GiaTang.comGia Tăng
Không chịu thuế, 0% và miễn thuế khác nhau thế nào

Phần mềm có chịu thuế GTGT không: hợp đồng kèm máy móc phải tách giá thế nào

Phần mềm, chuyển giao công nghệ, chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ không chịu thuế GTGT; kèm máy móc mà không tách giá thì cả hợp đồng chịu thuế. Ví dụ tính.

A young Vietnamese programmer seen from behind at a standing desk with two laptops seen from behind, server rack lights glowing in a dim room, side angle, blue tones

Sản phẩm phần mềm, dịch vụ phần mềm, chuyển giao công nghệ và chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ không chịu thuế giá trị gia tăng theo khoản 21 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024; nhưng nếu hợp đồng có kèm máy móc, thiết bị mà không tách riêng được giá trị phần không chịu thuế, toàn bộ giá trị hợp đồng phải chịu thuế. Quy tắc tách giá này nằm ở khoản 13 Điều 4 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.

Với công ty phần mềm, câu chuyện còn một mặt nữa: bán trong nước thì không chịu thuế nên thuế đầu vào của máy tính, văn phòng không được khấu trừ; bán ra nước ngoài thì có thể thành thuế suất 0% và lấy lại quyền khấu trừ. Bài này đi qua ba thứ trong khoản 21, ví dụ tách giá, hai chiều trong nước và xuất khẩu, rồi gợi ý cách viết hợp đồng.

Ba thứ nằm trong khoản 21 và luật nào định nghĩa chúng

Khoản 21 gồm ba vế, mỗi vế dẫn sang một luật chuyên ngành. Thứ nhất là chuyển giao công nghệ theo Luật Chuyển giao công nghệ. Thứ hai là chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ theo Luật Sở hữu trí tuệ. Thứ ba là sản phẩm phần mềm và dịch vụ phần mềm, mà khoản 13 Điều 4 Nghị định 181 nói rõ là theo pháp luật về công nghệ thông tin, pháp luật về công nghiệp công nghệ số và pháp luật liên quan.

Vì định nghĩa nằm ở luật chuyên ngành, Luật Thuế giá trị gia tăng không tự liệt kê "dịch vụ phần mềm gồm những gì". Khi xác định một hợp đồng có phải dịch vụ phần mềm không, bạn cần mở định nghĩa trong pháp luật chuyên ngành đang có hiệu lực, chứ không dựa vào việc sản phẩm "có dùng máy tính".

Một chi tiết câu chữ đáng để ý ở vế thứ hai: luật viết "chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ". Luật Sở hữu trí tuệ phân biệt việc chuyển nhượng quyền (bên nhận trở thành chủ sở hữu) với việc chỉ cho phép người khác sử dụng đối tượng sở hữu trí tuệ. Một hợp đồng chỉ cho phép dùng nhãn hiệu trong một thời hạn có được coi là thuộc khoản 21 hay không là câu hỏi nên gửi cơ quan thuế quản lý kèm hợp đồng, đừng mặc định.

Ví dụ tách giá: gói phần mềm quản lý kèm máy chủ

Giả định công ty S ký hợp đồng 1.000 triệu đồng chưa thuế với khách hàng trong nước, gồm bản quyền phần mềm quản lý và một bộ máy chủ, máy trạm. Để dễ theo dõi, giả định phần thiết bị chịu 10%.

Phương ánPhần mềmThiết bịThuế đầu raKhách thanh toán
Tách giá trong hợp đồng và hoá đơn: phần mềm 600 triệu, thiết bị 400 triệuKhông chịu thuế400 triệu × 10%40 triệu1.040 triệu
Ghi chung một giá trọn gói, không tách đượcBị tính chungBị tính chung1.000 triệu × 10% = 100 triệu1.100 triệu

Chênh lệch 60 triệu đồng chỉ đến từ cách viết hợp đồng. Khoản 13 Điều 4 Nghị định 181 nói thẳng: trường hợp chuyển giao công nghệ, chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ có kèm máy móc, thiết bị thì phải tách riêng giá trị công nghệ, giá trị quyền sở hữu trí tuệ; không tách riêng được thì toàn bộ giá trị hợp đồng chịu thuế. Với gói phần mềm kèm phần cứng, cách an toàn là áp cùng nguyên tắc.

Tách giá phải phản ánh giá trị thực. Đẩy giá phần mềm lên thật cao và hạ giá thiết bị xuống dưới giá vốn chỉ để giảm thuế là cách dễ bị cơ quan thuế xem xét lại theo giá thị trường.

