Doanh nghiệp, hợp tác xã có doanh thu năm dưới 1 tỷ đồng (trừ khi tự nguyện chọn khấu trừ) tính thuế giá trị gia tăng bằng cách lấy doanh thu của từng hoạt động nhân với tỷ lệ của hoạt động đó: phân phối, cung cấp hàng hoá 1%; dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu 5%; sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hoá, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu 3%; hoạt động khác 2%. Các tỷ lệ này nằm ở điểm b khoản 2 Điều 12 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Không có phép trừ thuế đầu vào.
Ví dụ: công ty C bán hàng hoá 500 triệu đồng và làm dịch vụ tư vấn 100 triệu đồng trong năm thì thuế là 500 triệu nhân 1% cộng 100 triệu nhân 5%, bằng 10 triệu đồng, trước khi xét mức giảm. Trang này tập trung vào doanh nghiệp nhỏ và tổ chức có nhiều hoạt động cùng lúc; phần riêng của hộ, cá nhân kinh doanh (ngưỡng doanh thu không chịu thuế, bán hàng trên sàn) chỉ được nhắc ngắn.
Ai tính thuế theo cách này
Điểm a khoản 2 Điều 12 Luật 48/2024/QH15 liệt kê bốn nhóm áp dụng phương pháp tính trực tiếp theo doanh thu: (a1) doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có doanh thu hằng năm dưới mức 1 tỷ đồng, trừ trường hợp tự nguyện áp dụng phương pháp khấu trừ; (a2) hộ, cá nhân sản xuất, kinh doanh; (a3) tổ chức nước ngoài không có cơ sở thường trú, cá nhân ở nước ngoài không cư trú có doanh thu tại Việt Nam nhưng chưa thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ (không gồm nhà cung cấp nước ngoài bán qua nền tảng số); (a4) tổ chức khác, trừ trường hợp nộp theo phương pháp khấu trừ.
Mức 1 tỷ đồng được xác định thế nào nằm ở điểm a khoản 1 Điều 21 Nghị định 181/2025/NĐ-CP: cơ sở tự xác định từ chỉ tiêu tổng doanh thu chịu thuế trên tờ khai các kỳ từ tháng 11 năm trước đến hết tháng 10 năm hiện tại (hoặc từ quý 4 năm trước đến hết quý 3 năm hiện tại), và phương pháp tính thuế được áp dụng ổn định 2 năm liên tục. Doanh nghiệp mới thành lập ước tính doanh thu năm bằng doanh thu các tháng đã hoạt động chia số tháng nhân 12 (điểm b cùng khoản).
Cần tách bạch một ngoại lệ: hoạt động mua, bán, chế tác vàng, bạc, đá quý không dùng tỷ lệ phần trăm trên doanh thu mà tính trực tiếp trên giá trị gia tăng theo khoản 1 Điều 12, và phải hạch toán riêng. Với hộ, cá nhân kinh doanh, còn có ngưỡng doanh thu năm mà dưới đó hàng hoá, dịch vụ không chịu thuế giá trị gia tăng: Luật 149/2025/QH15 đặt mức 500 triệu đồng, sau đó Luật 09/2026/QH16 sửa lại thành mức do Chính phủ quy định theo từng thời kỳ. Bạn cần tra nghị định hiện hành hoặc hỏi cơ quan thuế quản lý để biết mức đang áp.
Bốn tỷ lệ và cách đọc tên nhóm
Luật chỉ gọi tên bốn nhóm; việc xếp một hoạt động cụ thể vào nhóm nào do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết (khoản 4 Điều 12 Luật 48/2024). Bảng dưới đây giữ nguyên tên nhóm trong luật và ghi những câu hỏi bạn nên tự đặt khi xếp nhóm:
| Nhóm theo luật | Tỷ lệ | Câu hỏi để tự xếp nhóm | Khi được giảm 20% |
|---|---|---|---|
| Phân phối, cung cấp hàng hoá | 1% | Bạn bán lại hàng hoá, không tự làm ra và không kèm dịch vụ đáng kể? | 0,8% |
| Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu | 5% | Khách trả tiền cho công sức, chuyên môn, không mua hàng hoá của bạn? | 4% |
| Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hoá, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu | 3% | Bạn làm ra sản phẩm, chở hàng, hoặc làm dịch vụ có kèm vật tư, linh kiện của mình? | 2,4% |
| Hoạt động kinh doanh khác | 2% | Hoạt động không rơi vào ba nhóm trên? | 1,6% |
Cột "khi được giảm 20%" là phép tính từ điểm b khoản 2 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP: cơ sở theo tỷ lệ phần trăm được giảm 20% mức tỷ lệ khi xuất hoá đơn cho hàng hoá, dịch vụ thuộc diện được giảm. Ví dụ 1% giảm 20% còn 0,8%. Chỉ áp cho hàng hoá, dịch vụ không thuộc nhóm loại trừ, và chỉ từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026; sau mốc đó cần kiểm tra văn bản gia hạn.
