuế suất nào khi chính sách thay đổi.

Khoản 2 Điều 8 giao Chính phủ quy định riêng cho sáu nhóm: hàng xuất nhập khẩu, viễn thông, bảo hiểm, điện và nước sạch, bất động sản, xây dựng lắp đặt và dầu khí. Nghị định 181/2025/NĐ-CP chi tiết các nhóm này tại Điều 15 và Điều 16. Bài này gom tất cả vào một bảng, rồi đi vào các tình huống hay vướng: giao hàng cuối tháng thu tiền tháng sau, công trình nghiệm thu từng phần, và giao dịch vắt qua mốc hết giảm thuế.

Vì sao "chưa thu tiền" vẫn phải tính thuế

Thuế giá trị gia tăng gắn với giao dịch, không gắn với dòng tiền. Khi hàng đã giao và quyền sở hữu đã chuyển, giao dịch bán coi như hoàn tất về mặt thuế; việc khách trả ngay, trả sau ba tháng hay chưa trả là chuyện công nợ giữa hai bên. Cụm "không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền" được Luật viết ở cả điểm a và điểm b khoản 1 Điều 8 để chặn cách hiểu ngược.

Hệ quả thực tế với doanh nghiệp nhỏ là áp lực tiền mặt: bán chịu nhiều thì phải ứng tiền nộp thuế trước khi thu được tiền hàng. Ví dụ công ty B giao hàng ngày 28/6 trị giá 300 triệu đồng chưa thuế, thuế 10% là 30 triệu đồng, khách hẹn trả ngày 15/8. Nếu B khai thuế theo tháng, 30 triệu đồng thuế đầu ra thuộc kỳ tháng 6, dù đến hạn nộp của kỳ đó B vẫn chưa nhận đồng nào.

Cách xử lý không phải là lùi ngày giao hàng trên giấy tờ, mà là đưa thuế vào kế hoạch dòng tiền và vào điều khoản thanh toán của hợp đồng: phần thuế nên được thanh toán sớm hơn hoặc cùng lúc với phần tiền hàng đầu tiên. Thời hạn nộp thuế từng kỳ thuộc pháp luật quản lý thuế, nên tra văn bản hiện hành.

Bảng thời điểm xác định thuế theo từng loại giao dịch

Gom từ Điều 8 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và Điều 15, 16 Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Cột cuối là căn cứ để bạn đọc nguyên văn khi cần.

Loại giao dịchThời điểm xác định thuếCăn cứ
Hàng hoá thông thườngChuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng, hoặc lập hoá đơnĐiểm a khoản 1 Điều 8 Luật
Dịch vụ thông thườngHoàn thành cung cấp dịch vụ, hoặc lập hoá đơnĐiểm b khoản 1 Điều 8 Luật
Hàng hoá xuất khẩuNgười bán tự xác định, chậm nhất ngày làm việc tiếp theo kể từ ngày hàng được thông quanKhoản 1 Điều 15 Nghị định
Hàng hoá nhập khẩuThời điểm xác định thuế nhập khẩuKhoản 2 Điều 15 Nghị định
Bán điện (trừ công ty phát điện trên thị trường điện), nước sạchHoàn thành đối soát dữ liệu, chậm nhất ngày 07 tháng sau hoặc 07 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ quy ướcKhoản 2, 3 Điều 16 Nghị định
Kinh doanh bảo hiểmThời điểm ghi nhận doanh thu bảo hiểmKhoản 4 Điều 16 Nghị định
Bất động sản đã chuyển giaoChuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụngĐiểm a khoản 5 Điều 16 Nghị định
Bất động sản thu tiền theo tiến độ, chưa chuyển giaoNgày thu tiền hoặc theo thoả thuận thanh toán trong hợp đồngĐiểm b khoản 5 Điều 16 Nghị định
Xây dựng, lắp đặt, kể cả đóng tàuNghiệm thu, bàn giao công trình, hạng mục, khối lượng hoàn thànhKhoản 6 Điều 16 Nghị định

Viễn thông và dầu khí có quy định riêng chi tiết hơn tại khoản 1 và khoản 7 Điều 16, ít gặp với doanh nghiệp nhỏ nên không đưa vào bảng.

Ba chữ "hoặc" trong Luật và cách đọc cho đúng

"Chuyển giao quyền sở hữu hoặc lập hoá đơn". Luật đưa ra hai mốc. Khi hai mốc trùng nhau, không có gì phải bàn. Khi chúng lệch, ví dụ lập hoá đơn trước rồi mới giao hàng, hoặc giao hàng rồi mới lập hoá đơn, mốc nào được dùng phải đọc cùng quy định về thời điểm lập hoá đơn trong pháp luật hoá đơn, chứng từ; bạn nên tra văn bản hiện hành.

