Thiết bị y tế theo pháp luật về quản lý thiết bị y tế, thuốc phòng bệnh, chữa bệnh và dược chất, dược liệu làm nguyên liệu sản xuất thuốc chịu thuế giá trị gia tăng 5% theo điểm h khoản 2 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Thực phẩm chức năng bị loại khỏi khái niệm thuốc, nên không được hưởng 5%; còn dịch vụ khám chữa bệnh, bộ phận cấy ghép, nạng, xe lăn cho người khuyết tật thì không chịu thuế giá trị gia tăng.
Với nhà thuốc, phòng khám, công ty phân phối vật tư y tế, phép thử quan trọng nhất không nằm ở tên sản phẩm mà ở giấy tờ pháp lý của sản phẩm. Bài này đi qua định nghĩa chi tiết trong Nghị định 181/2025/NĐ-CP, bảng xếp từng loại hàng của một nhà thuốc, ví dụ hoá đơn nhiều thuế suất và những chỗ dễ nhầm giữa 5% với không chịu thuế.
Ba nhóm trong điểm h và cách nghị định định nghĩa
Điểm h khoản 2 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 gom ba nhóm vào mức 5%: thiết bị y tế theo quy định của pháp luật về quản lý thiết bị y tế; thuốc phòng bệnh, chữa bệnh; dược chất, dược liệu là nguyên liệu sản xuất thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh.
Khoản 7 Điều 19 Nghị định 181/2025/NĐ-CP giải thích hai nhóm đầu. Thiết bị y tế là thiết bị có Giấy phép nhập khẩu, hoặc có Giấy chứng nhận đăng ký lưu hành, hoặc có Văn bản công bố tiêu chuẩn áp dụng của trang thiết bị y tế theo pháp luật về y tế, hoặc thuộc Danh mục thiết bị y tế xuất khẩu, nhập khẩu đã được xác định mã số hàng hoá do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành. Thuốc phòng bệnh, chữa bệnh gồm thuốc thành phẩm, nguyên liệu làm thuốc, trừ thực phẩm chức năng; vắc-xin; sinh phẩm y tế; nước cất để pha chế thuốc tiêm, dịch truyền.
Cách nghị định định nghĩa thiết bị y tế cho thấy một điều thực tế: thuế suất 5% đi theo hồ sơ pháp lý của sản phẩm. Hai chiếc máy đo huyết áp trông giống hệt nhau, một chiếc có giấy tờ lưu hành theo pháp luật thiết bị y tế, một chiếc nhập về như hàng điện tử gia dụng không có giấy tờ đó, sẽ không cùng một cách xếp. Trước khi cài thuế suất, kế toán cần nhìn thấy giấy tờ, không chỉ nhìn tên hàng trên báo giá.
Bảng xếp hàng hoá của một nhà thuốc
Nhà thuốc bán lẻ thường có năm, sáu nhóm hàng trên cùng một quầy. Bảng dưới đặt từng nhóm vào đúng căn cứ.
| Nhóm hàng | Xếp vào | Căn cứ |
|---|---|---|
| Thuốc thành phẩm kê đơn và không kê đơn | Thuế suất 5% | Điểm h khoản 2 Điều 9 Luật; khoản 7 Điều 19 NĐ 181 |
| Vắc-xin, sinh phẩm y tế | Thuế suất 5% | Điểm b khoản 7 Điều 19 NĐ 181 |
| Nước cất pha thuốc tiêm, dịch truyền | Thuế suất 5% | Điểm b khoản 7 Điều 19 NĐ 181 |
| Thực phẩm chức năng | Không thuộc nhóm 5%, áp 10% | Bị loại trừ tại điểm b khoản 7 Điều 19; khoản 3 Điều 9 Luật |
| Thiết bị y tế có giấy tờ lưu hành theo pháp luật thiết bị y tế | Thuế suất 5% | Điểm a khoản 7 Điều 19 NĐ 181 |
| Nạng, xe lăn, dụng cụ chuyên dùng cho người khuyết tật | Không chịu thuế GTGT | Khoản 24 Điều 5 Luật |
| Mỹ phẩm, đồ dùng cá nhân, đồ uống | Không có tên trong điểm h | Đối chiếu khoản 2 Điều 9; không có thì khoản 3 |
Dòng thực phẩm chức năng là chỗ hay sai nhất, vì sản phẩm này bày cạnh thuốc, đôi khi có hình thức giống thuốc. Nghị định đã loại trừ bằng chữ, nên không có chỗ để tranh luận.
