Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp, hợp tác xã tính thuế giá trị gia tăng theo tỷ lệ % trên doanh thu không áp thuế suất 8%; họ được giảm 20% của mức tỷ lệ đang áp, khi xuất hoá đơn cho hàng hoá, dịch vụ thuộc diện được giảm. Mức 1% còn 0,8%, mức 5% còn 4%, mức 3% còn 2,4%, mức 2% còn 1,6%. Căn cứ là điểm b khoản 2 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP, áp dụng từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026.
Nhiều hộ nghe "giảm 2%" rồi trừ thẳng 2 điểm phần trăm vào tỷ lệ, ra con số âm hoặc vô lý. Bài này đi từng bước: ai thuộc diện, bảng tỷ lệ sau giảm, ví dụ tính tiền thuế một tháng, cách ghi hoá đơn bán hàng theo đúng câu chữ của Nghị định, và những trường hợp hộ không có gì để giảm.
Ai tính thuế theo tỷ lệ % và vì sao không có thuế suất 8%
Đối tượng. Theo điểm a khoản 2 Điều 12 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024: doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có doanh thu năm dưới 1 tỷ đồng (trừ khi tự nguyện khấu trừ); hộ, cá nhân sản xuất, kinh doanh; một số tổ chức nước ngoài và tổ chức khác.
Thuế tính trên doanh thu, không tính trên giá trị tăng thêm. Số thuế phải nộp bằng tỷ lệ % nhân doanh thu. Không có thuế đầu vào được khấu trừ, không có thuế suất ghi trên hoá đơn. Vì thế Nghị định không thể "hạ 10% xuống 8%" với nhóm này mà phải giảm thẳng vào tỷ lệ.
Hoá đơn dùng loại nào. Người tính theo tỷ lệ dùng hoá đơn bán hàng, không dùng hoá đơn giá trị gia tăng. Cách ghi giảm thuế trên hoá đơn bán hàng được quy định riêng tại điểm b khoản 3 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP.
Hộ dưới ngưỡng doanh thu. Hàng hoá, dịch vụ của hộ, cá nhân có doanh thu năm từ mức ngưỡng trở xuống không chịu thuế giá trị gia tăng theo khoản 25 Điều 5 Luật, nên không có gì để giảm. Luật 149/2025/QH15 đặt ngưỡng 500 triệu đồng; Luật 09/2026/QH16 sửa lại thành mức do Chính phủ quy định theo từng thời kỳ. Hộ cần tra nghị định đang áp hoặc hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp để biết mình có vượt ngưỡng hay không.
Bảng tỷ lệ trước và sau khi giảm 20%
Bốn mức tỷ lệ gốc lấy từ điểm b khoản 2 Điều 12 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Cột "sau giảm" là phép nhân với 80%, áp cho phần doanh thu của hàng hoá, dịch vụ thuộc diện được giảm.
| Hoạt động | Tỷ lệ gốc | Mức giảm (20% của tỷ lệ) | Tỷ lệ sau giảm | Thuế trên 100 triệu doanh thu, sau giảm |
|---|---|---|---|---|
| Phân phối, cung cấp hàng hoá | 1% | 0,2% | 0,8% | 800.000 đồng |
| Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu | 5% | 1% | 4% | 4.000.000 đồng |
| Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hoá, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu | 3% | 0,6% | 2,4% | 2.400.000 đồng |
| Hoạt động kinh doanh khác | 2% | 0,4% | 1,6% | 1.600.000 đồng |
Giảm 20% của tỷ lệ khác hẳn trừ đi 2 điểm phần trăm. Với hoạt động phân phối hàng hoá, nếu trừ 2 điểm thì từ 1% ra âm 1%, rõ ràng vô lý. Con số "2%" chỉ đúng với người theo phương pháp khấu trừ (10% xuống 8%).
Bộ Tài chính quy định chi tiết nhóm hàng hoá, dịch vụ thuộc từng mức tỷ lệ theo khoản 4 Điều 12 Luật. Hoạt động của bạn thuộc mức nào cần tra văn bản đó hoặc hỏi cơ quan thuế quản lý; ví dụ trong bài chỉ giả định.
