Khoản 6 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP yêu cầu cơ sở kinh doanh được giảm thuế giá trị gia tăng kê khai các hàng hoá, dịch vụ được giảm theo Mẫu số 01 tại Phụ lục III ban hành kèm Nghị định, nộp cùng với Tờ khai thuế giá trị gia tăng. Yêu cầu này áp cho cả người theo phương pháp khấu trừ (ghi 8%) lẫn người tính theo tỷ lệ % trên doanh thu (giảm 20% mức tỷ lệ), trong suốt thời gian từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026.
Mẫu số 01 không thay tờ khai, cũng không phải một tờ khai riêng nộp lúc khác: nó là phụ lục đi kèm. Bài này không chép lại các chỉ tiêu của mẫu; bạn mở bản gốc ở Phụ lục III để điền đúng từng dòng. Phần dưới nói về những việc quanh mẫu mà kế toán hay làm sai: chuẩn bị số liệu, đối chiếu với hoá đơn và tờ khai, xử lý khi kỳ trước khai thiếu hoặc khai nhầm.
Mẫu số 01 dùng để làm gì
Tờ khai thuế giá trị gia tăng cho biết tổng thuế đầu ra, đầu vào và số phải nộp, nhưng không cho cơ quan thuế biết bao nhiêu trong đó đến từ việc giảm thuế. Mẫu số 01 tách riêng phần hàng hoá, dịch vụ được giảm để cơ quan thuế theo dõi quy mô chính sách và đối chiếu với dữ liệu hoá đơn đã ghi 8% hoặc đã ghi giảm 20% mức tỷ lệ.
Vì vậy số liệu trên Mẫu số 01 phải ăn khớp với hai nguồn: hoá đơn đầu ra mà đơn vị đã lập trong kỳ, và các chỉ tiêu doanh thu, thuế đầu ra trên tờ khai cùng kỳ. Lệch giữa ba nguồn này là tín hiệu đầu tiên khiến cơ quan thuế đặt câu hỏi.
Điều 1 Nghị định không nêu chế tài riêng cho việc không nộp Mẫu số 01. Tuy vậy, đây là hồ sơ khai thuế đi kèm theo yêu cầu của Nghị định; khai thiếu hồ sơ sẽ được xử lý theo quy định quản lý thuế. Thời hạn nộp tờ khai, cách khai bổ sung và hậu quả khi khai sai thuộc Luật Quản lý thuế, không nằm trong các văn bản trích ở đây; kế toán tra văn bản hiện hành để biết cụ thể.
Ai nộp và nộp vào kỳ nào
Người theo phương pháp khấu trừ. Doanh nghiệp có doanh thu được giảm trong kỳ, tức là có hoá đơn giá trị gia tăng ghi 8%, nộp Mẫu số 01 kèm tờ khai của kỳ đó. Kỳ khai theo tháng hay theo quý do quy mô doanh thu quyết định theo pháp luật quản lý thuế.
Người tính theo tỷ lệ % trên doanh thu. Doanh nghiệp, hợp tác xã nhỏ và hộ, cá nhân kinh doanh có hoá đơn bán hàng ghi giảm 20% mức tỷ lệ cũng thuộc "cơ sở kinh doanh quy định tại Điều này", nên cũng kê khai theo Mẫu số 01 cùng tờ khai thuế giá trị gia tăng.
Kỳ không phát sinh hàng được giảm. Nghị định không nói rõ có phải nộp Mẫu số 01 trống hay không. Nên hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp; nhiều đơn vị chọn cách không nộp phụ lục cho kỳ không có doanh thu được giảm, nhưng cần xác nhận trước.
Kỳ cuối của chính sách. Kỳ tháng 12/2026 hoặc quý IV/2026 là kỳ cuối có doanh thu được giảm nếu không có văn bản gia hạn. Từ kỳ tháng 1/2027 hoặc quý I/2027, nếu chính sách đã hết, đơn vị không còn kê khai phần giảm trừ khi có điều chỉnh cho giao dịch của kỳ trước.
