GiaTang.comGia Tăng
Cách tính VAT xuôi, ngược và làm tròn

Tính thuế GTGT vàng, bạc, đá quý trên giá trị gia tăng: ví dụ và bù trừ số âm

Mua bán, chế tác vàng, bạc, đá quý nộp thuế GTGT bằng giá bán ra trừ giá mua vào tương ứng rồi nhân thuế suất. Ví dụ theo tháng, cách bù trừ âm và chỗ hay nhầm.

Close view of a Vietnamese goldsmith polishing a plain ring at a small workbench with tiny tools and a soft cloth, face out of frame, shallow focus, warm lamp light

Hoạt động mua, bán, chế tác vàng, bạc, đá quý nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp tính trực tiếp trên giá trị gia tăng: lấy giá thanh toán của hàng bán ra trừ giá thanh toán của hàng mua vào tương ứng, ra phần giá trị gia tăng, rồi nhân với thuế suất áp dụng. Quy định nằm ở khoản 1 Điều 12 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và Điều 22 Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Doanh nghiệp có hoạt động này phải hạch toán riêng nó, kể cả khi các hoạt động khác đang theo phương pháp khấu trừ.

Phương pháp này có ba điểm khác hẳn cách tính thông thường: giá thanh toán đã gồm thuế, phép trừ chỉ lấy hàng mua vào tương ứng với hàng bán ra, và phần giá trị gia tăng âm được bù trừ trong năm nhưng không mang sang năm sau. Các ví dụ dưới đây dùng số giả định của tiệm vàng G để đi qua từng điểm.

Vì sao vàng bạc tính thuế theo cách riêng

Với hầu hết hàng hoá, thuế được tính trên toàn bộ giá bán rồi trừ đi thuế đầu vào. Vàng, bạc, đá quý có giá trị nguyên liệu rất lớn so với phần công sức, và giá mua vào biến động liên tục; nếu tính trên toàn bộ giá bán, phần thuế sẽ không phản ánh phần giá trị mà người kinh doanh thực sự tạo ra.

Khoản 1 Điều 12 Luật 48/2024/QH15 vì vậy quy định một công thức riêng: số thuế phải nộp bằng giá trị gia tăng nhân với thuế suất thuế giá trị gia tăng áp dụng đối với hoạt động mua, bán, chế tác vàng, bạc, đá quý. Giá trị gia tăng bằng giá thanh toán của vàng, bạc, đá quý bán ra trừ giá thanh toán của vàng, bạc, đá quý mua vào tương ứng. Cùng khoản này bắt buộc cơ sở kinh doanh có hoạt động đó phải hạch toán riêng để nộp thuế theo phương pháp này.

Khoản 4 Điều 12 giao Chính phủ quy định chi tiết, và Điều 22 Nghị định 181/2025/NĐ-CP là văn bản bạn cần đọc nguyên văn. Điều 22 nói rõ cách xác định hai vế của phép trừ và cách xử lý khi phép trừ ra số âm.

Về thuế suất: luật dùng cụm "thuế suất áp dụng" chứ không nêu một con số riêng. Vàng, bạc, đá quý không có tên trong danh sách 0% và 5% của Điều 9, nên theo khoản 3 Điều 9 là nhóm 10%. Việc hoạt động này có được áp mức giảm theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP hay không, các văn bản trong kho nguồn không nói rõ: nghị định giảm cho người theo phương pháp khấu trừ và người theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, đồng thời loại trừ sản phẩm kim loại theo Phụ lục I. Bạn cần tra phụ lục và hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp; các ví dụ dưới đây dùng 10%.

Hai vế của phép trừ được xác định thế nào

Giá thanh toán bán ra là giá thực tế trên hoá đơn bán. Điểm a khoản 2 Điều 22 Nghị định 181/2025/NĐ-CP: giá thực tế bán ghi trên hoá đơn bán vàng, bạc, đá quý, bao gồm cả tiền công chế tác (nếu có), thuế giá trị gia tăng và các khoản phụ thu, phí thu thêm mà bên bán được hưởng. Nói cách khác, bạn dùng đúng số tiền khách trả, không tách ngược thuế ra.

Giá thanh toán mua vào là giá đã có thuế. Điểm b khoản 2 Điều 22: giá trị vàng, bạc, đá quý mua vào hoặc nhập khẩu, đã có thuế giá trị gia tăng, dùng cho mua, bán, chế tác vàng, bạc, đá quý bán ra tương ứng. Vì giá mua vào đã gồm thuế, thuế đầu vào của lô hàng không được khấu trừ thêm một lần nữa theo kiểu phương pháp khấu trừ.

"Tương ứng" nghĩa là gắn với hàng đã bán. Phép trừ không lấy toàn bộ hàng mua vào trong tháng, mà lấy giá mua của đúng phần hàng đã bán ra. Lô vàng mua về còn nằm trong tủ chưa bán thì chưa được trừ. Đây là lý do tiệm vàng cần theo dõi tồn kho theo lô, theo trọng lượng, và có cách xác định giá vốn nhất quán.

