GiaTang.comGia Tăng
VAT trong giá bán, báo giá và hợp đồng

Giá niêm yết đã gồm VAT chưa: đọc giá bán lẻ và tách tiền thuế ra cho đúng

Giá bán lẻ cho người tiêu dùng thường là giá thanh toán đã gồm VAT. Cách tách thuế 10%, 8%, 5% từ giá niêm yết, loại giá luật coi sẵn là đã có thuế.

A young Vietnamese woman arranges jars of honey on a wooden shelf in a small neighborhood shop, seen from behind at shoulder height, soft morning window light

Với người mua lẻ, con số trên kệ hay trên tem giá thường được hiểu là số tiền phải trả cuối cùng, tức giá thanh toán đã gồm thuế giá trị gia tăng; Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 cho phép dùng loại hoá đơn ghi giá thanh toán đã có thuế và đưa ra công thức để tách phần thuế ra. Công thức nằm ở điểm k khoản 1 Điều 7 của Luật: giá chưa có thuế bằng giá thanh toán chia cho một cộng thuế suất. Một số loại giá còn được luật mặc định là đã gồm thuế, như tem, vé, thẻ in sẵn giá, sách bán đúng giá bìa và giá tour trọn gói.

Việc giá niêm yết với người tiêu dùng bắt buộc thể hiện ra sao thuộc pháp luật về giá và bảo vệ người tiêu dùng, không nằm trong Luật Thuế giá trị gia tăng. Phần dưới đây chỉ nói phần thuộc thuế: đọc một con số niêm yết thế nào, tách thuế ra sao cho từng mức 10%, 8%, 5%, cửa hàng hộ kinh doanh khác gì doanh nghiệp, và tự kiểm bảng giá trước khi in. Quy định niêm yết cụ thể, bạn tra văn bản hiện hành về giá hoặc hỏi cơ quan quản lý.

Luật thuế nói gì về con số trên kệ hàng

Điểm a khoản 1 Điều 7 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 đặt nguyên tắc: giá tính thuế của hàng hoá, dịch vụ do cơ sở kinh doanh bán ra là giá bán chưa có thuế giá trị gia tăng. Nói cách khác, thuế luôn được tính trên phần giá "trần", rồi cộng thêm vào để ra số khách trả. Đó là cách nghĩ của người làm sổ sách.

Người mua lẻ thì nghĩ ngược lại: họ nhìn số cuối cùng. Luật dung hoà hai cách nghĩ bằng điểm k cùng khoản: với hàng hoá, dịch vụ được sử dụng hoá đơn thanh toán ghi giá thanh toán là giá đã có thuế, giá tính thuế được tách ngược bằng công thức. Khoản 2 Điều 9 Nghị định 181/2025/NĐ-CP nhắc lại đúng công thức này. Khoản 1 Điều 11 của Luật còn nói rõ thuế đầu ra trong trường hợp đó bằng giá thanh toán trừ giá tính thuế đã tách.

Hệ quả thực tế: một cửa hàng bán lẻ niêm yết 110.000 đồng cho món hàng chịu thuế 10% thì không có nghĩa là "chưa tính thuế". Về mặt thuế, con số đó được hiểu là đã gồm 10.000 đồng tiền thuế bên trong, và doanh thu chưa thuế chỉ là 100.000 đồng. Cửa hàng nào lấy cả 110.000 đồng làm doanh thu rồi tính thêm 10% thuế là đang tự nộp thừa; cửa hàng nào lấy 110.000 đồng làm doanh thu chưa thuế mà không kê khai thuế là đang khai thiếu.

Có một chi tiết nên nhớ: điểm a khoản 1 Điều 16 Luật Thuế giá trị gia tăng quy định nếu bán hàng chịu thuế mà hoá đơn giá trị gia tăng không ghi khoản thuế, thì thuế đầu ra bị xác định bằng giá thanh toán ghi trên hoá đơn nhân với thuế suất, trừ trường hợp tem, vé, thẻ in sẵn giá. Tức là không ghi rõ thì thuế bị tính trên cả con số, không được tách ngược. Đây là lý do hoá đơn phải tách dòng thuế rõ ràng, kể cả khi khách chỉ quan tâm tổng tiền.

Những loại giá luật mặc định là đã gồm thuế

Một số loại giá được văn bản nói thẳng là đã có thuế giá trị gia tăng, người bán khỏi phải cãi với khách và với cơ quan thuế. Bảng dưới gom các trường hợp có trong Luật và Nghị định 181/2025/NĐ-CP:

