Hàng hoá bán theo phương thức trả góp, trả chậm có giá tính thuế giá trị gia tăng là giá bán trả một lần chưa có thuế của chính hàng hoá đó; khoản lãi trả góp, lãi trả chậm không nằm trong giá tính thuế. Đây là quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 7 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Nói gọn: khách trả góp bao nhiêu kỳ, trả thêm bao nhiêu tiền lãi, thì tiền thuế vẫn chỉ tính trên cái giá mà khách sẽ trả nếu mua đứt một lần.
Điều người bán hay bỏ sót là thời điểm: thuế phát sinh khi giao hàng hoặc lập hoá đơn, không chờ tới khi thu đủ các kỳ góp. Phần dưới có ví dụ hợp đồng 12 kỳ, bảng dòng tiền thuế so với dòng tiền thu, cách tách giá và lãi trong hợp đồng, khác biệt khi trả góp qua một công ty tài chính, và việc bên mua cần gì để khấu trừ đầu vào.
Ví dụ: một chiếc tủ lạnh bán trả góp 12 kỳ
Giả định cửa hàng A tính thuế theo phương pháp khấu trừ, bán tủ lạnh chịu thuế 10%. Giá bán trả một lần chưa thuế 20.000.000 đồng. Khách chọn trả góp 12 tháng, cửa hàng tự cho trả góp và thu thêm lãi 1.200.000 đồng cho cả kỳ hạn:
| Khoản mục | Số tiền | Có thuộc giá tính thuế không |
|---|---|---|
| Giá bán trả một lần chưa thuế | 20.000.000 đồng | Có, là giá tính thuế |
| Thuế giá trị gia tăng 10% | 2.000.000 đồng | Là tiền thuế, tính trên 20.000.000 đồng |
| Giá thanh toán nếu trả một lần | 22.000.000 đồng | |
| Lãi trả góp 12 tháng | 1.200.000 đồng | Không, theo điểm đ khoản 1 Điều 7 |
| Tổng khách trả qua 12 kỳ | 23.200.000 đồng | |
| Mỗi kỳ góp | khoảng 1.933.333 đồng |
Tiền thuế là 2.000.000 đồng, không phải 10% của 23.200.000 đồng. Cửa hàng nào tính thêm 10% thuế trên khoản lãi 1.200.000 đồng sẽ khai thừa 120.000 đồng thuế cho mỗi chiếc, và nếu cộng khoản đó vào số tiền góp thì khách đang trả thuế cho cả tiền lãi.
Nếu chiếc tủ lạnh thuộc nhóm đang được áp 8% theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP (tới hết 31/12/2026), tiền thuế là 1.600.000 đồng, vẫn chỉ tính trên 20.000.000 đồng. Việc mặt hàng có thuộc nhóm được giảm hay không phải tra phụ lục của Nghị định đó.
Thuế phát sinh ngay khi giao hàng, không chia theo kỳ góp
Điểm a khoản 1 Điều 8 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 xác định thời điểm tính thuế với hàng hoá là lúc chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng cho người mua, hoặc lúc lập hoá đơn, không phân biệt đã thu tiền hay chưa. Đặt dòng thuế cạnh dòng tiền thu của ví dụ trên:
| Thời điểm | Tiền thu từ khách | Thuế giá trị gia tăng đầu ra phát sinh |
|---|---|---|
| Tháng giao hàng (kỳ góp 1) | khoảng 1.933.333 đồng | 2.000.000 đồng |
| Tháng 2 đến tháng 12 | mỗi tháng khoảng 1.933.333 đồng | 0 |
| Cộng 12 tháng | 23.200.000 đồng | 2.000.000 đồng |
Ngay kỳ giao hàng, cửa hàng đã phải kê khai toàn bộ 2.000.000 đồng thuế đầu ra, trong khi mới thu chưa tới 2 triệu đồng. Bán trả góp nhiều thì nhu cầu vốn để nộp thuế lớn hơn hẳn bán thu tiền ngay. Đây là chỗ nhiều cửa hàng mới mở chương trình trả góp không tính tới, đến kỳ khai mới thấy thiếu tiền.
Không có quy định nào trong Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 cho phép chia thuế theo từng kỳ góp với hàng hoá thông thường. Riêng kinh doanh bất động sản có quy định thu tiền theo tiến độ riêng tại Điều 16 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, không áp cho hàng tiêu dùng.
Ghi giá và lãi trong hợp đồng trả góp
Tách riêng giá bán trả một lần. Hợp đồng và hoá đơn nên thể hiện rõ giá bán trả một lần chưa thuế, vì đó là giá tính thuế. Nếu hợp đồng chỉ ghi "tổng 23.200.000 đồng chia 12 kỳ", kế toán không có căn cứ để tách lãi ra khỏi giá tính thuế.