Tiền công chế tác nằm trong giá bán ra. Nếu tiệm vừa bán vừa chế tác, tiền công nằm trong giá thanh toán bán ra theo điểm a, nên nó tự động thuộc phần giá trị gia tăng. Không tính thuế riêng cho tiền công rồi lại cộng vào giá bán lần nữa.

Ví dụ tháng 3 của tiệm vàng G

Giả định tiệm vàng G là doanh nghiệp, hạch toán riêng hoạt động kinh doanh vàng. Trong tháng 3 bán ra ba nhóm hàng; giá mua vào là giá vốn của đúng phần hàng đã bán, đã gồm thuế:

Nhóm hàng đã bánGiá thanh toán bán raGiá thanh toán mua vào tương ứngGiá trị gia tăng
Nhẫn, dây chuyền (gồm tiền công chế tác)400 triệu đồng350 triệu đồngdương 50 triệu đồng
Trang sức bạc60 triệu đồng45 triệu đồngdương 15 triệu đồng
Đá quý rời40 triệu đồng45 triệu đồngâm 5 triệu đồng
Cộng trong kỳ500 triệu đồng440 triệu đồngdương 60 triệu đồng

Nhóm đá quý rời bán lỗ 5 triệu đồng. Khoản 4 Điều 22 Nghị định 181/2025/NĐ-CP cho phép giá trị gia tăng âm trong kỳ được bù trừ vào giá trị gia tăng dương của vàng, bạc, đá quý, nên phần giá trị gia tăng của tháng là 50 cộng 15 trừ 5, bằng 60 triệu đồng.

Thuế phải nộp tháng 3, với thuế suất giả định 10%: 60.000.000 × 10% = 6.000.000 đồng. Để so sánh, nếu ai đó tính 10% trên toàn bộ 500 triệu đồng doanh thu thì ra 50 triệu đồng, gấp hơn tám lần; nếu tính 10% trên phần lãi gộp nhưng lại dùng giá chưa thuế cho một vế và giá đã thuế cho vế kia thì con số cũng sai theo cách khó phát hiện.

Bù trừ số âm qua các kỳ trong năm

Khoản 4 Điều 22 còn quy định: nếu trong kỳ không có giá trị gia tăng dương, hoặc phần dương không đủ bù phần âm, thì phần âm được kết chuyển để trừ vào giá trị gia tăng của kỳ sau trong năm; kết thúc năm dương lịch, phần âm không được kết chuyển tiếp sang năm sau. Giả định tiệm vàng G khai theo tháng trong quý cuối năm:

ThángGiá trị gia tăng phát sinhPhần âm mang từ kỳ trướcGiá trị gia tăng tính thuếThuế (10%)
Tháng 10dương 30 triệu đồngkhông có30 triệu đồng3 triệu đồng
Tháng 11âm 20 triệu đồngkhông cókhông có, mang âm 20 triệu sang tháng 12không phải nộp
Tháng 12dương 8 triệu đồngâm 20 triệu đồngâm 12 triệu đồngkhông phải nộp
Tháng 1 năm saudương 25 triệu đồngâm 12 triệu đồng bị bỏ, không mang sang25 triệu đồng2,5 triệu đồng

Dòng tháng 1 là chỗ hay sai nhất: người làm sổ quen tay mang âm 12 triệu đồng sang năm mới, tính giá trị gia tăng tháng 1 còn 13 triệu đồng và nộp 1,3 triệu thay vì 2,5 triệu đồng. Quy định ở khoản 4 Điều 22 không cho phép điều đó.

Hệ quả thực tế: nếu tiệm biết cuối năm đang có phần âm lớn, đó là thông tin quản trị (mua vào giá cao, bán ra giá thấp), không phải một khoản "để dành" cho năm sau. Kế hoạch kinh doanh nên tính đến việc phần âm hết hiệu lực vào ngày cuối năm dương lịch.

Doanh nghiệp vừa kinh doanh vàng vừa bán hàng khác

Nhiều cửa hàng bán cả trang sức vàng và đồng hồ, phụ kiện, hộp quà. Khoản 1 Điều 12 Luật 48/2024 và khoản 3 Điều 22 Nghị định 181/2025/NĐ-CP bắt buộc hạch toán riêng hoạt động vàng, bạc, đá quý. Trình tự gợi ý:

  1. Tách mã hàng vàng, bạc, đá quý khỏi các mã hàng khác ngay trong hệ thống bán hàng và kho.
  2. Với hàng vàng, bạc, đá quý: mỗi kỳ tính giá trị gia tăng bằng giá thanh toán bán ra trừ giá thanh toán mua vào tương ứng, bù trừ âm theo khoản 4 Điều 22.
  3. Với hàng khác: tính theo phương pháp mà doanh nghiệp đang áp dụng. Nếu là phương pháp khấu trừ thì tính thuế đầu ra theo thuế suất của từng mặt hàng và trừ thuế đầu vào được khấu trừ của chính các hàng đó.
  4. Thuế đầu vào dùng chung (thuê mặt bằng, điện, bảo vệ): nếu không hạch toán riêng được thì phân bổ theo tỷ lệ doanh thu. Điểm a khoản 2 Điều 23 Nghị định 181/2025/NĐ-CP tính vào tổng doanh thu cả giá trị gia tăng của hoạt động vàng, bạc, đá quý (trừ trường hợp âm), không phải toàn bộ doanh thu bán vàng. Đọc nguyên văn điều này trước khi lập công thức.
  5. Cộng số thuế phải nộp của hai phần để ra nghĩa vụ của kỳ; giữ sổ chi tiết riêng cho từng phần.