Loại giáVăn bản nói gìCăn cứ
Tem, vé, thẻ là chứng từ thanh toán in sẵn giáGiá thanh toán in trên tem, vé, thẻ đã bao gồm thuế giá trị gia tăngKhoản 2 Điều 16 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024
Sách chịu thuế bán đúng giá phát hành (giá bìa)Giá bìa được xác định là giá đã có thuế; bán không theo giá bìa thì tính thuế trên giá bán chưa thuếKhoản 5 Điều 11 Nghị định 181/2025/NĐ-CP
Dịch vụ du lịch lữ hành ký giá trọn gói (ăn, ở, đi lại)Giá trọn gói được xác định là giá đã có thuế; giá tính thuế bằng giá trọn gói chia cho một cộng thuế suấtKhoản 3 Điều 11 Nghị định 181/2025/NĐ-CP
Dịch vụ cầm đồ có số tiền thu đã gồm thuếGiá tính thuế bằng số tiền phải thu chia cho một cộng thuế suấtKhoản 4 Điều 11 Nghị định 181/2025/NĐ-CP
Hàng bán bằng hoá đơn ghi giá thanh toán đã có thuếGiá chưa thuế bằng giá thanh toán chia cho một cộng thuế suấtĐiểm k khoản 1 Điều 7 Luật; khoản 2 Điều 9 Nghị định 181/2025/NĐ-CP

Ngoài các trường hợp trên, văn bản không tự động coi con số nào là đã gồm thuế. Vì vậy cách an toàn nhất là để chính chứng từ nói rõ: hoá đơn ghi giá thanh toán đã có thuế, hoặc hoá đơn tách ba dòng giá chưa thuế, thuế suất, tiền thuế.

Tách thuế ra từ giá niêm yết: ba mức thuế suất, một con số

Giả định cửa hàng A niêm yết cùng một con số 110.000 đồng cho ba món thuộc ba mức thuế suất khác nhau. Áp công thức chia cho một cộng thuế suất, làm tròn tới đồng:

Mức thuế suất của món hàngPhép chiaGiá chưa thuếTiền thuế bên trong
10%110.000 : 1,1100.000 đồng10.000 đồng
8% (nhóm được giảm, tới hết 31/12/2026)110.000 : 1,08101.852 đồng8.148 đồng
5%110.000 : 1,05104.762 đồng5.238 đồng

Cùng một giá niêm yết, phần thuế bên trong khác nhau gần gấp đôi giữa mức 10% và 5%. Người hay nhầm nhất là người lấy 10% của 110.000 đồng ra 11.000 đồng rồi coi đó là tiền thuế; phép đó chỉ đúng khi 110.000 đồng là giá chưa thuế.

Mức 8% chỉ áp cho nhóm hàng đang chịu 10% được giảm theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP, hiệu lực từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026. Sau mốc này, nếu không có văn bản gia hạn, phép chia của nhóm đó trở lại 1,1. Bạn nên kiểm tra có văn bản gia hạn hay không trước khi in bảng giá năm 2027.

Cửa hàng hộ kinh doanh niêm yết giá: không tách thuế trên hoá đơn

Hộ, cá nhân kinh doanh tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu. Điểm a2 khoản 2 Điều 12 Luật Thuế giá trị gia tăng đưa hộ, cá nhân sản xuất, kinh doanh vào phương pháp tính trực tiếp. Điểm b khoản 1 Điều 16 cho biết bên tính trực tiếp dùng hoá đơn bán hàng, không có dòng thuế suất.

Doanh thu tính thuế là tổng tiền ghi trên hoá đơn bán hàng. Điểm c khoản 2 Điều 12 nói rõ doanh thu để tính thuế là tổng số tiền bán hàng ghi trên hoá đơn bán hàng, gồm cả phụ thu và phí thu thêm được hưởng. Hộ B niêm yết 110.000 đồng và bán đúng giá đó thì doanh thu là 110.000 đồng, không chia ngược.

Thuế bằng doanh thu nhân tỷ lệ. Phân phối, cung cấp hàng hoá áp 1%. Bán hàng 110.000 đồng thì thuế giá trị gia tăng là 1.100 đồng. Nếu món đó thuộc nhóm được giảm theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP, tỷ lệ được giảm 20%, còn 0,8%, tức 880 đồng, và hoá đơn phải ghi chú số tiền đã giảm.

Ngưỡng doanh thu không chịu thuế đang thay đổi. Luật 149/2025/QH15 đặt mức 500 triệu đồng một năm; từ Luật 09/2026/QH16, mức này do Chính phủ quy định theo từng thời kỳ. Hộ nhỏ nên tra nghị định hiện hành hoặc hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp trước khi tự kết luận mình có phải tính thuế hay không.

Những chỗ hay nhầm khi đọc và lập bảng giá bán lẻ

Các lỗi dưới đây gặp nhiều ở cửa hàng mới mở và ở bộ phận bán hàng tự lập bảng giá mà không hỏi kế toán:

