GiaTang.comGia Tăng
VAT trong giá bán, báo giá và hợp đồng

Khách hỏi giá không lấy hoá đơn có rẻ hơn không: thương lượng giá có và không VAT

Khách không lấy hoá đơn thì người bán vẫn phải tính thuế GTGT. Bảng tính vì sao "bớt 10%" là tự gánh thuế, và ba cách giảm giá hợp pháp vẫn giữ được biên lợi nhuận.

A Vietnamese hardware store owner talks with a customer across a cluttered counter of tools and paint cans, both seen from the side with faces turned away, warm evening light

Khách không lấy hoá đơn không làm người bán hết nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng: bán hàng chịu thuế thì thuế phát sinh tại thời điểm chuyển giao hàng hoặc hoàn thành dịch vụ, không phân biệt đã thu tiền hay chưa và khách có lấy hoá đơn hay không. Căn cứ là Điều 8 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024; Điều 16 cùng luật còn quy định việc mua bán hàng hoá, dịch vụ phải có hoá đơn, chứng từ theo quy định. Vì vậy câu "giá không VAT rẻ hơn" thực chất là người bán tự bỏ phần lợi nhuận của mình ra để trả thuế thay khách.

Bài này dùng ví dụ số để thấy rõ khoản "bớt thuế" ấy đi đâu, chỉ ra ba cách giảm giá hợp pháp có cơ sở trong văn bản thuế, và gợi ý cách trả lời khách vừa giữ quan hệ vừa không đẩy cửa hàng vào rủi ro. Không có hướng dẫn nào ở đây về việc không ghi nhận doanh thu.

Thuế phát sinh ở việc bán, không ở tờ hoá đơn

Điểm a khoản 1 Điều 8 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 chốt thời điểm xác định thuế với hàng hoá là lúc chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng cho người mua, hoặc lúc lập hoá đơn, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa. Với dịch vụ là lúc hoàn thành việc cung cấp hoặc lúc lập hoá đơn. Câu chữ dùng "hoặc", tức là chỉ cần đã giao hàng là thuế đã phát sinh.

Khoản 1 Điều 16 cùng luật quy định việc mua bán hàng hoá, dịch vụ phải có hoá đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật. Khách có thể không cần hoá đơn cho mục đích của họ, nhưng nghĩa vụ lập hoá đơn và kê khai thuế là của người bán, không phải của người mua. Khi doanh thu thu về không khớp với hoá đơn đã lập, chênh lệch đó là doanh thu chưa kê khai.

Vì vậy "giá không lấy hoá đơn" không phải một loại giá thứ hai được pháp luật công nhận. Nó chỉ là cách nói của thị trường, và đằng sau nó luôn là một trong hai chuyện: người bán vẫn kê khai đủ và tự gánh phần thuế, hoặc người bán không kê khai. Chuyện thứ hai là sai luật, bài này không bàn cách làm.

Với hộ kinh doanh tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu, logic cũng vậy: doanh thu tính thuế là tổng tiền bán hàng theo điểm c khoản 2 Điều 12, nên mọi khoản thu từ bán hàng đều nằm trong phạm vi tính thuế, dù khách có cầm hoá đơn về hay không.

Bảng tính: "bớt 10% cho khách không lấy hoá đơn" thực ra là ai trả

Giả định cửa hàng A tính thuế theo phương pháp khấu trừ, bán món hàng chịu thuế 10%, giá chưa thuế 1.000.000 đồng, giá vốn chưa thuế 800.000 đồng. Khách đề nghị trả 1.000.000 đồng "không lấy hoá đơn" thay cho 1.100.000 đồng:

Khoản mụcBán đúng giá có hoá đơnThu 1.000.000 đồng và vẫn kê khai đúng luật
Tiền khách trả1.100.000 đồng1.000.000 đồng
Giá chưa thuế (doanh thu)1.000.000 đồng909.091 đồng (1.000.000 : 1,1)
Thuế giá trị gia tăng đầu ra100.000 đồng90.909 đồng
Giá vốn chưa thuế800.000 đồng800.000 đồng
Lãi gộp200.000 đồng109.091 đồng

Khi kê khai đúng, số tiền 1.000.000 đồng khách trả phải được hiểu là đã gồm thuế. Doanh thu chưa thuế tụt xuống 909.091 đồng và lãi gộp gần như giảm một nửa. Người bán tưởng mình chỉ "bớt phần thuế", thật ra đã bớt gần một nửa tiền lãi.

Nếu mặt hàng đang hưởng thuế suất 8% theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP thì phép chia là 1,08 và kết quả có khác chút ít, nhưng bản chất không đổi: khoản bớt đi ra từ túi người bán.