Câu nên hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp: mẫu tờ khai và chỉ tiêu nào dùng cho phần vàng, bạc, đá quý; cách xác định giá mua vào tương ứng (theo lô, bình quân) mà cơ quan thuế chấp nhận; và hoạt động có thuộc diện áp mức giảm hay không.

Chỗ hay nhầm và cách tự kiểm

Dùng giá chưa thuế cho một vế. Cả giá bán ra lẫn giá mua vào đều là giá thanh toán đã gồm thuế. Lấy giá bán chưa thuế trừ giá mua đã thuế sẽ làm giá trị gia tăng thấp giả. Tự kiểm: mọi con số trong phép trừ phải lấy từ cột "tổng thanh toán" của hoá đơn hoặc chứng từ.

Trừ toàn bộ hàng mua trong kỳ. Kỳ nhập nhiều vàng để chuẩn bị mùa cưới sẽ cho ra giá trị gia tăng âm rất lớn nếu bạn trừ toàn bộ lượng mua. Chỉ phần tương ứng với hàng đã bán mới được trừ. Tự kiểm: trọng lượng hàng mua vào dùng trong phép trừ không được lớn hơn trọng lượng hàng đã bán, xét theo cùng loại.

Khấu trừ thuế đầu vào của lô vàng. Thuế trên hoá đơn mua vàng đã nằm trong giá thanh toán mua vào và được trừ qua phép tính giá trị gia tăng. Khai thêm nó như thuế đầu vào được khấu trừ là trừ hai lần.

Nhầm khâu nhập khẩu vàng miếng. Khoản 22 Điều 5 Luật 48/2024 xếp vàng dạng thỏi, miếng chưa chế tác thành mỹ nghệ, trang sức hay sản phẩm khác ở khâu nhập khẩu vào nhóm không chịu thuế. Quy định này nói về khâu nhập khẩu, không phải về việc mua bán trong nước của tiệm vàng.

Câu hỏi thường gặp

Thuế GTGT của tiệm vàng tính trên doanh thu hay trên chênh lệch?

Trên chênh lệch. Theo khoản 1 Điều 12 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, hoạt động mua, bán, chế tác vàng, bạc, đá quý nộp thuế bằng giá trị gia tăng nhân thuế suất, trong đó giá trị gia tăng là giá thanh toán bán ra trừ giá thanh toán mua vào tương ứng.

Thuế suất áp cho phần giá trị gia tăng của vàng là bao nhiêu?

Luật dùng cụm thuế suất áp dụng cho hoạt động này; vàng, bạc, đá quý không thuộc danh sách 0% và 5% nên theo khoản 3 Điều 9 là nhóm 10%. Việc có được áp mức giảm theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP hay không cần tra phụ lục và hỏi cơ quan thuế quản lý.

Giá trị gia tăng âm có được mang sang năm sau không?

Không. Theo khoản 4 Điều 22 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, phần âm được bù trừ trong kỳ và kết chuyển sang các kỳ sau trong cùng năm; kết thúc năm dương lịch thì phần âm còn lại không được kết chuyển tiếp.

Tiền công chế tác trang sức có tính thuế riêng không?

Không tính riêng. Điểm a khoản 2 Điều 22 Nghị định 181/2025/NĐ-CP đưa tiền công chế tác vào giá thanh toán bán ra, nên nó nằm trong phần giá trị gia tăng. Tính thuế riêng cho tiền công rồi cộng tiếp vào giá bán là tính hai lần.

Doanh nghiệp bán cả vàng và đồng hồ thì tính thuế ra sao?

Phải hạch toán riêng. Phần vàng, bạc, đá quý tính trên giá trị gia tăng; phần đồng hồ tính theo phương pháp doanh nghiệp đang áp dụng, ví dụ khấu trừ với thuế suất của mặt hàng. Thuế đầu vào dùng chung phân bổ theo khoản 2 Điều 23 Nghị định 181/2025/NĐ-CP nếu không tách được.

Vàng miếng nhập khẩu có chịu thuế GTGT không?

Ở khâu nhập khẩu, vàng dạng thỏi, miếng chưa được chế tác thành sản phẩm mỹ nghệ, đồ trang sức hay sản phẩm khác thuộc đối tượng không chịu thuế theo khoản 22 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Các khâu mua bán sau đó cần đối chiếu quy định riêng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138