Ghi rõ khoản lãi và cách tính lãi. Ghi lãi suất, kỳ hạn, số tiền lãi. Khoản này nằm ngoài giá tính thuế theo điểm đ khoản 1 Điều 7. Việc thu lãi trả góp có cần điều kiện kinh doanh gì khác hay không thuộc pháp luật chuyên ngành, không thuộc luật thuế; bạn nên hỏi người có chuyên môn.
Đừng cộng lãi vào đơn giá. Có cửa hàng nâng đơn giá cho khách trả góp thay vì ghi lãi riêng, ví dụ bán 21.090.909 đồng chưa thuế thay cho 20.000.000 đồng. Khi đó phần nâng lên là giá bán, không phải lãi, và chịu thuế đầy đủ.
Phí hồ sơ, phí thu thêm thì xem kỹ. Khoản 2 Điều 7 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 đưa phụ thu và phí thu thêm mà người bán được hưởng vào giá tính thuế. Một khoản gọi là "phí làm hồ sơ trả góp" do người bán thu và hưởng có thể bị coi là phí thu thêm. Khoản nào chưa chắc, hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp trước khi in hợp đồng mẫu.
Trả góp qua công ty tài chính: người bán đứng ở đâu
Nhiều cửa hàng không tự cho trả góp mà giới thiệu khách sang một tổ chức tài chính. Tổ chức này trả đủ tiền hàng cho cửa hàng, còn khách trả góp cho tổ chức tài chính. Với cửa hàng, giao dịch lúc đó là bán hàng thu đủ tiền: giá tính thuế là giá bán chưa thuế, thời điểm tính thuế là lúc giao hàng hoặc lập hoá đơn, hoá đơn lập cho người mua hàng.
Tiền lãi khách trả cho tổ chức tài chính là chuyện giữa khách và tổ chức đó, không đi qua sổ doanh thu của cửa hàng. Việc tổ chức tài chính chịu thuế ra sao với khoản lãi là chuyện của họ; dịch vụ cấp tín dụng thuộc nhóm không chịu thuế giá trị gia tăng tại Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, nhưng phạm vi cụ thể bạn tra trong luật và nghị định hướng dẫn.
Điều cửa hàng cần để ý là các khoản tổ chức tài chính trả thêm hoặc trừ bớt: tiền hỗ trợ lãi suất mà cửa hàng phải chịu thay khách, hoa hồng mà tổ chức tài chính trả cho cửa hàng vì giới thiệu khách. Mỗi khoản có bản chất khác nhau, có khoản là giảm giá, có khoản là doanh thu dịch vụ của cửa hàng. Đọc kỹ hợp đồng hợp tác và hỏi kế toán trước khi ghi nhận, tránh gộp tất cả vào một dòng "chi phí trả góp".
Bên mua trả góp: cần gì để khấu trừ đầu vào
Phần này chỉ nhắc ngắn vì điều kiện khấu trừ là chủ đề riêng. Điểm g khoản 2 Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP quy định hàng hoá, dịch vụ mua trả chậm, trả góp có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên thì bên mua căn cứ hợp đồng bằng văn bản, hoá đơn giá trị gia tăng và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để khấu trừ.
Điểm đáng chú ý: khi chưa đến thời điểm thanh toán theo hợp đồng, bên mua vẫn được khấu trừ dù chưa có chứng từ thanh toán. Nhưng đến hạn thanh toán mà không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt cho phần nào, bên mua phải kê khai điều chỉnh giảm thuế đầu vào tương ứng vào kỳ phát sinh nghĩa vụ thanh toán.
Vì vậy hợp đồng trả góp giữa hai doanh nghiệp nên ghi rõ lịch thanh toán từng kỳ và hình thức chuyển khoản. Bên bán soạn hợp đồng cẩn thận cũng là giúp khách của mình giữ được quyền khấu trừ, một điểm cộng khi thương lượng.
Hộ kinh doanh bán trả góp: những gì đã rõ và chỗ cần hỏi
Hộ, cá nhân kinh doanh tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu (điểm a2 khoản 2 Điều 12 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024) và dùng hoá đơn bán hàng. Doanh thu để tính thuế là tổng số tiền bán hàng hoá, dịch vụ ghi trên hoá đơn bán hàng, gồm cả phụ thu và phí thu thêm được hưởng (điểm c khoản 2 Điều 12). Với hàng hoá, tỷ lệ là 1%.
Điểm đ khoản 1 Điều 7 nói về giá tính thuế, áp chung cho hàng hoá bán trả góp. Tuy nhiên với hộ kinh doanh, cách thể hiện khoản lãi trên hoá đơn bán hàng và việc khoản lãi có bị gộp vào doanh thu tính thuế hay không còn phụ thuộc cách ghi chứng từ. Các văn bản trong phạm vi bài này không có hướng dẫn riêng cho tình huống hộ kinh doanh tự cho khách trả góp có lãi.
