GiaTang.comGia Tăng
Cách tính VAT xuôi, ngược và làm tròn

Cách tính thuế VAT từ giá chưa thuế: công thức và ví dụ 10%, 8%, 5%

Tiền thuế VAT bằng giá chưa thuế nhân thuế suất, rồi cộng lại ra giá thanh toán. Ví dụ từng bước cho mức 10%, 8%, 5% và cách tự kiểm số.

A young Vietnamese shop assistant tapping a desk calculator beside a stack of blank sheets of paper, seen over her shoulder at a small hardware store counter, soft morning daylight

Muốn tính thuế VAT từ giá chưa thuế, bạn lấy giá tính thuế (giá bán chưa có thuế giá trị gia tăng) nhân với thuế suất của đúng mặt hàng đó; cộng tiền thuế vừa tính vào giá chưa thuế là ra số tiền người mua phải trả. Ví dụ món hàng giá chưa thuế 2.000.000 đồng, thuế suất 10%: tiền thuế 200.000 đồng, giá thanh toán 2.200.000 đồng. Nếu cùng món hàng đó đang được giảm còn 8% thì tiền thuế là 160.000 đồng và tổng là 2.160.000 đồng.

Phép nhân thì ai cũng làm được. Chỗ dễ sai nằm ở hai đầu của phép tính: lấy nhầm con số làm giá tính thuế, và gắn nhầm thuế suất cho mặt hàng. Các phần dưới đây đi theo đúng thứ tự một người bán hàng làm khi lập đơn: xác định giá tính thuế, chọn thuế suất, nhân, cộng, rồi tự kiểm lại trước khi gửi cho khách.

Công thức gốc nằm ở đâu trong luật

Theo Điều 6 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 (Luật số 48/2024/QH15), căn cứ tính thuế chỉ có hai thứ: giá tính thuế và thuế suất. Điểm a khoản 1 Điều 7 của luật này quy định với hàng hoá, dịch vụ do cơ sở kinh doanh bán ra, giá tính thuế là giá bán chưa có thuế giá trị gia tăng. Điểm b khoản 1 Điều 11 nói rõ thuế giá trị gia tăng ghi trên hoá đơn bằng giá tính thuế của hàng hoá, dịch vụ chịu thuế bán ra nhân với thuế suất của hàng hoá, dịch vụ đó.

Ghép ba điều này lại ta có hai dòng công thức đủ dùng cho hầu hết đơn hàng thông thường:

Tiền thuế GTGT = Giá chưa thuế × Thuế suất
Giá thanh toán = Giá chưa thuế + Tiền thuế GTGT

Nghị định 181/2025/NĐ-CP, văn bản quy định chi tiết luật, nhắc lại cùng cách tính ở khoản 2 Điều 20. Luật và nghị định đều áp dụng từ ngày 01/7/2025. Công thức này dành cho cơ sở kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khấu trừ, tức là bên xuất hoá đơn giá trị gia tăng có dòng thuế suất và dòng tiền thuế riêng. Hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu thì làm cách khác: không cộng thuế vào giá theo từng món mà lấy doanh thu nhân tỷ lệ theo ngành. Nếu bạn đang ở nhóm đó, phần thuế suất 10%, 8%, 5% dưới đây không phải con số bạn ghi lên hoá đơn bán hàng của mình.

Bảng tính mẫu cho ba mức thuế suất

Giả định cửa hàng A bán một món hàng có giá chưa thuế 2.000.000 đồng. Bảng dưới đây đặt cạnh nhau bốn trường hợp thuế suất để bạn thấy tiền thuế và giá thanh toán chênh nhau thế nào.

Thuế suấtKhi nào áp dụng (tóm tắt)Tiền thuếGiá thanh toán
10%Mặt hàng không thuộc nhóm 0% và 5% (khoản 3 Điều 9 Luật 48/2024)2.000.000 × 10% = 200.0002.200.000
8%Mặt hàng đang chịu 10%, không thuộc nhóm bị loại trừ, người bán theo phương pháp khấu trừ, từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026 (Nghị định 174/2025/NĐ-CP)2.000.000 × 8% = 160.0002.160.000
5%Mặt hàng trong danh sách khoản 2 Điều 9 Luật 48/2024, ví dụ nước sạch, phân bón, thiết bị y tế, đồ chơi trẻ em2.000.000 × 5% = 100.0002.100.000
0%Hàng hoá, dịch vụ xuất khẩu theo khoản 1 Điều 9, khi đáp ứng điều kiện02.000.000

Nhìn bảng sẽ thấy cùng một món hàng, phần chênh giữa mức 10% và 8% là 40.000 đồng trên mỗi 2 triệu đồng giá chưa thuế. Với đơn hàng vài trăm triệu, gắn nhầm thuế suất là lệch vài triệu đồng tiền thuế, và hoá đơn phải xử lý lại theo pháp luật hoá đơn, chứng từ chứ không thể sửa tay.