  • Cộng thuế hai lần. Giá nhập từ nhà cung cấp đã gồm thuế, cửa hàng cộng biên lợi nhuận rồi lại nhân thêm 1,1. Khách trả thuế chồng thuế, còn cửa hàng tưởng mình lãi nhiều mà thực ra định giá sai.
  • Dùng một phép chia cho mọi món. Cửa hàng bán cả hàng 5% và hàng 10% nhưng chia hết cho 1,1. Kết quả thuế đầu ra của nhóm 5% bị khai cao, và ngược lại nếu chia hết cho 1,05.
  • Không tách thuế suất trong sổ. Khoản 4 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng quy định cơ sở kinh doanh nhiều mức thuế suất mà không xác định được theo từng mức thì phải nộp theo mức cao nhất.
  • Quên hết hạn mức 8%. Bảng giá in cho cả năm 2027 vẫn dựa trên phép chia 1,08 trong khi văn bản giảm thuế hiện có chỉ chạy tới hết 31/12/2026.
  • Hộ kinh doanh chia ngược theo thuế suất. Hộ dùng hoá đơn bán hàng, tính theo tỷ lệ trên doanh thu; lấy giá niêm yết chia 1,1 là áp nhầm cách tính của doanh nghiệp khấu trừ.
  • Ghi "giá chưa VAT" với khách lẻ mà không nói mức thuế. Khách đến quầy mới biết phải trả thêm, dễ sinh tranh chấp. Cách ghi giá cho người tiêu dùng thuộc pháp luật về giá, nên tra văn bản hiện hành trước khi chọn kiểu ghi này.

Phần lớn các lỗi trên không làm sai luật ngay lập tức, nhưng làm sổ sách lệch dần qua từng kỳ khai, tới khi đối chiếu doanh thu với tiền thu thực tế mới lộ ra.

Tự kiểm bảng giá trước khi in hoặc đăng lên trang bán hàng

Năm bước dưới đây mất khoảng nửa giờ cho một bảng giá vài trăm mặt hàng, làm trong bảng tính là đủ:

  1. Thêm một cột "thuế suất" cho từng mặt hàng, tra theo khoản 1, 2, 3 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024; món nào chưa chắc thì đánh dấu để hỏi kế toán hoặc cơ quan thuế quản lý trực tiếp.
  2. Thêm cột "giá chưa thuế" bằng giá niêm yết chia cho một cộng thuế suất của chính dòng đó, không dùng một hệ số chung.
  3. Thêm cột "tiền thuế" bằng giá niêm yết trừ giá chưa thuế; cộng thử ba cột xem có khớp từng đồng không.
  4. Lọc các dòng 8%, ghi chú ngày hết hiệu lực 31/12/2026 và đặt lịch rà lại bảng giá vào cuối năm.
  5. So giá chưa thuế với giá vốn chưa thuế để xem biên lợi nhuận thật, tránh trường hợp tưởng lãi vì so giá gồm thuế với giá vốn chưa thuế.

Nếu là hộ kinh doanh, thay bước 2 và 3 bằng một cột "thuế theo tỷ lệ" bằng giá niêm yết nhân tỷ lệ của nhóm ngành. Mục đích vẫn là biết trong mỗi đồng thu về có bao nhiêu là của ngân sách.

Câu hỏi thường gặp

Giá niêm yết 220.000 đồng của món hàng chịu thuế 10% thì tiền thuế là bao nhiêu?

Nếu 220.000 đồng là giá thanh toán đã gồm thuế, giá chưa thuế là 220.000 chia 1,1 bằng 200.000 đồng, tiền thuế là 20.000 đồng. Không lấy 10% của 220.000 đồng vì như vậy là tính thuế trên một con số đã có thuế.

Sách bán giảm giá dưới giá bìa thì tính thuế thế nào?

Khoản 5 Điều 11 Nghị định 181/2025/NĐ-CP chỉ coi giá bìa là giá đã có thuế khi bán đúng giá phát hành. Bán không theo giá bìa thì thuế giá trị gia tăng tính trên giá bán ra chưa có thuế, như hàng hoá thông thường.

Vé xem biểu diễn in sẵn giá thì có phải tách thuế không?

Khoản 2 Điều 16 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 quy định giá thanh toán in sẵn trên tem, vé, thẻ đã bao gồm thuế giá trị gia tăng. Người bán tách phần thuế bên trong để kê khai bằng cách chia cho một cộng thuế suất của dịch vụ đó.

Hộ kinh doanh niêm yết giá có phải ghi dòng thuế suất không?

Hộ, cá nhân kinh doanh tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu và dùng hoá đơn bán hàng, không có dòng thuế suất như hoá đơn giá trị gia tăng. Thuế được tính bằng tổng tiền bán hàng nhân tỷ lệ của nhóm ngành tương ứng.

Cửa hàng bán cả hàng 5% và 10% có được dùng chung một hệ số để tách thuế không?

Không nên. Mỗi dòng phải chia cho đúng một cộng thuế suất của dòng đó. Khoản 4 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng quy định không xác định được theo từng mức thuế suất thì phải nộp theo mức cao nhất, tức là thiệt cho chính cửa hàng.

Pháp luật có bắt buộc niêm yết giá đã gồm VAT cho người tiêu dùng không?

Cách thể hiện giá niêm yết với người tiêu dùng thuộc pháp luật về giá và bảo vệ người tiêu dùng, không nằm trong Luật Thuế giá trị gia tăng. Bạn nên tra văn bản hiện hành về niêm yết giá hoặc hỏi cơ quan quản lý ở địa phương trước khi chọn cách ghi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138