Bán trong nước và xuất khẩu: cùng một sản phẩm, hai số phận thuế đầu vào

Giả định công ty S trong một quý có thuế đầu vào của máy tính, thuê văn phòng, dịch vụ đám mây là 50 triệu đồng, dùng chung cho mọi hợp đồng. Doanh thu phần mềm 2.000 triệu đồng.

Tình huốngCách xử lý đầu raThuế đầu vào 50 triệu
Toàn bộ bán cho khách trong nướcKhông chịu thuế (khoản 21 Điều 5)Không được khấu trừ, vào chi phí (khoản 27 Điều 5)
Toàn bộ cung cấp cho khách ở nước ngoài, tiêu dùng ngoài Việt Nam, đủ hồ sơThuế suất 0% (điểm c khoản 1 Điều 9)Được khấu trừ; chưa trừ hết thì chuyển kỳ sau, xét hoàn theo Điều 15
Một nửa trong nước, một nửa xuất khẩuTách hai phầnPhân bổ: khấu trừ 50%, tức 25 triệu

Cơ sở của dòng thứ hai là điểm c khoản 1 Điều 9: hàng hoá, dịch vụ thuộc đối tượng không chịu thuế khi xuất khẩu được áp 0%, trừ danh sách tại điểm d. Phần mềm không có tên trong danh sách loại trừ, nhưng chuyển giao công nghệ và chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ ra nước ngoài thì có, nên hai loại này vẫn là không chịu thuế khi bán ra nước ngoài.

Muốn áp 0% cho dịch vụ xuất khẩu, khoản 2 Điều 18 Nghị định 181 yêu cầu hợp đồng với tổ chức, cá nhân ở nước ngoài và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Với sản phẩm nội dung thông tin số, điểm d khoản 3 Điều 17 còn đòi hồ sơ chứng minh tiêu dùng ở ngoài Việt Nam như địa chỉ thanh toán, địa chỉ IP, mã vùng của người mua.

Về hoàn thuế, khoản 1 Điều 15 Luật Thuế giá trị gia tăng đặt ngưỡng: số thuế đầu vào của hàng hoá, dịch vụ xuất khẩu chưa khấu trừ hết, sau khi bù trừ với số phải nộp của hàng bán trong nước, còn từ 300 triệu đồng trở lên thì mới được hoàn, và số được hoàn không vượt quá 10% doanh thu xuất khẩu của kỳ hoàn thuế. Với công ty phần mềm nhỏ, phần lớn trường hợp là chuyển kỳ sau chứ chưa chạm ngưỡng hoàn; đừng đưa khoản hoàn thuế vào kế hoạch dòng tiền khi chưa tính lại theo hai ngưỡng này.

Những trường hợp dễ tưởng là phần mềm nhưng cần xét lại

Thiết bị có cài sẵn phần mềm. Một chiếc máy bán hàng, máy chấm công có phần mềm đi kèm là hàng hoá. Phần mềm trong đó không làm cả thiết bị thành đối tượng không chịu thuế; nếu muốn tách phần mềm, hợp đồng phải thể hiện được giá trị riêng và thực tế giao dịch phải tương ứng.

Dịch vụ dùng phần mềm làm công cụ. Quảng cáo trực tuyến, thiết kế đồ hoạ, xử lý dữ liệu thuê, tổng đài chăm sóc khách hàng đều chạy trên phần mềm, nhưng thứ khách hàng mua là kết quả của dịch vụ khác. Chúng có phải dịch vụ phần mềm theo pháp luật chuyên ngành không là câu hỏi về bản chất, không phải về công cụ.

Thiết bị, máy chủ đi thuê kèm phần mềm. Cho thuê thiết bị là cho thuê tài sản, giá tính thuế là tiền thuê chưa thuế theo điểm d khoản 1 Điều 7. Gói "phần mềm và hạ tầng" nên tách phần thuê thiết bị.

Đào tạo sử dụng phần mềm, bảo trì phần cứng. Bảo trì phần cứng là dịch vụ sửa chữa thiết bị, không phải dịch vụ phần mềm. Đào tạo sử dụng nên ghi riêng trong hợp đồng và xác định cách xử lý cùng kế toán, tránh gộp vào giá bản quyền.

Chuyển giao công nghệ kèm dây chuyền. Khoản 13 Điều 4 Nghị định 181 áp trực tiếp: phải tách giá trị công nghệ khỏi giá trị máy móc, không tách được thì toàn bộ chịu thuế.

Công ty phần mềm bán trong nước: sống chung với thuế đầu vào không được khấu trừ

Với doanh nghiệp chỉ bán phần mềm trong nước, mọi khoản thuế trên hoá đơn mua máy tính, thuê văn phòng, mua dịch vụ đám mây, quảng cáo đều không được khấu trừ, vì khoản 27 Điều 5 chặn quyền khấu trừ của cơ sở kinh doanh hàng không chịu thuế. Theo điểm e khoản 1 Điều 14, số thuế này được tính vào chi phí khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc vào nguyên giá tài sản cố định, nếu có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định.