Câu hỏi trong cột thứ ba chỉ giúp bạn định hướng. Hoạt động nằm lưng chừng, như sửa chữa có thay linh kiện hay thiết kế kèm thi công, nên được xác nhận với cơ quan thuế quản lý trực tiếp và đối chiếu văn bản hướng dẫn của Bộ Tài chính trước khi chọn tỷ lệ.
Ví dụ công ty C có ba hoạt động
Giả định công ty C là doanh nghiệp nhỏ, doanh thu dưới 1 tỷ đồng, nộp theo tỷ lệ phần trăm. Trong năm có ba nguồn doanh thu ghi trên hoá đơn bán hàng, đã hạch toán riêng:
| Hoạt động | Doanh thu trên hoá đơn | Tỷ lệ gốc | Thuế gốc | Thuế nếu được giảm 20% |
|---|---|---|---|---|
| Bán quạt, đèn, phụ kiện điện | 500 triệu đồng | 1% | 5 triệu đồng | 4 triệu đồng |
| Sửa chữa đồ điện có thay linh kiện của công ty | 150 triệu đồng | 3% | 4,5 triệu đồng | 3,6 triệu đồng |
| Tư vấn lắp đặt hệ thống điện, không kèm vật tư | 100 triệu đồng | 5% | 5 triệu đồng | 4 triệu đồng |
| Cộng | 750 triệu đồng | theo từng hoạt động | 14,5 triệu đồng | 11,6 triệu đồng |
Nếu công ty C gộp cả 750 triệu đồng và áp một tỷ lệ duy nhất, kết quả sẽ sai theo cả hai hướng: áp 1% cho tất cả thì khai thiếu 7 triệu đồng; áp 5% cho tất cả thì nộp dư 23 triệu đồng. Hạch toán riêng từng hoạt động là điều kiện để dùng đúng tỷ lệ.
Cột cuối giả định cả ba hoạt động đều thuộc diện giảm. Thực tế bạn phải kiểm từng hoạt động với Phụ lục I và II của Nghị định 174/2025/NĐ-CP; hoạt động nào thuộc nhóm loại trừ thì giữ nguyên tỷ lệ gốc, hoạt động nào thuộc diện không chịu thuế hoặc chịu thuế suất 5% theo luật thì không được giảm.
Doanh thu để nhân tỷ lệ gồm những gì
Tổng tiền trên hoá đơn bán hàng. Điểm c khoản 2 Điều 12 Luật 48/2024 xác định doanh thu tính thuế là tổng số tiền bán hàng hoá, dịch vụ ghi trên hoá đơn bán hàng. Cơ sở theo phương pháp này dùng hoá đơn bán hàng, không dùng hoá đơn giá trị gia tăng (điểm b khoản 1 Điều 16).
Có cả phụ thu, phí thu thêm. Cùng điểm c nói rõ doanh thu bao gồm các khoản phụ thu và phí thu thêm mà cơ sở kinh doanh được hưởng. Phí giao hàng, phí lắp đặt bạn thu và được hưởng phải cộng vào trước khi nhân tỷ lệ.
Không tách ngược thuế. Khác với người bán theo phương pháp khấu trừ, bạn không chia doanh thu cho 1,1 hay 1,08. Tổng tiền trên hoá đơn bán hàng nhân thẳng với tỷ lệ là ra số thuế.
Không trừ thuế đầu vào. Tiền thuế trên hoá đơn mua hàng của bạn không được trừ vào số thuế phải nộp theo phương pháp này. Đây là điểm khác lớn nhất với phương pháp khấu trừ, và là lý do một số doanh nghiệp có đầu vào lớn cân nhắc đăng ký tự nguyện khấu trừ.
Ghi số giảm trên hoá đơn khi được giảm. Điểm b khoản 3 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP yêu cầu ghi đủ tiền hàng ở cột thành tiền, ghi dòng cộng tiền hàng theo số đã giảm 20% mức tỷ lệ, và ghi chú số tiền đã giảm theo Nghị quyết số 204/2025/QH15.
Hạch toán riêng từng hoạt động ngay từ hoá đơn
Để có bảng như ví dụ công ty C, việc tách phải bắt đầu từ lúc bán chứ không phải cuối kỳ. Một quy trình gọn:
- Lập danh mục hoạt động của doanh nghiệp, mỗi hoạt động gắn một tỷ lệ theo luật và một trạng thái "được giảm / không được giảm" kèm căn cứ.
- Trên mỗi hoá đơn bán hàng, tách dòng hàng hoá và dòng dịch vụ thay vì gộp thành một dòng "trọn gói". Ví dụ sửa chữa có thay linh kiện, nếu cách xếp nhóm cho phép, ghi riêng tiền linh kiện và tiền công.
- Cuối mỗi kỳ khai, cộng doanh thu theo từng hoạt động từ chính các hoá đơn đã lập.
- Nhân từng nhóm với tỷ lệ tương ứng (hoặc tỷ lệ đã giảm nếu đủ điều kiện và còn trong thời hạn).