Ví dụ tính thuế một tháng của hộ bán tạp hoá
Hộ A bán tạp hoá, tính thuế theo tỷ lệ, doanh thu năm vượt ngưỡng không chịu thuế. Trong tháng, doanh thu ghi trên hoá đơn bán hàng gồm hai nhóm: đồ gia dụng, bánh kẹo (được giảm) và bia (hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, không được giảm).
| Bước | Nhóm được giảm | Nhóm bia, không được giảm |
|---|---|---|
| 1. Doanh thu trước giảm | 60.000.000 đồng | 15.000.000 đồng |
| 2. Tỷ lệ gốc (phân phối hàng hoá) | 1% | 1% |
| 3. Thuế theo tỷ lệ gốc | 600.000 đồng | 150.000 đồng |
| 4. Số được giảm = bước 3 × 20% | 120.000 đồng | 0 đồng |
| 5. Thuế giá trị gia tăng phải nộp | 480.000 đồng | 150.000 đồng |
Tổng thuế giá trị gia tăng tháng này là 630.000 đồng thay vì 750.000 đồng nếu không có chính sách giảm. Phần giảm 120.000 đồng chỉ phát sinh trên doanh thu của nhóm được giảm, và chỉ khi hộ xuất hoá đơn cho các giao dịch đó, vì điểm b khoản 2 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP dùng cụm "khi thực hiện xuất hóa đơn". Thuế thu nhập cá nhân của hộ là sắc thuế khác, không thuộc Nghị định 174/2025/NĐ-CP, nên không giảm theo cách này.
Ghi hoá đơn bán hàng đúng câu chữ của Nghị định
Điểm b khoản 3 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP mô tả ba chỗ trên hoá đơn bán hàng. Một là cột "Thành tiền" ghi đầy đủ tiền hàng hoá, dịch vụ trước khi giảm. Hai là dòng "Cộng tiền hàng hóa, dịch vụ" ghi theo số đã giảm 20% mức tỷ lệ % trên doanh thu. Ba là ghi chú: "đã giảm… (số tiền) tương ứng 20% mức tỷ lệ % để tính thuế giá trị gia tăng theo Nghị quyết số 204/2025/QH15".
Ví dụ giả định: hộ A bán cho khách một lô đồ gia dụng 10.000.000 đồng, hoạt động phân phối hàng hoá với tỷ lệ 1%. Số được giảm là 10.000.000 × 1% × 20% = 20.000 đồng. Cột "Thành tiền" ghi 10.000.000 đồng; dòng "Cộng tiền hàng hóa, dịch vụ" ghi 9.980.000 đồng; ghi chú "đã giảm 20.000 đồng tương ứng 20% mức tỷ lệ % để tính thuế giá trị gia tăng theo Nghị quyết số 204/2025/QH15". Khách trả 9.980.000 đồng.
Cách hiểu "số đã giảm" như trên là phép tính trực tiếp từ câu chữ Nghị định; nếu phần mềm hoá đơn của bạn hiển thị khác hoặc cơ quan thuế quản lý hướng dẫn cách trình bày khác, làm theo hướng dẫn chính thức. Khi một hoá đơn có cả hàng được giảm và hàng không được giảm, khoản 4 Điều 1 yêu cầu ghi rõ số tiền được giảm; số giảm chỉ tính trên các dòng được giảm.
Khi nào hộ không có gì để giảm
Không phải hộ nào nghe tin giảm thuế cũng được hưởng. Kiểm danh sách dưới đây trước khi đổi cách ghi hoá đơn:
- Doanh thu năm từ mức ngưỡng trở xuống: hàng hoá, dịch vụ không chịu thuế giá trị gia tăng theo khoản 25 Điều 5 Luật, nên không có thuế để giảm.
- Hàng hoá, dịch vụ thuộc đối tượng không chịu thuế theo Điều 5 Luật, ví dụ sản phẩm trồng trọt tự sản xuất bán ra chưa qua chế biến theo khoản 1 Điều 5 (sửa bởi Luật 149/2025/QH15).
- Hàng hoá, dịch vụ mà nếu do người khấu trừ bán thì chịu 5%, như phân bón, thuốc chữa bệnh: không thuộc nhóm đang áp 10% nên không được giảm.
- Hàng hoá, dịch vụ nằm trong Phụ lục I hoặc Phụ lục II Nghị định 174/2025/NĐ-CP: viễn thông, kinh doanh bất động sản, sản phẩm kim loại, khai khoáng (trừ than), hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (trừ xăng)…
- Giao dịch có thời điểm xác định thuế ngoài khoảng 01/7/2025 đến hết 31/12/2026, trừ khi có văn bản gia hạn đã ban hành.
Hộ cho thuê nhà là trường hợp hay hỏi: cho thuê tài sản là bất động sản cần tra Phụ lục I xem có thuộc nhóm kinh doanh bất động sản bị loại trừ không. Đừng tự giảm 20% khi chưa tra.
Chỗ hộ kinh doanh hay nhầm
Trừ thẳng 2 điểm phần trăm. Như đã nói, cách đúng là nhân tỷ lệ với 80%. Trừ 2 điểm ra con số sai với mọi mức tỷ lệ.
Giảm cả phần doanh thu không xuất hoá đơn. Nghị định gắn việc giảm với việc xuất hoá đơn cho hàng hoá, dịch vụ được giảm. Nếu hộ có phần doanh thu không lập hoá đơn, cách tính phần đó cần hỏi cơ quan thuế quản lý; đừng tự áp mức giảm.
