GiaTang.comGia Tăng
Cách tính VAT xuôi, ngược và làm tròn

Cách tính thuế GTGT phải nộp trong kỳ: đầu ra trừ đầu vào, ví dụ một quý

Thuế GTGT phải nộp theo phương pháp khấu trừ bằng thuế đầu ra trừ thuế đầu vào được khấu trừ. Ví dụ một quý, trường hợp âm chuyển kỳ sau và đầu vào dùng chung.

A Vietnamese small business owner sorting two piles of blank receipts on a glass counter of a hardware shop after closing, camera at eye level, warm tungsten evening light

Theo phương pháp khấu trừ, số thuế giá trị gia tăng phải nộp trong kỳ bằng tổng thuế đầu ra ghi trên các hoá đơn bán ra trừ tổng thuế đầu vào được khấu trừ của các hoá đơn, chứng từ mua vào đủ điều kiện. Kết quả dương là số phải nộp; kết quả âm là số còn được khấu trừ, chuyển sang kỳ sau. Công thức nằm ở điểm a khoản 1 Điều 11 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và khoản 1 Điều 20 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.

Ví dụ nhanh: quý này công ty B có thuế đầu ra 79 triệu đồng, thuế đầu vào được khấu trừ 55 triệu đồng, thì số phải nộp là 24 triệu đồng. Phần dưới đây đi qua từng vế của phép trừ, các khoản hay bị cộng nhầm, và trường hợp đầu vào dùng chung cho cả hàng chịu thuế lẫn không chịu thuế. Điều kiện khấu trừ đầu vào chỉ được nhắc ở mức nguyên tắc.

Ba dòng công thức trong luật

Khoản 1 Điều 11 Luật 48/2024/QH15 viết phương pháp khấu trừ thành ba điểm, đọc theo thứ tự là thấy ngay cách tính:

Điểm a: số thuế phải nộp bằng số thuế đầu ra trừ số thuế đầu vào được khấu trừ. Điểm b: số thuế đầu ra bằng tổng số thuế của hàng hoá, dịch vụ bán ra ghi trên hoá đơn giá trị gia tăng; thuế của từng hàng hoá bằng giá tính thuế nhân thuế suất; nếu hoá đơn ghi giá thanh toán đã gồm thuế thì thuế đầu ra bằng giá thanh toán trừ giá tính thuế. Điểm c: số thuế đầu vào được khấu trừ bằng tổng số thuế ghi trên hoá đơn giá trị gia tăng mua vào, chứng từ nộp thuế của hàng nhập khẩu, hoặc chứng từ nộp thuế thay cho phía nước ngoài, và phải đáp ứng điều kiện ở Điều 14.

Hai chữ đáng gạch chân là "ghi trên hoá đơn" ở điểm b và "được khấu trừ" ở điểm c. Đầu ra lấy theo hoá đơn đã lập, không theo doanh thu trên sổ hay tiền đã thu được. Đầu vào không phải mọi tiền thuế bạn đã trả, mà chỉ phần đủ điều kiện.

Phương pháp này áp dụng cho cơ sở kinh doanh thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hoá đơn, chứng từ, gồm cơ sở có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở lên và cơ sở tự nguyện đăng ký, trừ hộ, cá nhân kinh doanh (khoản 2 Điều 11). Hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ theo phương pháp tính trực tiếp không có phép trừ này.

Ví dụ một quý của công ty B: tính thuế đầu ra

Giả định công ty B buôn bán vật tư, nộp thuế theo phương pháp khấu trừ, khai theo quý. Trong quý có ba nhóm doanh thu, đã lập đủ hoá đơn giá trị gia tăng:

Nhóm hàng bán raGiá tính thuếThuế suấtThuế đầu ra
Vật tư thuộc nhóm 10% được giảm800.000.000 đồng8%64.000.000 đồng
Phân bón200.000.000 đồng5%10.000.000 đồng
Ống thép (giả định thuộc nhóm sản phẩm kim loại bị loại trừ)50.000.000 đồng10%5.000.000 đồng
Cộng đầu ra1 tỷ 50 triệu đồngtheo từng mức79.000.000 đồng

Mỗi nhóm được nhân riêng với thuế suất của nó, đúng như khoản 4 Điều 9 Luật 48/2024 yêu cầu. Nhóm ống thép giữ 10% vì sản phẩm kim loại nằm trong nhóm loại trừ của Nghị định 174/2025/NĐ-CP; mặt hàng cụ thể có thuộc phụ lục loại trừ hay không phải tra phụ lục của nghị định.

Con số 79 triệu đồng phải khớp với tổng cột tiền thuế trên bảng kê hoá đơn bán ra trong quý. Nếu bạn tính từ doanh thu sổ sách và ra số khác, hãy tìm hoá đơn lập sai thuế suất hoặc doanh thu chưa lập hoá đơn, không chỉnh số cho khớp.