Chuẩn bị số liệu trước khi mở mẫu
Điền mẫu nhanh hay chậm phụ thuộc số liệu đã gom sẵn chưa. Bảng dưới là các dữ liệu nên có trong tay; đây là gợi ý cách chuẩn bị, không phải tên chỉ tiêu của mẫu.
| Dữ liệu cần có | Lấy từ đâu | Dùng để làm gì |
|---|---|---|
| Danh sách hàng hoá, dịch vụ được giảm bán trong kỳ | Danh mục mã hàng đã phân loại theo Phụ lục I, II | Biết dòng nào đưa vào phụ lục |
| Giá trị hàng hoá, dịch vụ chưa có thuế của từng nhóm | Báo cáo hoá đơn đầu ra lọc theo thuế suất 8% hoặc theo ghi chú giảm 20% | Cơ sở tính số thuế được giảm |
| Thuế suất hoặc tỷ lệ gốc và sau giảm | Điều 9 hoặc điểm b khoản 2 Điều 12 Luật; Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP | Tính chênh lệch |
| Số thuế được giảm tự tính | Giá trị chưa thuế nhân phần chênh thuế suất hoặc tỷ lệ | Đối chiếu với số mẫu hoặc phần mềm khai thuế tính ra |
| Hoá đơn điều chỉnh, thay thế trong kỳ liên quan tới hàng được giảm | Sổ theo dõi hoá đơn xử lý sai sót | Cộng trừ đúng số liệu của kỳ |
Gom số liệu theo nhóm mặt hàng, không theo khách hàng. Khách hàng có thể mua cả hàng được giảm lẫn không được giảm, nên lọc theo khách sẽ ra số lẫn lộn.
Ví dụ đối chiếu một quý của doanh nghiệp khấu trừ
Công ty B (phương pháp khấu trừ, khai theo quý) trong quý III/2026 lập hoá đơn đầu ra như sau. Ví dụ dùng để minh hoạ cách tự tính số thuế được giảm nhằm đối chiếu, không thay việc điền mẫu gốc.
| Nhóm | Giá trị chưa thuế | Thuế suất ghi hoá đơn | Thuế đầu ra | Nếu không giảm (10%) | Số thuế được giảm |
|---|---|---|---|---|---|
| Hàng được giảm | 500.000.000 đồng | 8% | 40.000.000 đồng | 50.000.000 đồng | 10.000.000 đồng |
| Hàng thuộc Phụ lục I | 120.000.000 đồng | 10% | 12.000.000 đồng | 12.000.000 đồng | 0 |
| Hàng 5% | 80.000.000 đồng | 5% | 4.000.000 đồng | 4.000.000 đồng | 0 |
| Cộng | 700.000.000 đồng | 56.000.000 đồng | 10.000.000 đồng |
Ba phép đối chiếu nên làm: tổng giá trị nhóm được giảm (500 triệu đồng) khớp với báo cáo hoá đơn 8% của quý; tổng thuế đầu ra (56 triệu đồng) khớp với tờ khai; số thuế được giảm tự tính (10 triệu đồng, tức 2% của 500 triệu đồng) khớp với con số trên Mẫu số 01 hoặc do phần mềm khai thuế tính ra. Lệch ở đâu thì quay về hoá đơn để tìm.
Năm bước khi phát hiện kỳ trước khai thiếu hoặc khai nhầm
Sai trên Mẫu số 01 thường đi kèm sai trên hoá đơn hoặc tờ khai. Xử lý theo thứ tự để không phải sửa nhiều lần:
- Xác định gốc sai: do hoá đơn ghi sai thuế suất, do phân loại sai mã hàng, hay chỉ do gõ nhầm số liệu khi điền phụ lục.
- Nếu hoá đơn sai, xử lý hoá đơn trước theo khoản 5 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP và pháp luật hoá đơn hiện hành.
- Tính lại số liệu đúng của kỳ bị sai: giá trị hàng được giảm, thuế đầu ra, số thuế được giảm.
- Khai bổ sung tờ khai và Mẫu số 01 của kỳ đó (hoặc kê khai điều chỉnh vào kỳ phát hiện) theo hướng dẫn của Luật Quản lý thuế hiện hành; hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp nếu chưa rõ khai vào kỳ nào.
- Nếu làm thiếu số thuế phải nộp, nộp phần chênh và tiền chậm nộp theo quy định; nếu làm thừa, theo dõi để bù trừ hoặc xử lý theo hướng dẫn của cơ quan thuế.
Sai chỉ do gõ nhầm trên phụ lục mà hoá đơn và tờ khai đã đúng là trường hợp nhẹ nhất, nhưng vẫn nên khai bổ sung để ba nguồn số liệu khớp nhau.
Lỗi hay gặp khi kê khai phần giảm thuế
Đưa cả hàng 5% vào phụ lục. Hàng 5% không được giảm nên không có số thuế được giảm. Đưa vào Mẫu số 01 làm phình giá trị hàng được giảm và lệch với dữ liệu hoá đơn 8%.
Lấy số theo ngày thu tiền thay vì theo hoá đơn. Số liệu kê khai theo hoá đơn đã lập trong kỳ, gắn với thời điểm xác định thuế, không theo tiền về tài khoản. Doanh nghiệp bán chịu nhiều hay mắc lỗi này khi lấy số từ sổ quỹ.