Ba cách giảm giá có căn cứ trong văn bản thuế

Giảm thẳng giá chưa thuế. Hai bên thoả thuận giá chưa thuế thấp hơn, thuế tính trên giá mới theo điểm a khoản 1 Điều 7 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Đây là cách đơn giản nhất: hoá đơn ghi đúng giá thực bán, khách vẫn được rẻ hơn, người bán biết rõ mình bớt bao nhiêu.

Chiết khấu thương mại theo sản lượng hoặc doanh số. Khoản 2 Điều 14 Nghị định 181/2025/NĐ-CP quy định nếu áp dụng chiết khấu thương mại cho khách, giá tính thuế là giá bán đã chiết khấu, chưa có thuế. Cách này hợp với khách mua nhiều lần, có chính sách chiết khấu rõ ràng bằng văn bản.

Khuyến mại giảm giá trong thời gian đã đăng ký hoặc thông báo. Khoản 2 Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP cho giá tính thuế là giá đã giảm trong thời gian khuyến mại đã đăng ký hoặc thông báo theo pháp luật thương mại. Chương trình không làm đúng thủ tục khuyến mại thì không được hưởng cách tính này.

Điểm chung của ba cách. Cả ba đều làm giảm giá trên hoá đơn đúng bằng số tiền khách thực trả. Doanh thu, thuế và tiền thu về khớp nhau, không có khoản nào phải giải thích khi đối chiếu sổ sách.

Khách nào thực sự được lợi khi lấy hoá đơn giá trị gia tăng

Cùng một lời đề nghị "bớt thuế", ý nghĩa với từng loại khách rất khác nhau. Bảng dưới giúp người bán hiểu khách đang cân nhắc điều gì:

Loại kháchThuế giá trị gia tăng với họ là gìGợi ý khi thương lượng
Doanh nghiệp tính thuế khấu trừ, đủ điều kiện khấu trừKhoản được trừ vào thuế đầu ra, gần như không phải chi phíNhấn vào giá chưa thuế; hoá đơn có lợi cho chính họ
Doanh nghiệp, tổ chức tính thuế trực tiếpMột phần của chi phí mua hàngThương lượng trên tổng thanh toán; giảm ở giá chưa thuế
Hộ kinh doanh mua hàng về bán lạiThường là chi phí, vì tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thuNói rõ chứng từ mua vào vẫn cần cho sổ sách của họ
Người tiêu dùng cuối cùngChi phí trọn vẹnThương lượng tổng tiền; hoá đơn vẫn phải lập theo quy định

Hiểu vị trí của khách giúp người bán không vội "bớt thuế" cho khách doanh nghiệp, nhóm vốn dĩ cần hoá đơn hơn ai hết. Với khách lẻ, thứ họ cần là tổng tiền thấp hơn; giảm thẳng giá chưa thuế đáp ứng đúng điều đó mà không phải bàn chuyện hoá đơn.

Khi người bán là hộ kinh doanh hoặc khách là hộ kinh doanh

Hộ kinh doanh bán hàng dùng hoá đơn bán hàng, không có dòng thuế suất (điểm b khoản 1 Điều 16 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024). Vì vậy câu "bớt phần VAT" với khách của hộ kinh doanh càng thiếu cơ sở: trên hoá đơn của hộ không có dòng nào gọi là VAT để bớt. Thuế của hộ được tính bằng doanh thu nhân tỷ lệ, ví dụ 1% với phân phối, cung cấp hàng hoá theo điểm b1 khoản 2 Điều 12.

Lấy ví dụ hộ B bán một bộ bàn ghế 10.000.000 đồng. Thuế giá trị gia tăng theo tỷ lệ 1% là 100.000 đồng. Khách đòi "bớt 10% vì không lấy hoá đơn" tức là đòi giảm 1.000.000 đồng, gấp mười lần số thuế giá trị gia tăng hộ phải nộp cho món hàng đó. Rõ ràng lời đề nghị không liên quan tới thuế, nó chỉ là một yêu cầu giảm giá được gói trong chữ "hoá đơn".

Chiều ngược lại, khi bạn là doanh nghiệp bán cho hộ kinh doanh, hộ thường không khấu trừ được thuế đầu vào nên thuế với họ là chi phí. Họ có lý do thật để muốn tổng tiền thấp hơn. Cách đáp ứng hợp lý vẫn là giảm giá chưa thuế hoặc chiết khấu theo sản lượng, ghi đúng trên hoá đơn, chứ không phải bỏ hoá đơn. Nếu hộ đang hưởng mức giảm 20% tỷ lệ theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP cho nhóm hàng được giảm, nhớ rằng chính sách đó chỉ chạy tới hết 31/12/2026, cần kiểm tra văn bản gia hạn.

