GiaTang.comGia Tăng
Không chịu thuế, 0% và miễn thuế khác nhau thế nào

Lãi cho công ty khác vay có chịu thuế GTGT không: 8 dịch vụ tài chính không chịu thuế

Lãi cho vay của doanh nghiệp không phải tổ chức tín dụng không chịu thuế GTGT. Tám nhóm dịch vụ tài chính, bảo hiểm nào chịu thuế và hệ quả với khấu trừ.

Two Vietnamese businesspeople seen from behind shaking hands across a glass meeting table in a quiet office, closed folders and a laptop seen from behind, cool daylight

Lãi một công ty thu được khi cho công ty khác vay không chịu thuế giá trị gia tăng: điểm b khoản 9 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 ghi rõ "dịch vụ cho vay của người nộp thuế không phải là tổ chức tín dụng" thuộc đối tượng không chịu thuế. Quy định này nằm trong khoản 9, nơi liệt kê tám nhóm dịch vụ tài chính, ngân hàng, kinh doanh chứng khoán, thương mại không chịu thuế, từ cấp tín dụng, chuyển nhượng vốn đến bán nợ và kinh doanh ngoại tệ.

Không chịu thuế đầu ra nghe có vẻ nhẹ nhàng, nhưng với một doanh nghiệp sản xuất có thêm khoản lãi cho vay, nó kéo theo việc phải phân bổ thuế đầu vào dùng chung. Bài này đi qua từng nhóm, kèm phần bảo hiểm, những khoản dễ tưởng là "tài chính" nhưng vẫn chịu thuế, và trình tự xử lý cho doanh nghiệp không phải tổ chức tài chính.

Tám nhóm dịch vụ tài chính không chịu thuế tại khoản 9 Điều 5

Bảng liệt kê theo đúng thứ tự các điểm trong luật, kèm cách hiểu thông thường. Khoản 4 Điều 4 Nghị định 181/2025/NĐ-CP giải thích thêm một số điểm.

ĐiểmNội dung trong luậtHiểu nhanh
aDịch vụ cấp tín dụng theo pháp luật về tổ chức tín dụng; các khoản phí nêu trong hợp đồng vay vốn của Chính phủ với bên cho vay nước ngoàiHoạt động cho vay, bảo lãnh, cho thuê tài chính… của tổ chức tín dụng
bDịch vụ cho vay của người nộp thuế không phải là tổ chức tín dụngCông ty cho công ty khác, cho cá nhân vay lấy lãi
cKinh doanh chứng khoán: môi giới, tự doanh, bảo lãnh phát hành, tư vấn đầu tư, quản lý quỹ, quản lý danh mụcDịch vụ của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ
dChuyển nhượng vốn: phần vốn đã đầu tư, chứng khoán, quyền góp vốn, kể cả bán doanh nghiệpBán cổ phần, phần vốn góp; không gồm chuyển nhượng dự án, bán tài sản
đBán nợ, gồm bán khoản phải trả và khoản phải thuNghị định 181 thêm: bán chứng chỉ tiền gửi giữa người nộp thuế không phải tổ chức tín dụng
eKinh doanh ngoại tệMua bán ngoại tệ
gSản phẩm phái sinh: hoán đổi lãi suất, hợp đồng kỳ hạn, tương lai, quyền chọn và loại khácCông cụ phái sinh tài chính và hàng hoá
hBán tài sản bảo đảm của khoản nợ của tổ chức do Nhà nước sở hữu 100% vốn, có chức năng mua bán nợ xấuMột trường hợp rất hẹp, gắn với xử lý nợ xấu

Luật dùng chữ "các dịch vụ … sau đây", tức danh sách đóng. Một khoản thu của ngân hàng, công ty chứng khoán hay doanh nghiệp không nằm trong tám điểm này thì không tự động được hưởng không chịu thuế chỉ vì nó "thuộc lĩnh vực tài chính". Phần chi tiết dịch vụ kinh doanh chứng khoán và chuyển nhượng chứng khoán do Bộ Tài chính quy định theo khoản 4 Điều 4 Nghị định 181.