"Hoàn thành dịch vụ hoặc lập hoá đơn". Dịch vụ kéo dài nhiều tháng như tư vấn, bảo trì theo năm thường lập hoá đơn theo đợt hoặc khi thu tiền. Việc thu tiền trước khi hoàn thành dịch vụ có làm phát sinh nghĩa vụ lập hoá đơn hay không cũng thuộc quy định hoá đơn; tra Nghị định 123/2020/NĐ-CP và văn bản sửa đổi, gồm Nghị định 70/2025/NĐ-CP.

"Ngày thu tiền hoặc theo thoả thuận thanh toán trong hợp đồng" với bất động sản. Ở đây Nghị định để hợp đồng đóng vai trò: nếu hợp đồng ghi lịch thanh toán, thời điểm có thể theo lịch đó; nếu không, theo ngày thu tiền thực tế. Viết lịch thanh toán rõ trong hợp đồng giúp hai bên biết trước kỳ phát sinh thuế.

Công trình xây dựng nghiệm thu từng phần

Khoản 6 Điều 16 Nghị định 181/2025/NĐ-CP gắn thời điểm với nghiệm thu, bàn giao từng phần, không phân biệt đã thu tiền. Giả định công ty xây dựng D (khấu trừ) nhận thầu nhà xưởng có bao thầu vật liệu, giá trị 2 tỷ đồng chưa thuế, thuế suất giả định 10% không thuộc diện giảm, nghiệm thu theo ba đợt.

ĐợtNgày nghiệm thu, bàn giaoGiá trị nghiệm thuThuế đầu raKỳ phát sinh nếu khai theo quý
Phần móng20/3600 triệu đồng60 triệu đồngQuý 1
Phần khung, mái05/6900 triệu đồng90 triệu đồngQuý 2
Hoàn thiện12/9500 triệu đồng50 triệu đồngQuý 3

Nếu chủ đầu tư tạm ứng 30% giá trị hợp đồng ngay khi ký, khoản tạm ứng không tự nó là mốc xác định thuế theo khoản 6 Điều 16, vì mốc là nghiệm thu, bàn giao. Ngược lại, đợt hai đã nghiệm thu ngày 05/6 mà chủ đầu tư hẹn tháng 8 mới trả, thuế 90 triệu đồng vẫn thuộc quý 2.

Giá tính thuế của xây dựng có bao thầu vật liệu là giá trị phần việc bàn giao bao gồm cả nguyên vật liệu, máy móc, thiết bị chưa có thuế (khoản 3 Điều 7 Nghị định 181/2025/NĐ-CP). Không bao thầu vật liệu thì chỉ tính trên giá trị xây lắp.

Giao dịch vắt qua mốc hết giảm thuế 31/12/2026

Thời điểm xác định thuế còn quyết định thuế suất khi chính sách thay đổi. Nghị định 174/2025/NĐ-CP cho phép nhóm hàng hoá, dịch vụ đang chịu 10% (trừ nhóm loại trừ trong phụ lục) được áp 8%, có hiệu lực từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026. Một lô hàng mà thời điểm xác định thuế rơi vào ngày 30/12/2026 và một lô y hệt rơi vào ngày 02/01/2027 có thể chịu hai mức khác nhau nếu không có văn bản gia hạn.

Ví dụ cửa hàng nội thất E (khấu trừ) ký hợp đồng ngày 15/12/2026, giao hàng ngày 05/01/2027, giá chưa thuế 100 triệu đồng, mặt hàng giả định thuộc diện được giảm. Ngày ký hợp đồng không phải mốc xác định thuế; mốc là ngày chuyển giao quyền sở hữu hoặc ngày lập hoá đơn theo điểm a khoản 1 Điều 8 Luật. Nếu không có văn bản gia hạn, lô hàng giao năm 2027 chịu 10%, tiền thuế 10 triệu đồng thay vì 8 triệu đồng.

Việc cần làm trong tháng 12/2026: rà các hợp đồng có giao hàng hoặc nghiệm thu sát mốc, kiểm tra hợp đồng ghi giá chưa thuế hay đã gồm thuế, và theo dõi có văn bản gia hạn hay không. Không lập hoá đơn sớm cho hàng chưa giao chỉ để giữ mức 8%: hoá đơn phải phản ánh đúng giao dịch và thời điểm lập theo quy định hoá đơn hiện hành.

Phía người mua: thuế đầu vào cũng có "thời điểm"

Thời điểm xác định thuế ở Điều 8 là chuyện của người bán, nhưng người mua cũng có một mốc tương ứng. Điểm đ khoản 1 Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 quy định thuế đầu vào phát sinh trong tháng, quý nào được kê khai, khấu trừ khi xác định số thuế phải nộp của tháng, quý đó; phần chưa khấu trừ hết được chuyển sang kỳ sau. Khoản 5 Điều 23 Nghị định 181/2025/NĐ-CP nói thêm: không phân biệt hàng đã xuất dùng hay còn để trong kho.