Với nhóm đang chịu 10% như thực phẩm chức năng, từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026 còn phải xét Nghị định 174/2025/NĐ-CP: nếu không thuộc nhóm loại trừ ở Phụ lục I, II thì cơ sở khấu trừ ghi 8%. Hãy tra phụ lục theo đúng mã hàng và kiểm tra có văn bản gia hạn sau mốc 31/12/2026 hay không.
Đứng cạnh nhóm 5%: những thứ không chịu thuế
Ngành y có ba nhóm không chịu thuế giá trị gia tăng rất dễ bị ghi nhầm thành 5%. Nhóm thứ nhất là dịch vụ y tế tại điểm a khoản 10 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng: khám bệnh, chữa bệnh, phòng bệnh cho người, sinh đẻ có kế hoạch, điều dưỡng sức khoẻ, phục hồi chức năng, chăm sóc người cao tuổi, người khuyết tật, vận chuyển người bệnh, cho thuê phòng bệnh, giường bệnh của cơ sở y tế, xét nghiệm, chiếu, chụp, máu và chế phẩm máu dùng cho người bệnh.
Cũng tại điểm a khoản 10, nếu gói dịch vụ chữa bệnh theo quy định của Bộ Y tế bao gồm cả sử dụng thuốc, thì tiền thuốc nằm trong gói cũng không chịu thuế. Thuốc vốn là hàng 5%, nhưng khi nằm trọn trong gói chữa bệnh thì đi theo gói. Ngược lại, thuốc phòng khám bán lẻ riêng cho người bệnh mang về, ngoài gói dịch vụ, thì là bán hàng hoá và quay về mức 5%.
Nhóm thứ hai là sản phẩm nhân tạo dùng để thay thế bộ phận cơ thể của người bệnh, kể cả bộ phận cấy ghép lâu dài, và nạng, xe lăn, dụng cụ chuyên dùng khác cho người khuyết tật, theo khoản 24 Điều 5. Nhóm thứ ba là dịch vụ thú y tại điểm b khoản 10: khám, chữa, phòng bệnh cho vật nuôi. Ba nhóm này không chịu thuế nên cơ sở kinh doanh cũng không được khấu trừ thuế đầu vào phục vụ chúng, theo khoản 27 Điều 5; đó là hệ quả cần biết trước khi tính giá.
Ví dụ: một hoá đơn của nhà thuốc A có ba thuế suất
Nhà thuốc A tính thuế theo phương pháp khấu trừ, bán cho một phòng khám nhỏ trong cùng một lần giao hàng. Số liệu giả định, đã ở dạng giá chưa thuế.
| Dòng hàng | Giá chưa thuế | Thuế suất | Tiền thuế |
|---|---|---|---|
| Thuốc thành phẩm | 6.000.000 đồng | 5% | 300.000 đồng |
| Máy đo đường huyết có giấy tờ lưu hành thiết bị y tế | 2.000.000 đồng | 5% | 100.000 đồng |
| Thực phẩm chức năng (giả định không thuộc phụ lục loại trừ) | 1.000.000 đồng | 8% | 80.000 đồng |
| Xe lăn cho người khuyết tật | 3.000.000 đồng | Không chịu thuế | 0 đồng |
| Cộng | 12.000.000 đồng | 480.000 đồng |
Tổng thanh toán là 12.480.000 đồng. Khoản 4 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP yêu cầu hoá đơn ghi rõ thuế suất của từng hàng hoá khi bán nhiều mức; còn khoản 4 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng yêu cầu khai theo từng mức thuế suất. Nếu nhà thuốc lười tách, gộp cả hoá đơn vào một mức, luật buộc tính theo mức cao nhất, tức là cả thuốc và xe lăn cũng bị tính như dòng thực phẩm chức năng.