Dòng 0% không giống với "không chịu thuế": hàng chịu thuế suất 0% vẫn là hàng chịu thuế, chỉ là mức thuế bằng không, còn hàng không chịu thuế thì không có dòng thuế suất nào để nhân. Hai khái niệm này có hệ quả khác nhau với thuế đầu vào, nên đừng gộp chung khi lập bảng giá.

Năm bước tính cho một đơn hàng

Lấy ví dụ công ty B bán cho khách 50 thùng hàng, đơn giá chưa thuế 400.000 đồng một thùng, kèm phí lắp đặt mà công ty được hưởng 1.000.000 đồng, mặt hàng chịu thuế suất 10% và (giả định) không thuộc diện được giảm. Làm theo thứ tự sau:

  1. Tính thành tiền hàng: 50 × 400.000 = 20.000.000 đồng.
  2. Cộng các khoản thu thêm mà người bán được hưởng: 20.000.000 + 1.000.000 = 21.000.000 đồng. Đây là giá tính thuế, vì theo khoản 2 Điều 7 Luật 48/2024 giá tính thuế bao gồm cả phụ thu và phí thu thêm mà cơ sở kinh doanh được hưởng.
  3. Xác định thuế suất của mặt hàng: tra khoản 1, khoản 2 Điều 9 của luật, nếu không thuộc hai khoản đó thì là 10%; sau đó kiểm tra có thuộc diện giảm theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP hay không.
  4. Nhân: 21.000.000 × 10% = 2.100.000 đồng tiền thuế.
  5. Cộng: 21.000.000 + 2.100.000 = 23.100.000 đồng là tổng tiền khách phải thanh toán.

Thứ tự này quan trọng ở bước 2. Nhiều người nhân thuế trên tiền hàng rồi mới cộng phí lắp đặt vào sau, khiến khoản phí đó "lọt" ra ngoài phần chịu thuế. Ở ví dụ trên, cách làm sai cho ra tiền thuế 2.000.000 đồng thay vì 2.100.000 đồng; khoản 100.000 đồng thiếu đó vẫn là nghĩa vụ của người bán khi bị kiểm tra.

Ngược lại, khoản thu hộ cho bên khác (ví dụ thu hộ phí mà người bán không được hưởng) thì không cộng vào giá tính thuế theo điểm b khoản 1 Điều 14 Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Phân biệt "được hưởng" hay "thu hộ" là việc phải làm trước khi bấm máy.

Chọn đúng thuế suất trước khi nhân

Mặc định là 10%, ngoại lệ mới là 5% và 0%. Khoản 3 Điều 9 Luật 48/2024 áp mức 10% cho mọi hàng hoá, dịch vụ không nằm trong danh sách 0% (khoản 1) và 5% (khoản 2). Vì vậy cách tra nhanh nhất là đọc danh sách 5% xem mặt hàng của bạn có tên trong đó không, thay vì đi tìm "danh sách 10%" vốn không tồn tại.

Mức 8% là mức giảm có thời hạn, không phải thuế suất thứ tư trong luật. Nghị định 174/2025/NĐ-CP cho cơ sở theo phương pháp khấu trừ áp 8% với nhóm đang chịu 10%, trừ viễn thông, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, kinh doanh bất động sản, sản phẩm kim loại, sản phẩm khai khoáng (trừ than) và hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (trừ xăng). Danh mục chi tiết nằm ở Phụ lục I và II của nghị định; bạn cần tra theo phụ lục chứ không đoán theo tên gọi thông thường. Nghị định có hiệu lực từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026, nên với hoá đơn lập sau mốc này hãy kiểm tra có văn bản gia hạn hay không trước khi tiếp tục ghi 8%.

Kinh doanh nhiều mặt hàng thì tính riêng từng mức. Khoản 4 Điều 9 yêu cầu khai theo từng mức thuế suất. Nếu không tách được, cơ sở phải tính và nộp theo mức cao nhất của các mặt hàng mình kinh doanh. Đây là lý do hệ thống bán hàng nên gắn thuế suất cho từng mã hàng ngay từ đầu.

Chưa chắc thì hỏi trước khi xuất hoá đơn. Với mặt hàng nằm lưng chừng giữa hai nhóm, câu nên hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp là: "Mặt hàng X, công dụng Y, bán cho đối tượng Z thì áp thuế suất nào và căn cứ điều khoản nào?" Giữ lại văn bản trả lời để dùng khi bị hỏi về sau.

Nhân hệ số cho nhanh khi chỉ cần giá thanh toán

Khi lập báo giá nhanh, nhiều người bỏ qua bước tính tiền thuế riêng và nhân thẳng giá chưa thuế với một hệ số. Cách này đúng về toán học, miễn là bạn dùng đúng hệ số:

Giá thanh toán = Giá chưa thuế × (1 + thuế suất), nghĩa là nhân 1,1 với mức 10%; nhân 1,08 với mức 8%; nhân 1,05 với mức 5%.

Ví dụ dịch vụ sửa chữa giá chưa thuế 3.500.000 đồng, mức 10%: 3.500.000 × 1,1 = 3.850.000 đồng. Tiền thuế lúc này bằng 3.850.000 − 3.500.000 = 350.000 đồng, đúng bằng 3.500.000 × 10%.