Hệ quả thực tế là khi lập giá bán, công ty phần mềm nên dùng giá vốn đã gồm thuế đầu vào. Một gói chi phí 100 triệu chưa thuế, thuế 10 triệu, thì giá vốn thật là 110 triệu. Nhiều đơn vị mới thành lập vẫn hạch toán thuế đầu vào lên tài khoản thuế được khấu trừ theo thói quen, đến cuối năm mới phát hiện cả khoản lớn không dùng được.

Nếu công ty bán thêm phần cứng hoặc dịch vụ chịu thuế khác, thuế đầu vào dùng chung được khấu trừ theo tỷ lệ doanh thu chịu thuế trên tổng doanh thu, theo điểm b khoản 1 Điều 14 và khoản 2 Điều 23 Nghị định 181. Khi đó việc ghi chép doanh thu tách bạch theo từng loại hợp đồng trở thành bắt buộc.

Gợi ý viết hợp đồng để thuế đi đúng đường

Những điểm dưới đây là gợi ý tham khảo về cấu trúc hợp đồng, không thay cho việc luật sư soát hợp đồng của bạn.

  • Liệt kê riêng từng hạng mục: bản quyền phần mềm, dịch vụ phát triển phần mềm, thiết bị, lắp đặt, đào tạo, bảo trì, mỗi hạng mục một giá.
  • Ghi căn cứ cho hạng mục không chịu thuế: "thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng theo khoản 21 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng".
  • Ghi rõ hạng mục chịu thuế cùng thuế suất áp dụng tại thời điểm ký, và điều khoản điều chỉnh khi thuế suất thay đổi, nhất là khi chính sách giảm 2% của Nghị định 174/2025/NĐ-CP hết hiệu lực sau ngày 31/12/2026.
  • Với khách nước ngoài, ghi nơi tiêu dùng dịch vụ, phương thức thanh toán qua ngân hàng, và lưu thông tin chứng minh khách ở ngoài Việt Nam.
  • Với chuyển giao công nghệ, chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ, đối chiếu yêu cầu về hình thức, đăng ký hợp đồng (nếu có) theo luật chuyên ngành trước khi ký.

Hoá đơn lập theo đúng các hạng mục trong hợp đồng. Hợp đồng tách giá nhưng hoá đơn lại gộp một dòng là kiểu sai lệch dễ bị hỏi lại nhất khi kiểm tra.

Câu hỏi thường gặp

Bán bản quyền phần mềm có phải tính thuế GTGT không?

Không. Sản phẩm phần mềm và dịch vụ phần mềm theo quy định của pháp luật thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng theo khoản 21 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024.

Hợp đồng phần mềm kèm máy chủ tính thuế thế nào?

Nên tách giá phần mềm và thiết bị trong hợp đồng, hoá đơn: phần mềm không chịu thuế, thiết bị chịu thuế theo mặt hàng. Khoản 13 Điều 4 Nghị định 181 quy định trường hợp không tách được thì toàn bộ giá trị hợp đồng chịu thuế.

Xuất khẩu phần mềm có được áp thuế suất 0% không?

Phần mềm là đối tượng không chịu thuế, khi xuất khẩu được áp 0% theo điểm c khoản 1 Điều 9 vì không nằm trong danh sách loại trừ ở điểm d, với điều kiện có hợp đồng, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt và hồ sơ theo Nghị định 181.

Chuyển giao công nghệ ra nước ngoài có được 0% không?

Không. Điểm d khoản 1 Điều 9 đưa chuyển giao công nghệ, chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ ra nước ngoài vào danh sách không áp thuế suất 0%. Các giao dịch này vẫn là không chịu thuế.

Công ty phần mềm có được khấu trừ thuế GTGT đầu vào không?

Phần đầu vào dùng cho phần mềm bán trong nước thì không, vì là hàng không chịu thuế. Phần dùng cho hoạt động chịu thuế hoặc xuất khẩu 0% thì được khấu trừ nếu đủ điều kiện; phần dùng chung thì phân bổ theo tỷ lệ doanh thu.

Cho phép người khác dùng nhãn hiệu có thuộc diện không chịu thuế không?

Luật ghi "chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ", trong khi Luật Sở hữu trí tuệ phân biệt chuyển nhượng quyền với cho phép sử dụng. Trường hợp chỉ cho phép sử dụng nên gửi hợp đồng hỏi cơ quan thuế quản lý trước khi áp dụng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138