- Đối chiếu tổng doanh thu các nhóm với tổng doanh thu trên bảng kê hoá đơn; hai số phải bằng nhau.
Văn bản trong kho nguồn không nói cụ thể hệ quả khi doanh nghiệp theo tỷ lệ phần trăm không tách được doanh thu giữa các nhóm. Nguyên tắc an toàn là luôn tách được; nếu đã lỡ gộp, hãy hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp cách xác định trước khi khai, thay vì tự chọn tỷ lệ thấp nhất.
Đặt cạnh phương pháp khấu trừ: con số nói gì
Doanh nghiệp nhỏ đủ điều kiện có thể tự nguyện đăng ký phương pháp khấu trừ (điểm a khoản 2 Điều 21 Nghị định 181/2025/NĐ-CP). So sánh dưới đây chỉ để thấy cơ chế khác nhau, dùng số giả định cho riêng hoạt động bán quạt, đèn của công ty C, giả định thuế suất 10% và chưa xét mức giảm:
| Chỉ tiêu | Tính trực tiếp theo tỷ lệ | Phương pháp khấu trừ |
|---|---|---|
| Doanh thu bán ra | 500 triệu đồng trên hoá đơn bán hàng | 500 triệu đồng giá chưa thuế |
| Thuế đầu ra | không có khái niệm này | 50 triệu đồng, khách trả thêm |
| Thuế đầu vào trên hàng mua về (giả định giá mua 400 triệu) | không được trừ | 40 triệu đồng nếu đủ điều kiện |
| Số thuế phải nộp | 5 triệu đồng, tức 1% doanh thu | 10 triệu đồng, tức đầu ra trừ đầu vào |
| Yêu cầu sổ sách | theo dõi doanh thu từng hoạt động | kế toán, hoá đơn, chứng từ đầy đủ |
Đừng đọc bảng này như "phương pháp nào rẻ hơn". Ở phương pháp khấu trừ, 50 triệu đồng thuế đầu ra do khách trả thêm và bạn nộp lại phần chênh; ở phương pháp trực tiếp, 5 triệu đồng nằm trong giá bạn bán. Khách là doanh nghiệp cần hoá đơn giá trị gia tăng để khấu trừ thì thường quan tâm bạn theo phương pháp nào.
Lựa chọn phương pháp kéo theo thời gian áp dụng ổn định và nghĩa vụ sổ sách, nên quyết định cùng kế toán và đối chiếu Điều 21 Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Thủ tục đăng ký không thuộc phạm vi trang này.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp doanh thu dưới 1 tỷ có bắt buộc tính thuế GTGT theo tỷ lệ % không?
Theo điểm a1 khoản 2 Điều 12 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, doanh nghiệp, hợp tác xã doanh thu năm dưới 1 tỷ đồng áp dụng phương pháp tính trực tiếp theo doanh thu, trừ trường hợp tự nguyện áp dụng phương pháp khấu trừ khi đáp ứng điều kiện về kế toán, hoá đơn, chứng từ.
Một công ty vừa bán hàng vừa làm dịch vụ thì áp tỷ lệ nào?
Áp riêng cho từng hoạt động: doanh thu bán hàng hoá nhân 1%, doanh thu dịch vụ nhân 5%, dịch vụ có gắn với hàng hoá nhân 3%, theo điểm b khoản 2 Điều 12 Luật 48/2024. Muốn làm được, bạn phải hạch toán riêng doanh thu từng hoạt động ngay trên hoá đơn.
Mức giảm 20% tỷ lệ áp dụng thế nào?
Theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP, cơ sở theo tỷ lệ phần trăm được giảm 20% mức tỷ lệ khi xuất hoá đơn cho hàng hoá, dịch vụ thuộc diện giảm, ví dụ 1% còn 0,8%, 5% còn 4%. Áp dụng từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026; cần kiểm tra văn bản gia hạn sau mốc này.
Doanh thu tính thuế có bao gồm phí giao hàng không?
Có, nếu bạn được hưởng khoản phí đó. Điểm c khoản 2 Điều 12 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 xác định doanh thu tính thuế là tổng tiền ghi trên hoá đơn bán hàng, bao gồm phụ thu và phí thu thêm mà cơ sở kinh doanh được hưởng.
Theo tỷ lệ % thì có được trừ thuế đầu vào không?
Không. Phương pháp tính trực tiếp lấy doanh thu nhân tỷ lệ, không có phép trừ thuế đầu vào. Thuế trên hoá đơn mua vào là một phần chi phí của bạn. Chỉ phương pháp khấu trừ theo Điều 11 Luật 48/2024 mới trừ thuế đầu vào được khấu trừ.
Làm sao biết hoạt động của mình thuộc nhóm 2% hay 5%?
Luật chỉ đặt tên bốn nhóm; việc xếp chi tiết do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định theo khoản 4 Điều 12 Luật 48/2024. Bạn nên tra văn bản hướng dẫn hiện hành và hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp với mô tả cụ thể hoạt động, giữ văn bản trả lời.