Vì vậy cách an toàn: hộ B bán bộ bàn ghế giá 10.000.000 đồng cho khách trả góp, nên ghi hoá đơn bán hàng đúng giá bán 10.000.000 đồng và để khoản lãi trong một thoả thuận riêng, rồi hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp xem khoản lãi đó được ghi nhận thế nào. Thuế theo tỷ lệ 1% trên 10.000.000 đồng là 100.000 đồng; nếu bộ bàn ghế thuộc nhóm được giảm theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP thì tỷ lệ còn 0,8% tới hết 31/12/2026.
Ngoài ra, hộ nào có doanh thu năm thấp có thể thuộc diện không chịu thuế. Luật 149/2025/QH15 đặt ngưỡng 500 triệu đồng; từ Luật 09/2026/QH16, mức này do Chính phủ quy định theo từng thời kỳ, nên tra nghị định hiện hành trước khi kết luận.
Những lỗi hay gặp với hàng bán trả góp
Các lỗi dưới đây lặp đi lặp lại ở cửa hàng điện máy, nội thất, xe cộ mới làm trả góp:
- Tính thuế trên tổng tiền góp gồm cả lãi, làm khách trả thuế cho tiền lãi và cửa hàng khai thừa thuế đầu ra.
- Chia thuế theo từng kỳ góp, kê khai mỗi tháng một phần, trong khi thuế đã phát sinh đủ ở kỳ giao hàng.
- Nâng giá bán cho khách trả góp rồi gọi phần chênh là "lãi", trong khi hợp đồng và hoá đơn ghi đó là giá hàng.
- Không tách giá trả một lần trên hợp đồng, đến khi cơ quan thuế hỏi thì không chứng minh được phần nào là lãi.
- Gộp tiền hỗ trợ lãi suất trả cho tổ chức tài chính vào giá vốn mà không xem bản chất là giảm giá hay chi phí dịch vụ.
- Hộ kinh doanh bán trả góp tự áp công thức của doanh nghiệp khấu trừ; hộ tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu ghi trên hoá đơn bán hàng, cách xác định doanh thu với khoản lãi nên hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp.
Cách tự kiểm đơn giản: lấy tổng thuế đầu ra kỳ này của các hợp đồng trả góp chia cho tổng giá trả một lần chưa thuế, kết quả phải đúng bằng thuế suất. Lệch lên là đã tính thuế trên lãi; lệch xuống là đã chia thuế theo kỳ.
Câu hỏi thường gặp
Lãi trả góp có phải chịu thuế giá trị gia tăng không?
Theo điểm đ khoản 1 Điều 7 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, giá tính thuế của hàng bán trả góp, trả chậm là giá bán trả một lần chưa thuế, không bao gồm lãi trả góp, lãi trả chậm. Tiền lãi vì vậy không nằm trong giá tính thuế của hàng hoá đó.
Bán trả góp 12 tháng thì kê khai thuế đầu ra theo từng tháng được không?
Không. Thuế với hàng hoá phát sinh khi chuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụng hoặc khi lập hoá đơn, không phân biệt đã thu tiền hay chưa, theo điểm a khoản 1 Điều 8. Toàn bộ thuế được kê khai ở kỳ giao hàng.
Khách trả góp qua công ty tài chính thì cửa hàng xuất hoá đơn cho ai?
Hoá đơn lập cho người mua hàng theo giá bán thông thường, vì với cửa hàng đây là giao dịch bán thu đủ tiền. Khoản lãi là quan hệ giữa khách và tổ chức tài chính. Các khoản hỗ trợ lãi suất hay hoa hồng giữa cửa hàng và tổ chức tài chính cần xem riêng bản chất.
Nâng giá cho khách trả góp thay vì thu lãi thì tính thuế thế nào?
Phần nâng thêm được ghi là giá hàng nên là giá bán, chịu thuế đầy đủ. Chỉ khoản được thoả thuận và ghi rõ là lãi trả góp, lãi trả chậm mới nằm ngoài giá tính thuế. Hợp đồng nên tách rõ hai khoản để tránh tranh luận.
Mua thiết bị trả góp thì bên mua được khấu trừ thuế ngay chưa?
Theo điểm g khoản 2 Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, với hàng từ 05 triệu đồng trở lên, bên mua căn cứ hợp đồng, hoá đơn và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt; chưa đến hạn thanh toán thì vẫn được khấu trừ, đến hạn mà không có chứng từ thì điều chỉnh giảm.
Hàng trả góp ký năm 2026, giao năm 2027 thì thuế suất nào?
Thuế suất xác định tại thời điểm giao hàng hoặc lập hoá đơn. Nếu giao hàng sau 31/12/2026 mà không có văn bản gia hạn Nghị định 174/2025/NĐ-CP, nhóm hàng được giảm trở về 10%. Bạn nên kiểm tra văn bản mới trước khi lập hoá đơn.