Tính thuế đầu vào và số phải nộp

Trong cùng quý, công ty B mua hàng và dịch vụ có hoá đơn giá trị gia tăng. Giả định tất cả đã đáp ứng điều kiện khấu trừ (có hoá đơn, có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo điểm a, b khoản 2 Điều 14 Luật 48/2024) và chỉ dùng cho hoạt động chịu thuế:

Khoản mua vàoThuế ghi trên hoá đơnĐược khấu trừ
Hàng hoá mua để bán48.000.000 đồngcó
Thuê kho, vận chuyển4.000.000 đồngcó
Điện, nước, viễn thông văn phòng3.000.000 đồngcó
Một hoá đơn mua hàng trả bằng tiền mặt, không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (giả định thuộc diện bắt buộc)2.000.000 đồngkhông
Cộng đầu vào được khấu trừtổng thuế đã trả 57.000.000 đồng55.000.000 đồng

Số phải nộp của quý: 79.000.000 trừ 55.000.000, bằng 24.000.000 đồng.

Khoản 2 triệu đồng không được khấu trừ không biến mất: theo điểm e khoản 1 Điều 14 của luật, thuế đầu vào không được khấu trừ được tính vào chi phí khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc vào nguyên giá tài sản cố định, trừ trường hợp hàng mua vào không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của Chính phủ. Điều kiện chi tiết của từng loại chứng từ và ngưỡng giá trị phải tra văn bản hướng dẫn hiện hành; trang này không đi sâu.

Khi đầu vào lớn hơn đầu ra

Kết quả của phép trừ có thể âm, thường gặp ở kỳ nhập hàng nhiều để chuẩn bị mùa bán, hoặc kỳ mua sắm tài sản cố định. Điểm đ khoản 1 Điều 14 Luật 48/2024 quy định thuế đầu vào phát sinh trong tháng, quý nào thì được kê khai, khấu trừ khi xác định số thuế phải nộp của tháng, quý đó; số chưa được khấu trừ hết trong tháng, quý thì được khấu trừ vào tháng, quý tiếp theo.

Ví dụ: quý I công ty B có đầu ra 30 triệu đồng, đầu vào được khấu trừ 70 triệu đồng. Kết quả âm 40 triệu đồng, quý I không phải nộp và mang 40 triệu sang quý II. Quý II đầu ra 90 triệu đồng, đầu vào phát sinh trong quý 35 triệu đồng. Số phải nộp quý II là 90 trừ 35 trừ tiếp 40 chuyển từ quý I, bằng 15 triệu đồng.

Số âm chuyển kỳ không phải là tiền được trả lại. Chỉ trong các trường hợp luật cho phép ở Điều 15, như có hàng hoá, dịch vụ xuất khẩu với số thuế đầu vào chưa khấu trừ hết đạt ngưỡng luật định, dự án đầu tư, cơ sở chỉ sản xuất hàng 5% đủ điều kiện, hay giải thể, phá sản, thì mới đặt ra chuyện hoàn thuế, kèm điều kiện ở khoản 9 Điều 15. Ngoài các trường hợp đó, số âm chỉ là số được trừ tiếp vào các kỳ sau.

Một chỗ hay nhầm: khai sót hoá đơn đầu vào của kỳ trước rồi gộp luôn vào kỳ này. Cũng điểm đ khoản 1 Điều 14 quy định cách khai bổ sung khi phát hiện thuế đầu vào kê khai sai, sót; bạn nên đọc đúng điều này hoặc hỏi kế toán để chọn kỳ khai bổ sung cho đúng, thay vì tự dồn vào kỳ hiện tại.

Đầu vào dùng chung cho hàng chịu thuế và không chịu thuế

Nếu công ty vừa bán hàng chịu thuế vừa bán hàng không chịu thuế, thuế đầu vào của các khoản dùng chung (thuê văn phòng, điện, phần mềm kế toán...) chỉ được khấu trừ phần tương ứng với hàng chịu thuế. Điểm b khoản 1 Điều 14 Luật 48/2024 và khoản 2 Điều 23 Nghị định 181/2025/NĐ-CP cho cách làm khi không hạch toán riêng được: phân bổ theo tỷ lệ doanh thu. Giả định trong quý, công ty C có doanh thu chịu thuế 600 triệu đồng và doanh thu không chịu thuế 400 triệu đồng, thuế đầu vào dùng chung 10 triệu đồng:

  1. Tính tổng doanh thu bán ra trong kỳ: 600 + 400 = 1.000 triệu đồng.
  2. Tính tỷ lệ doanh thu chịu thuế: 600 ÷ 1.000 = 60%.
  3. Thuế đầu vào dùng chung được khấu trừ: 10.000.000 × 60% = 6.000.000 đồng.
  4. Phần còn lại 4.000.000 đồng không được khấu trừ, xử lý theo điểm e khoản 1 Điều 14.
  5. Thuế đầu vào dùng riêng cho hàng chịu thuế vẫn được khấu trừ toàn bộ; dùng riêng cho hàng không chịu thuế thì không được khấu trừ.