Dòng 8% trong ví dụ chỉ đúng tới hết 31/12/2026. Nếu không có văn bản gia hạn, từ 01/01/2027 dòng đó trở về 10%.
Dược liệu: từ ruộng thuốc tới nhà máy
Vế thứ ba của điểm h là dược chất, dược liệu là nguyên liệu sản xuất thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh. Với dược liệu có nguồn gốc cây trồng, cần đặt cạnh hai quy định khác để biết mỗi khâu xếp vào đâu.
Ở khâu người trồng tự bán ra, cây thuốc chưa chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường như phơi, sấy khô, cắt, thái thuộc khoản 1 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng (đã sửa bởi Luật 149/2025/QH15): sản phẩm cây trồng của tổ chức, cá nhân tự sản xuất bán ra không chịu thuế. Khi một doanh nghiệp mua lại rồi bán cho doanh nghiệp khác, cùng khoản 1 cho phép không phải kê khai, tính nộp thuế nhưng vẫn được khấu trừ thuế đầu vào.
Ở các khâu thương mại khác, sản phẩm cây trồng chưa chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường chịu 5% theo điểm d khoản 2 Điều 9; nếu là dược liệu dùng làm nguyên liệu sản xuất thuốc thì cũng là 5% theo điểm h. Hai căn cứ cùng dẫn tới một mức, nên chỗ cần cẩn thận không phải là chọn 5% hay 10% mà là phân biệt khâu tự sản xuất bán ra với khâu thương mại.
Khi dược liệu đã được chế biến thành thuốc thành phẩm, nó chuyển sang nhóm thuốc, vẫn 5%. Còn khi chế biến thành trà túi lọc, thực phẩm bảo vệ sức khoẻ hay sản phẩm khác không phải thuốc, thì không dựa vào điểm h được nữa và phải xếp lại theo đúng bản chất sản phẩm mới.
Chỗ hay nhầm trong ngành dược và vật tư y tế
Thấy chữ "y tế" trên bao bì là ghi 5%. Khẩu trang, găng tay, bông băng có giấy tờ lưu hành theo pháp luật thiết bị y tế thì vào nhóm thiết bị y tế; loại bán như hàng tiêu dùng thông thường, không có giấy tờ đó, thì không dựa vào chữ "y tế" để hưởng 5% được.
Ghi thực phẩm chức năng là thuốc. Điểm b khoản 7 Điều 19 Nghị định 181 loại thực phẩm chức năng ra khỏi khái niệm thuốc. Dù sản phẩm có dạng viên nang, có hộp giống thuốc, thuế suất vẫn theo nhóm 10%.
Phòng khám xuất hoá đơn 5% cho tiền khám. Khám bệnh là dịch vụ y tế, không chịu thuế theo khoản 10 Điều 5. Ghi 5% là thu thuế không có căn cứ và gây sai lệch kê khai.
Tách thuốc ra khỏi gói chữa bệnh để ghi 5%. Nếu gói dịch vụ chữa bệnh theo quy định của Bộ Y tế đã bao gồm thuốc, tiền thuốc đi theo gói và không chịu thuế. Cách lập hoá đơn phải phản ánh đúng bản chất gói.
Coi xe lăn mua cho bệnh viện là thiết bị y tế 5%. Xe lăn có tên riêng ở khoản 24 Điều 5, thuộc nhóm không chịu thuế, nên không đi theo điểm h khoản 2 Điều 9.