Công ty cho vay vốn: ba hệ quả cần làm đúng

Khoản lãi là doanh thu không chịu thuế. Không tính thuế đầu ra trên tiền lãi, không ghi thuế suất 5%, 8% hay 10% cho khoản này. Bài này chỉ bàn thuế giá trị gia tăng; việc cho vay giữa các doanh nghiệp còn phải phù hợp pháp luật dân sự, doanh nghiệp và các quy định khác, kể cả về chi phí lãi vay khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.

Doanh thu lãi đi vào mẫu số khi phân bổ thuế đầu vào. Một công ty sản xuất có doanh thu bán hàng 9.000 triệu và lãi cho vay 1.000 triệu trong quý thì tỷ lệ chịu thuế là 90%. Thuế đầu vào dùng chung như tiền thuê văn phòng, phần mềm kế toán chỉ được khấu trừ 90%, theo điểm b khoản 1 Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng và khoản 2 Điều 23 Nghị định 181.

Cho bên nước ngoài vay cũng không thành 0%. Điểm d khoản 1 Điều 9 đưa "dịch vụ cấp tín dụng" và "chuyển nhượng vốn" vào danh sách không áp thuế suất 0% khi xuất khẩu. Khoản cho vay ra nước ngoài vẫn là không chịu thuế, không mở ra quyền khấu trừ như hàng xuất khẩu.

Lãi trả góp, trả chậm cũng đứng ngoài giá tính thuế. Điểm đ khoản 1 Điều 7 quy định hàng bán trả góp, trả chậm tính thuế theo giá bán trả một lần chưa thuế, không gồm lãi trả góp, lãi trả chậm. Cửa hàng bán xe trả góp 30 triệu, lãi 3 triệu, chỉ tính thuế trên 30 triệu.

Chuyển nhượng vốn khác bán tài sản như thế nào

Điểm d khoản 9 đưa chuyển nhượng vốn vào nhóm không chịu thuế, bao gồm cả trường hợp bán doanh nghiệp cho doanh nghiệp khác để sản xuất, kinh doanh mà bên mua kế thừa toàn bộ quyền và nghĩa vụ. Câu cuối của điểm này mới là chỗ quan trọng: chuyển nhượng vốn "không bao gồm chuyển nhượng dự án đầu tư, bán tài sản".

Hãy xem hai phương án của công ty M đang sở hữu một nhà xưởng. Phương án thứ nhất, M bán thẳng nhà xưởng cho công ty N: đây là bán tài sản, chịu thuế giá trị gia tăng trên giá trị nhà xưởng, phần đất áp theo nguyên tắc giá đất được trừ nếu thuộc hoạt động kinh doanh bất động sản. Phương án thứ hai, nhà xưởng nằm trong công ty con P, và M bán toàn bộ phần vốn góp tại P cho N: đây là chuyển nhượng vốn, không chịu thuế giá trị gia tăng.

Về kinh tế, N trong cả hai trường hợp đều có quyền dùng nhà xưởng, nhưng hệ quả thuế giá trị gia tăng khác nhau. Lựa chọn phương án giao dịch là việc của chủ doanh nghiệp cùng luật sư, kế toán, phải phản ánh đúng bản chất và tuân thủ các luật thuế khác. Nếu trên giấy tờ ghi là chuyển nhượng vốn nhưng thực chất chỉ là chuyển giao một tài sản, cơ quan thuế có thể xác định lại theo bản chất.

Chuyển nhượng dự án đầu tư cũng bị loại khỏi nhóm này, tức là chuyển nhượng dự án vẫn là đối tượng chịu thuế. Việc xác định giá tính thuế cho chuyển nhượng dự án nên làm cùng cơ quan thuế quản lý.