Quên trừ hoá đơn điều chỉnh giảm. Hàng trả lại hoặc chiết khấu trên hàng được giảm làm giảm giá trị hàng được giảm của kỳ. Không trừ thì phụ lục lớn hơn thực tế.
Tính số thuế được giảm trên giá đã gồm thuế. Phần chênh 2% phải tính trên giá trị chưa có thuế. Tính trên tổng thanh toán (đã gồm 8%) sẽ ra số lớn hơn thực tế một chút, đủ để lệch khi đối chiếu.
Đơn vị nhiều chi nhánh gộp sai nơi khai. Chi nhánh khai thuế riêng thì Mẫu số 01 đi theo tờ khai của chi nhánh đó. Gộp doanh thu được giảm của chi nhánh vào phụ lục của trụ sở chính trong khi tờ khai vẫn tách là làm lệch hai bộ hồ sơ; cách phân bổ nơi khai theo pháp luật quản lý thuế, cần hỏi cơ quan thuế quản lý khi chưa rõ.
Để phần mềm tự sinh mà không kiểm. Phần mềm khai thuế có thể tự lấy số từ dữ liệu hoá đơn, nhưng chỉ đúng khi mã hàng và thuế suất đã đúng từ đầu. Vẫn nên làm ba phép đối chiếu ở mục trên trước khi nộp.
Hộ kinh doanh và người tính theo tỷ lệ điền mẫu thế nào
Với người tính theo tỷ lệ, số liệu gốc là doanh thu ghi trên hoá đơn bán hàng có ghi chú giảm 20% mức tỷ lệ. Số thuế được giảm của mỗi hoá đơn đã nằm sẵn trong ghi chú "đã giảm… (số tiền)", nên cách gom nhanh nhất là cộng các số tiền ghi chú trong kỳ, rồi đối chiếu với phép tính doanh thu được giảm nhân tỷ lệ gốc nhân 20%.
Ví dụ giả định: hộ A bán tạp hoá, trong quý có doanh thu hàng được giảm 180 triệu đồng (tỷ lệ 1%). Số thuế được giảm tự tính là 180 triệu × 1% × 20% = 360.000 đồng. Cộng các ghi chú trên hoá đơn trong quý cũng phải ra 360.000 đồng; lệch thì có hoá đơn tính sai hoặc có hoá đơn quên ghi chú.
Hộ khai thuế theo phương pháp khoán hoặc khai theo từng lần phát sinh có cách nộp hồ sơ khác doanh nghiệp. Nghị định 174/2025/NĐ-CP chỉ nói kê khai Mẫu số 01 cùng tờ khai thuế giá trị gia tăng; hộ thuộc các diện này nên hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp về cách và thời điểm nộp mẫu cho đúng với hình thức khai của mình.
Câu hỏi thường gặp
Mẫu số 01 Phụ lục III có phải nộp riêng không?
Không. Khoản 6 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP yêu cầu kê khai theo Mẫu số 01 cùng với Tờ khai thuế giá trị gia tăng của kỳ, tức là nộp kèm trong hồ sơ khai thuế.
Doanh nghiệp không bán hàng được giảm trong kỳ có phải nộp Mẫu số 01 không?
Nghị định không quy định rõ trường hợp này. Nên hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp; thực tế nhiều đơn vị chỉ nộp phụ lục khi có doanh thu hàng hoá, dịch vụ được giảm.
Hộ kinh doanh có phải kê khai Mẫu số 01 không?
Có, nếu hộ tính thuế theo tỷ lệ và có hàng hoá, dịch vụ được giảm 20% mức tỷ lệ. Nghị định áp cho mọi cơ sở kinh doanh được giảm, cả hộ và cá nhân kinh doanh.
Số thuế được giảm của doanh nghiệp khấu trừ tính thế nào để đối chiếu?
Lấy giá trị chưa thuế của hàng được giảm nhân với 2%, tức phần chênh giữa 10% và 8%. Con số này dùng để kiểm tra với số trên Mẫu số 01 và tờ khai.
Khai sai Mẫu số 01 kỳ trước thì sửa thế nào?
Xử lý hoá đơn nếu hoá đơn sai, rồi khai bổ sung hoặc điều chỉnh theo quy định của Luật Quản lý thuế hiện hành. Kỳ khai bổ sung cụ thể nên hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp.
Sau ngày 31/12/2026 còn phải nộp Mẫu số 01 không?
Nếu không có văn bản gia hạn, từ kỳ có giao dịch sau mốc này đơn vị không còn doanh thu được giảm để kê khai. Phần điều chỉnh của giao dịch thuộc giai đoạn giảm thì vẫn có thể phát sinh.