Ví dụ công ty G mua lô vật tư tháng 3, nhận hoá đơn tháng 3, nhưng tháng 6 mới đưa vào sản xuất. Thuế đầu vào của lô vật tư thuộc kỳ tháng 3 (hoặc quý 1 nếu khai quý), không phải đợi tới lúc dùng. Nếu kế toán bỏ sót hoá đơn đó ở kỳ tháng 3, việc khai bổ sung đi theo quy tắc sai sót tại cùng điểm đ.

Vì hai bên cùng dựa vào một tờ hoá đơn, người mua nên nhắc người bán lập hoá đơn đúng thời điểm giao hàng hoặc hoàn thành dịch vụ. Hoá đơn đến muộn một kỳ làm lệch cả hai phía, và khi đối chiếu, chỗ lệch thường bị hỏi ở cả bên bán lẫn bên mua.

Tự kiểm kỳ phát sinh trước khi khoá sổ

Trước khi chốt tờ khai mỗi kỳ, kế toán chạy qua danh sách sau:

  1. Liệt kê phiếu xuất kho, biên bản giao hàng trong kỳ; đối chiếu từng phiếu đã có hoá đơn tương ứng chưa.
  2. Với dịch vụ, liệt kê biên bản hoàn thành, nghiệm thu dịch vụ trong kỳ; đối chiếu với hoá đơn.
  3. Với xây dựng, đối chiếu biên bản nghiệm thu, bàn giao trong kỳ với hoá đơn đầu ra.
  4. Với hàng xuất khẩu, đối chiếu ngày thông quan trên tờ khai hải quan với thời điểm xác định thuế đã ghi nhận.
  5. Tìm các giao dịch giao hàng hoặc hoàn thành trong kỳ nhưng chưa thu tiền: chúng vẫn thuộc kỳ này.
  6. Ghi chú các giao dịch vắt qua kỳ để kỳ sau không ghi nhận trùng.

Sai thời điểm thường không làm sai tổng thuế cả năm nhưng làm sai từng kỳ, và có thể kéo theo tiền chậm nộp (nếu có) cho kỳ bị khai thiếu. Câu hỏi nên mang tới cơ quan thuế quản lý trực tiếp: "giao dịch X có biên bản bàn giao ngày A, hoá đơn lập ngày B, thuộc kỳ nào".

Câu hỏi thường gặp

Bán chịu chưa thu tiền có phải kê khai thuế giá trị gia tăng không?

Có. Khoản 1 Điều 8 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 xác định thời điểm theo việc chuyển giao hàng hoá, hoàn thành dịch vụ hoặc lập hoá đơn, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa, nên thuế thuộc kỳ phát sinh giao dịch.

Hàng xuất khẩu xác định thuế giá trị gia tăng vào ngày nào?

Theo khoản 1 Điều 15 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, người bán tự xác định nhưng chậm nhất không quá ngày làm việc tiếp theo kể từ ngày hàng hoá được thông quan theo quy định của pháp luật về hải quan.

Công trình xây dựng tính thuế khi nhận tạm ứng hay khi nghiệm thu?

Khoản 6 Điều 16 Nghị định 181/2025/NĐ-CP xác định thời điểm là nghiệm thu, bàn giao công trình, hạng mục hoặc khối lượng hoàn thành, không phân biệt đã thu tiền. Tạm ứng theo hợp đồng không tự nó là mốc xác định thuế.

Tiền điện, nước sạch xác định thuế vào thời điểm nào?

Là thời điểm hoàn thành đối soát dữ liệu giữa các bên nhưng chậm nhất không quá ngày 07 của tháng sau tháng cung cấp hoặc 07 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ quy ước, theo khoản 2 và khoản 3 Điều 16 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.

Ký hợp đồng năm 2026 nhưng giao hàng năm 2027 thì áp thuế suất 8% hay 10%?

Thuế suất theo thời điểm xác định thuế, tức ngày chuyển giao hoặc lập hoá đơn, không theo ngày ký. Nghị định 174/2025/NĐ-CP hết hiệu lực sau 31/12/2026, nên lô giao năm 2027 chịu 10% nếu không có văn bản gia hạn.

Bán căn hộ thu tiền theo tiến độ thì thuế phát sinh khi nào?

Khi chưa chuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụng mà thu tiền theo tiến độ, thời điểm là ngày thu tiền hoặc theo thoả thuận thanh toán trong hợp đồng, theo điểm b khoản 5 Điều 16 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138