Bảo hiểm nào không chịu thuế, bảo hiểm nào chịu thuế

Bảo hiểm được tách khỏi khoản 9, nằm riêng ở khoản 8 Điều 5. Danh sách cũng là danh sách đóng.

Không chịu thuế (khoản 8 Điều 5)Thuộc diện chịu thuế (không có tên trong khoản 8)
Bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khoẻ, bảo hiểm người học, các bảo hiểm khác liên quan đến con ngườiBảo hiểm vật chất xe cơ giới
Bảo hiểm vật nuôi, cây trồng và các bảo hiểm nông nghiệp khácBảo hiểm tài sản, cháy nổ nhà xưởng, kho hàng
Bảo hiểm tàu, thuyền, trang thiết bị phục vụ trực tiếp đánh bắt thuỷ sảnBảo hiểm hàng hoá vận chuyển
Tái bảo hiểmBảo hiểm công trình xây dựng thông thường
Bảo hiểm công trình, thiết bị dầu khí, tàu chứa dầu nước ngoài do nhà thầu dầu khí thuê hoạt động tại vùng biển Việt Nam theo điều kiện luật nêu

Cột bên phải là ví dụ những sản phẩm không có tên trong khoản 8, nên thuộc diện chịu thuế theo nguyên tắc chung; mức áp dụng cụ thể và việc phân loại từng sản phẩm nên đối chiếu quy định hiện hành. Bảo hiểm còn là một trong các nhóm bị loại khỏi chính sách giảm 2% của Nghị định 174/2025/NĐ-CP, nên dù đang có chính sách giảm, phí bảo hiểm chịu thuế nhìn chung không được ghi 8%; danh mục chi tiết nằm ở Phụ lục I của Nghị định đó.

Tái bảo hiểm ra nước ngoài nằm trong danh sách không áp 0% tại điểm d khoản 1 Điều 9.

Ngân hàng, công ty chứng khoán thu phí: khoản nào vẫn có thể chịu thuế

Một hiểu lầm phổ biến là mọi khoản thu của ngân hàng hay công ty chứng khoán đều không chịu thuế. Thực tế luật chỉ liệt kê những dịch vụ cụ thể: cấp tín dụng, kinh doanh chứng khoán theo các nghiệp vụ được nêu, chuyển nhượng vốn, bán nợ, kinh doanh ngoại tệ, phái sinh, bán tài sản bảo đảm trong một trường hợp hẹp. Những dịch vụ khác do các tổ chức này cung cấp, nếu không gắn được vào một điểm của khoản 9, thì thuộc diện chịu thuế theo nguyên tắc chung của Điều 3.

Với người mua là doanh nghiệp, điều này có ý nghĩa thực tế: hoá đơn của ngân hàng, công ty chứng khoán gửi cho bạn có thể có dòng chịu thuế bên cạnh dòng không chịu thuế. Phần chịu thuế, nếu dùng cho hoạt động kinh doanh chịu thuế và đủ điều kiện, được khấu trừ như mọi hoá đơn đầu vào khác. Đừng gạt cả hoá đơn sang chi phí chỉ vì người bán là ngân hàng.

Phía các tổ chức tài chính còn một ràng buộc riêng: khoản 13 Điều 23 Nghị định 181 không cho khấu trừ thuế đầu vào của tài sản cố định, máy móc, thiết bị của tổ chức tín dụng, doanh nghiệp kinh doanh tái bảo hiểm, bảo hiểm nhân thọ, kinh doanh chứng khoán, kể cả tiền thuê và sửa chữa các tài sản đó. Thuế đầu vào khác dùng chung thì phân bổ theo tỷ lệ doanh thu như mọi doanh nghiệp. Việc phân loại từng loại phí cụ thể của ngân hàng là chuyên môn sâu; nếu cần, hãy hỏi trực tiếp bộ phận thuế của tổ chức đó hoặc cơ quan thuế quản lý.