Có hai lưu ý khi dùng hệ số. Thứ nhất, hoá đơn giá trị gia tăng vẫn cần dòng tiền thuế riêng, nên sau khi nhân hệ số bạn phải tách được tiền thuế ra để ghi. Thứ hai, hệ số chỉ dùng chiều xuôi; khi đi từ giá đã gồm thuế về giá chưa thuế thì phải chia cho hệ số, không được lấy giá đã gồm thuế trừ đi 10% của chính nó. Trừ 10% của 3.850.000 đồng cho ra 3.465.000 đồng, thấp hơn giá chưa thuế thật 35.000 đồng. Sai lệch này nhỏ ở một đơn nhưng cộng dồn cả tháng thì không nhỏ.

Tự kiểm kết quả trong ba mươi giây

Trước khi gửi báo giá hoặc xuất hoá đơn, chạy nhanh các phép kiểm sau. Mỗi phép chỉ cần một lần bấm máy:

  • Lấy tiền thuế chia cho giá chưa thuế: kết quả phải đúng bằng 0,1 hoặc 0,08 hoặc 0,05 tuỳ mức bạn chọn. Ra 0,0909 nghĩa là bạn đã nhân thuế trên giá đã gồm thuế.
  • Lấy giá thanh toán chia cho giá chưa thuế: phải ra 1,1 hoặc 1,08 hoặc 1,05. Lệch ở chữ số thập phân thứ tư trở đi thường chỉ do làm tròn.
  • Cộng dọc các dòng hàng xem có khớp dòng tổng tiền hàng không, rồi mới nhân thuế. Sai ở dòng tổng là lỗi hay gặp khi sửa số lượng mà quên cập nhật tổng.
  • Đối chiếu thuế suất trên đơn với thuế suất đã gắn cho mã hàng trong danh mục hàng hoá của bạn. Hai nơi khác nhau là dấu hiệu ai đó đã gõ tay.
  • Xem ngày lập: hoá đơn có dòng 8% lập sau ngày 31/12/2026 cần được đối chiếu với văn bản gia hạn (nếu có).

Những gì không cần làm: không cần quy đổi giá ra "giá trước thuế của giá trước thuế" khi hàng có nhiều khâu, vì mỗi khâu bán ra đều tính thuế trên giá bán của chính khâu đó; phần thuế khâu trước được xử lý qua cơ chế khấu trừ đầu vào, không trừ thẳng vào giá tính thuế khâu sau.

Câu hỏi thường gặp

Tính VAT 10% thì nhân giá với 0,1 hay với 1,1?

Nhân giá chưa thuế với 0,1 (tức 10%) để ra tiền thuế; nhân giá chưa thuế với 1,1 để ra luôn giá thanh toán đã gồm thuế. Hai cách cho cùng một kết quả cuối, nhưng hoá đơn giá trị gia tăng cần ghi riêng tiền thuế nên bạn vẫn phải có con số nhân 0,1.

Phí vận chuyển người bán thu thêm có phải tính VAT không?

Nếu đó là khoản người bán được hưởng thì có, vì khoản 2 Điều 7 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 tính cả phụ thu và phí thu thêm vào giá tính thuế. Nếu người bán chỉ thu hộ cho đơn vị vận chuyển và không được hưởng thì không cộng vào giá tính thuế của mình.

Hộ kinh doanh có dùng công thức giá chưa thuế nhân 10% không?

Không. Hộ, cá nhân kinh doanh tính thuế giá trị gia tăng theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu theo điểm a2 khoản 2 Điều 12 Luật 48/2024, dùng hoá đơn bán hàng, không cộng thuế suất 10%, 8% hay 5% lên từng món như doanh nghiệp theo phương pháp khấu trừ.

Sau ngày 31/12/2026 còn được tính 8% không?

Nghị định 174/2025/NĐ-CP chỉ có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2026. Sau mốc đó, chỉ tiếp tục áp 8% nếu có văn bản mới gia hạn chính sách giảm thuế; nếu không có thì quay về thuế suất theo Luật, thường là 10%. Bạn nên kiểm tra văn bản hiện hành trước khi lập hoá đơn.

Mặt hàng không rõ thuộc 5% hay 10% thì tính theo mức nào trong lúc chờ?

Cách an toàn là gửi câu hỏi bằng văn bản cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp, mô tả rõ công dụng và đối tượng mua. Tự chọn mức thấp khi chưa có căn cứ dễ dẫn tới truy thu phần chênh lệch; tự chọn mức cao thì đẩy giá lên cho khách không cần thiết.

Có cần tính thuế cho từng dòng hàng hay chỉ tính trên tổng?

Về nguyên tắc, tiền thuế bằng giá tính thuế nhân thuế suất, nên bạn có thể cộng tiền hàng theo từng mức thuế suất rồi nhân một lần. Cách ghi, làm tròn cụ thể trên hoá đơn theo pháp luật hoá đơn, chứng từ hiện hành; nên thống nhất một cách và dùng cho mọi đơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138