Kiểm tra trước khi cài thuế suất cho một mã hàng mới
Mỗi khi nhập một dòng sản phẩm mới, kế toán nhà thuốc hoặc công ty phân phối nên đi qua danh sách ngắn này, mất năm phút nhưng tránh được việc phải điều chỉnh hàng trăm hoá đơn về sau:
- Sản phẩm là thuốc, thực phẩm chức năng, thiết bị y tế, hay hàng tiêu dùng? Câu trả lời lấy từ giấy tờ của nhà sản xuất, không lấy từ tên thương mại.
- Nếu là thiết bị y tế: sản phẩm có Giấy phép nhập khẩu, Giấy chứng nhận đăng ký lưu hành, Văn bản công bố tiêu chuẩn áp dụng, hay thuộc danh mục có mã số do Bộ Y tế ban hành?
- Sản phẩm có thuộc nhóm không chịu thuế như xe lăn, nạng, bộ phận cấy ghép lâu dài, dụng cụ chuyên dùng cho người khuyết tật không?
- Hoá đơn đầu vào của nhà cung cấp đang ghi thuế suất nào? Nếu khác với kết quả tự tra, hỏi lại nhà cung cấp căn cứ của họ.
- Nếu là nhóm 10%: mặt hàng có nằm trong Phụ lục I, II của Nghị định 174/2025/NĐ-CP không, để biết có ghi 8% trong thời gian chính sách còn hiệu lực.
Câu nào không trả lời được bằng giấy tờ, hãy gửi câu hỏi bằng văn bản cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp, kèm bản chụp giấy tờ của sản phẩm.
Câu hỏi thường gặp
Thuốc chữa bệnh chịu thuế suất VAT bao nhiêu?
Thuốc phòng bệnh, chữa bệnh chịu 5% theo điểm h khoản 2 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Theo Nghị định 181/2025/NĐ-CP, nhóm này gồm thuốc thành phẩm, nguyên liệu làm thuốc, vắc-xin, sinh phẩm y tế, nước cất pha thuốc tiêm và dịch truyền.
Thực phẩm chức năng có được áp thuế suất 5% như thuốc không?
Không. Điểm b khoản 7 Điều 19 Nghị định 181/2025/NĐ-CP loại trừ thực phẩm chức năng khỏi khái niệm thuốc. Mặt hàng này áp mức 10%, và có thể ghi 8% trong thời gian giảm thuế nếu không thuộc phụ lục loại trừ.
Thiết bị y tế cần giấy tờ gì để áp thuế suất 5%?
Theo Nghị định 181/2025/NĐ-CP, thiết bị cần có Giấy phép nhập khẩu, hoặc Giấy chứng nhận đăng ký lưu hành, hoặc Văn bản công bố tiêu chuẩn áp dụng theo pháp luật về y tế, hoặc thuộc danh mục thiết bị y tế có mã số do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành.
Tiền khám bệnh ở phòng khám tư có chịu thuế GTGT không?
Không. Dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, phòng bệnh cho người thuộc khoản 10 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng, là đối tượng không chịu thuế, không phân biệt phòng khám công hay tư.
Xe lăn, nạng bán cho người khuyết tật chịu thuế suất nào?
Nạng, xe lăn và dụng cụ chuyên dùng khác cho người khuyết tật thuộc khoản 24 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng, là đối tượng không chịu thuế, nên hoá đơn không ghi thuế suất 5% hay 10%.
Thuốc nằm trong gói dịch vụ chữa bệnh có phải tính thuế 5% không?
Nếu gói dịch vụ chữa bệnh theo quy định của Bộ Y tế bao gồm cả sử dụng thuốc, tiền thuốc trong gói cũng không chịu thuế theo khoản 10 Điều 5. Thuốc bán lẻ riêng ngoài gói thì vẫn là hàng 5%.