Trình tự xử lý cho doanh nghiệp không phải tổ chức tài chính

Nhiều doanh nghiệp sản xuất, thương mại có phát sinh nhỏ lẻ các khoản thuộc khoản 9: cho công ty liên kết vay, bán ngoại tệ thu từ xuất khẩu, bán lại phần vốn góp. Trình tự dưới đây giúp không bỏ sót.

  1. Liệt kê mọi khoản thu ngoài bán hàng chính trong kỳ và gắn mỗi khoản với một điểm của khoản 8 hoặc khoản 9 Điều 5. Khoản nào không gắn được thì xếp lại vào nhóm chịu thuế.
  2. Với lãi cho vay, giữ hợp đồng vay, bảng tính lãi và chứng từ nhận tiền; ghi nhận là doanh thu không chịu thuế, không ghi thuế suất.
  3. Với bán ngoại tệ, chỉ lấy phần chênh lệch giữa giá bán và giá mua (trừ khi âm) khi đưa vào mẫu số phân bổ, theo điểm a khoản 2 Điều 23 Nghị định 181.
  4. Với chuyển nhượng vốn, kiểm tra bản chất giao dịch không phải là chuyển nhượng dự án hay bán tài sản trá hình.
  5. Tính lại tỷ lệ phân bổ thuế đầu vào dùng chung của kỳ, lưu bảng tính cùng hồ sơ khai thuế.
  6. Khai các khoản này vào phần doanh thu không chịu thuế trên tờ khai theo mẫu hiện hành; chỗ nào chưa rõ, hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp trước hạn nộp.

Điểm hay bị bỏ qua nhất là bước 5. Một khoản lãi cho vay vài trăm triệu tưởng nhỏ, nhưng nếu doanh nghiệp có thuế đầu vào dùng chung lớn, phần khấu trừ bị giảm có thể đáng kể.

Câu hỏi thường gặp

Công ty cho công ty khác vay có phải xuất hoá đơn tiền lãi không?

Lãi cho vay của người nộp thuế không phải tổ chức tín dụng không chịu thuế giá trị gia tăng. Chứng từ cho khoản thu lãi lập theo pháp luật về hoá đơn, chứng từ hiện hành; điều chắc chắn là không ghi thuế suất cho khoản này.

Bán cổ phần, phần vốn góp có chịu thuế GTGT không?

Không. Chuyển nhượng vốn, gồm chuyển nhượng phần vốn đã đầu tư, chứng khoán, quyền góp vốn, thuộc điểm d khoản 9 Điều 5. Chuyển nhượng dự án đầu tư và bán tài sản thì không thuộc nhóm này.

Bảo hiểm xe ô tô có chịu thuế GTGT không?

Bảo hiểm xe không có tên trong danh sách không chịu thuế tại khoản 8 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng, nên thuộc diện chịu thuế theo nguyên tắc chung, và bảo hiểm nằm trong nhóm không được giảm 2% theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP.

Có lãi cho vay thì có phải phân bổ thuế đầu vào không?

Có, nếu doanh nghiệp có thuế đầu vào dùng chung không hạch toán riêng được. Doanh thu lãi là doanh thu không chịu thuế nên làm giảm tỷ lệ doanh thu chịu thuế, từ đó giảm phần thuế đầu vào dùng chung được khấu trừ.

Cho công ty nước ngoài vay có được áp thuế suất 0% không?

Không. Điểm d khoản 1 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng loại dịch vụ cấp tín dụng và chuyển nhượng vốn khỏi trường hợp áp 0% khi cung cấp ra nước ngoài, nên khoản này vẫn là không chịu thuế.

Lãi trả góp khi bán hàng có tính thuế GTGT không?

Không. Theo điểm đ khoản 1 Điều 7, hàng bán trả góp, trả chậm tính thuế theo giá bán trả một lần chưa thuế, không gồm khoản lãi trả góp, lãi trả chậm. Thuế chỉ tính trên giá hàng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138