Những rủi ro khi đồng ý "không hoá đơn"

Ngoài việc tự gánh thuế như bảng trên, người bán còn đối mặt với các rủi ro sau:

  • Doanh thu thu tiền qua tài khoản ngân hàng nhưng không có hoá đơn tương ứng; khi đối chiếu, chênh lệch là doanh thu chưa kê khai.
  • Khách đổi ý, quay lại xin hoá đơn sau vài tháng; lúc đó lập hoá đơn với ngày nào, thuế suất nào trở thành câu hỏi khó, nhất là nếu đã qua mốc 31/12/2026 của mức 8%.
  • Hàng có bảo hành, đổi trả: không có hoá đơn, hai bên khó chứng minh giao dịch, dễ tranh chấp.
  • Hàng tồn kho trên sổ không khớp với hàng thực: hàng đã giao không có hoá đơn xuất vẫn nằm trên sổ, cuối năm kiểm kê lệch.
  • Lệ quen của nhân viên bán hàng: đã nhận lời một khách thì khách sau cũng đòi, chính sách giá của cửa hàng mất kiểm soát.

Không rủi ro nào ở trên có lợi cho người bán. Mức bớt giá đáng lẽ nên đổi lấy sản lượng, thanh toán sớm hoặc quan hệ lâu dài, chứ không phải đổi lấy việc bỏ tờ hoá đơn.

Gợi ý cách trả lời khách

Mấy câu dưới đây tự soạn để nhân viên bán hàng tham khảo, chỉnh theo giọng của cửa hàng:

  • "Giá này đã là giá tốt nhất bên em, hoá đơn em vẫn xuất đầy đủ để anh chị yên tâm bảo hành, đổi trả."
  • "Nếu anh chị lấy từ mười sản phẩm trở lên, bên em có mức chiết khấu ghi luôn trên hoá đơn." (chỉ nói khi cửa hàng có chính sách chiết khấu thật)
  • "Tuần này bên em có chương trình giảm giá đã thông báo, giá giảm thể hiện ngay trên hoá đơn." (chỉ nói khi chương trình làm đúng thủ tục khuyến mại)
  • "Bên em không có giá riêng cho không hoá đơn, nhưng em xin quản lý bớt thêm một chút trên giá bán nhé." (giảm thẳng giá chưa thuế)
  • "Với công ty anh chị, thuế trên hoá đơn được khấu trừ, nên giá chưa thuế mới là con số cần so." (cho khách doanh nghiệp)

Mấu chốt là chuyển cuộc thương lượng từ "có hay không hoá đơn" sang "giá bao nhiêu". Câu đầu tiên bao giờ cũng nên giữ lời hứa xuất hoá đơn đầy đủ.

Câu hỏi thường gặp

Khách không lấy hoá đơn thì người bán có phải nộp VAT cho khoản đó không?

Có. Theo Điều 8 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, thuế phát sinh tại thời điểm giao hàng hoặc hoàn thành dịch vụ, không phân biệt đã thu tiền hay chưa. Việc khách không cầm hoá đơn không làm mất nghĩa vụ lập hoá đơn và kê khai của người bán.

Thu 1.000.000 đồng không hoá đơn thay vì 1.100.000 đồng thì người bán lỗ bao nhiêu?

Nếu kê khai đúng, 1.000.000 đồng được hiểu là giá đã gồm thuế 10%, doanh thu chưa thuế còn 909.091 đồng. So với bán đúng giá, người bán mất 90.909 đồng doanh thu chưa thuế, tức tự gánh phần thuế thay khách.

Giảm giá cho khách thì hoá đơn ghi giá nào?

Hoá đơn ghi giá đã giảm, đúng số tiền khách thực trả. Nếu là chiết khấu thương mại thì giá tính thuế là giá đã chiết khấu theo khoản 2 Điều 14 Nghị định 181/2025/NĐ-CP; nếu là khuyến mại giảm giá đã đăng ký thì giá tính thuế là giá đã giảm.

Hộ kinh doanh có phải tính thuế cho các khoản bán không xuất hoá đơn không?

Có. Doanh thu tính thuế của hộ kinh doanh là tổng số tiền bán hàng hoá, dịch vụ theo điểm c khoản 2 Điều 12 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Hộ nào ở dưới ngưỡng doanh thu không chịu thuế thì tra mức Chính phủ đang áp và hỏi cơ quan thuế quản lý.

Khách doanh nghiệp có lợi gì khi lấy hoá đơn giá trị gia tăng?

Nếu tính thuế theo phương pháp khấu trừ và đủ điều kiện, thuế ghi trên hoá đơn mua vào được trừ vào thuế đầu ra của họ. Bỏ hoá đơn để lấy giá thấp hơn một chút thường làm họ mất khoản khấu trừ lớn hơn số được bớt.

Ghi hoá đơn thấp hơn số tiền thực thu có được không?

Không. Hoá đơn phải phản ánh đúng giao dịch; giao dịch không đúng quy định thuộc hành vi bị nghiêm cấm tại khoản 2 Điều 13 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Muốn bán rẻ thì giảm giá thật và ghi đúng giá đã giảm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138