Ghi chú thiếu số tiền. Ghi chú phải có số tiền đã giảm cụ thể. Ghi chung chung "được giảm thuế theo Nghị quyết 204" không đủ theo điểm b khoản 3 Điều 1.
Áp giảm cho cả hàng bia, rượu trong cùng hoá đơn. Hàng thuộc Phụ lục II không được giảm. Số giảm chỉ tính trên các dòng hàng được giảm.
Quên kê khai Mẫu số 01. Khoản 6 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP yêu cầu kê khai hàng hoá, dịch vụ được giảm theo Mẫu số 01 Phụ lục III cùng với tờ khai thuế giá trị gia tăng. Hộ khai thuế theo phương pháp khoán hay theo từng lần phát sinh nên hỏi cơ quan thuế quản lý cách nộp mẫu này cho đúng.
Tự kiểm hoá đơn bán hàng trước khi gửi khách
Hoá đơn bán hàng có ghi chú giảm thuế là chỗ hộ hay sai nhất vì phải tính tay số tiền giảm. Trước khi gửi, rà lần lượt:
- Từng dòng hàng đã đúng nhóm chưa: dòng nào thuộc diện được giảm, dòng nào thuộc Phụ lục I, II hay thuộc hàng 5%, không chịu thuế.
- Cột "Thành tiền" của mỗi dòng có đang ghi đủ tiền trước khi giảm không; nhiều phần mềm tự trừ ngay trong dòng, làm sai yêu cầu của Nghị định.
- Tính lại số được giảm bằng tay: cộng thành tiền của các dòng được giảm, nhân tỷ lệ gốc của hoạt động, nhân 20%. So với con số phần mềm hiển thị.
- Dòng "Cộng tiền hàng hóa, dịch vụ" có bằng tổng thành tiền trừ số được giảm không.
- Dòng ghi chú có đủ số tiền cụ thể và đúng tên Nghị quyết số 204/2025/QH15 không.
- Ngày lập hoá đơn có nằm trong khoảng 01/7/2025 đến hết 31/12/2026 không; sau mốc này mà chưa có văn bản gia hạn thì bỏ ghi chú giảm.
Câu nên hỏi cơ quan thuế quản lý nếu còn vướng: hoạt động của hộ được xếp vào mức tỷ lệ nào; hộ nộp thuế theo phương pháp khoán có phải lập hoá đơn để được giảm hay không; nộp Mẫu số 01 Phụ lục III vào kỳ nào. Ghi lại câu trả lời kèm ngày hỏi để dùng cho những kỳ sau, vì hộ thường không có kế toán riêng theo dõi.
Câu hỏi thường gặp
Hộ kinh doanh có được ghi thuế suất 8% trên hoá đơn không?
Không. Hộ tính thuế theo tỷ lệ % dùng hoá đơn bán hàng, không có dòng thuế suất. Hộ được giảm 20% mức tỷ lệ và ghi chú số tiền đã giảm theo điểm b khoản 3 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP.
Tỷ lệ 1% sau khi giảm còn bao nhiêu?
Còn 0,8%, vì giảm 20% của 1% là 0,2%. Tương tự, 5% còn 4%, 3% còn 2,4% và 2% còn 1,6%, áp cho phần doanh thu của hàng hoá, dịch vụ được giảm.
Hộ có doanh thu dưới ngưỡng có cần ghi chú giảm thuế không?
Không cần, vì hàng hoá, dịch vụ của hộ dưới ngưỡng không chịu thuế giá trị gia tăng theo khoản 25 Điều 5 Luật. Mức ngưỡng do Chính phủ quy định theo Luật 09/2026/QH16, cần tra văn bản đang áp.
Doanh nghiệp nhỏ tính thuế theo tỷ lệ có được giảm giống hộ không?
Có. Điểm b khoản 2 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP áp cho mọi cơ sở kinh doanh tính theo tỷ lệ % trên doanh thu, bao gồm doanh nghiệp, hợp tác xã có doanh thu năm dưới 1 tỷ đồng.
Thuế thu nhập cá nhân của hộ có được giảm 20% theo cùng chính sách không?
Không. Nghị định 174/2025/NĐ-CP chỉ giảm thuế giá trị gia tăng. Thuế thu nhập cá nhân của hộ tính theo quy định riêng, không thay đổi vì chính sách này.
Khách mua của hộ có được lợi gì từ việc giảm thuế không?
Có. Dòng cộng tiền hàng hoá, dịch vụ trên hoá đơn bán hàng ghi theo số đã giảm, nên khách trả ít hơn đúng bằng số tiền được giảm ghi trong phần ghi chú của hoá đơn.