Điểm a khoản 2 Điều 23 Nghị định 181/2025/NĐ-CP còn nói rõ tổng doanh thu dùng để chia gồm những gì, có cả các trường hợp đặc thù như giá trị gia tăng của vàng, bạc, đá quý hay chênh lệch mua bán ngoại tệ, chứng khoán. Nếu bạn có các hoạt động này, hãy đọc nguyên văn điều khoản trước khi lập công thức.

Kỳ khai, nộp và những việc không làm trong phép tính

Phép trừ đầu ra, đầu vào chạy cho mỗi kỳ tính thuế. Kỳ khai theo tháng hay theo quý tuỳ quy mô doanh thu, và thời hạn khai, nộp cùng tiền chậm nộp được quy định ở Luật Quản lý thuế và văn bản hướng dẫn, không nằm trong Luật Thuế giá trị gia tăng. Bạn cần tra văn bản quản lý thuế hiện hành hoặc hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp để biết mình thuộc kỳ nào và hạn cụ thể. Trong lúc tính, tránh mấy việc sau:

  • Không cộng vào đầu ra phần hàng hoá xuất dùng để tiếp tục sản xuất, kinh doanh trong nội bộ, vì khoản 1 Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP loại các trường hợp này khỏi diện tiêu dùng nội bộ phải tính thuế.
  • Không bỏ sót đầu ra của hàng biếu, tặng, trao đổi: giá tính thuế là giá của hàng cùng loại tại thời điểm phát sinh (điểm c khoản 1 Điều 7 Luật 48/2024).
  • Không quên rằng hoá đơn giá trị gia tăng lập ra mà bỏ trống dòng thuế thì thuế đầu ra bị xác định bằng giá thanh toán nhân thuế suất (điểm a khoản 1 Điều 16 của luật), tức là thuế tính trên cả tổng tiền.
  • Không lấy đầu vào của hoá đơn mua hàng phục vụ hoạt động không chịu thuế để trừ vào đầu ra của hoạt động chịu thuế.
  • Không chỉnh tay số đầu vào cho "đẹp" để ra số phải nộp mong muốn; mọi con số phải truy ngược được về từng hoá đơn, chứng từ.

Câu nên hỏi kế toán mỗi kỳ: tổng thuế đầu ra trên tờ khai có khớp với bảng kê hoá đơn bán ra không, và danh sách hoá đơn đầu vào bị loại khỏi khấu trừ là những tờ nào, vì sao.

Câu hỏi thường gặp

Thuế GTGT phải nộp tính bằng công thức nào?

Với cơ sở theo phương pháp khấu trừ, số thuế phải nộp bằng thuế đầu ra trừ thuế đầu vào được khấu trừ, theo điểm a khoản 1 Điều 11 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Thuế đầu ra là tổng tiền thuế trên hoá đơn bán ra; thuế đầu vào là phần thuế trên hoá đơn, chứng từ mua vào đủ điều kiện khấu trừ.

Đầu vào lớn hơn đầu ra thì có được nhận lại tiền không?

Thông thường không. Số chưa khấu trừ hết được chuyển sang tháng, quý tiếp theo theo điểm đ khoản 1 Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Chỉ khi thuộc các trường hợp hoàn thuế tại Điều 15 và đáp ứng điều kiện, như xuất khẩu, dự án đầu tư hay giải thể, mới đặt ra chuyện hoàn thuế.

Thuế đầu ra lấy theo doanh thu trên sổ hay theo hoá đơn?

Theo hoá đơn. Điểm b khoản 1 Điều 11 Luật 48/2024 xác định thuế đầu ra là tổng số thuế ghi trên hoá đơn giá trị gia tăng bán ra. Nếu doanh thu sổ sách và hoá đơn lệch nhau, cần tìm nguyên nhân như hoá đơn sai thuế suất hay doanh thu chưa lập hoá đơn, không tự chỉnh số.

Thuế đầu vào dùng chung cho hàng chịu thuế và không chịu thuế được khấu trừ bao nhiêu?

Chỉ phần tương ứng với hàng chịu thuế. Nếu không hạch toán riêng được, số được khấu trừ tính theo tỷ lệ doanh thu chịu thuế trên tổng doanh thu bán ra trong kỳ, theo điểm b khoản 1 Điều 14 Luật 48/2024 và khoản 2 Điều 23 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.

Hộ kinh doanh có tính thuế GTGT bằng đầu ra trừ đầu vào không?

Không. Phương pháp khấu trừ không áp dụng cho hộ, cá nhân sản xuất, kinh doanh theo khoản 2 Điều 11 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Hộ, cá nhân kinh doanh tính thuế trực tiếp bằng tỷ lệ phần trăm nhân doanh thu, không trừ thuế đầu vào.

Khai thuế GTGT theo tháng hay theo quý?

Tuỳ quy mô doanh thu của cơ sở kinh doanh, theo quy định của pháp luật quản lý thuế chứ không nằm trong Luật Thuế giá trị gia tăng. Thời hạn khai, nộp và tiền chậm nộp cũng thuộc Luật Quản lý thuế. Bạn nên tra văn bản hiện hành hoặc hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp để biết kỳ khai của mình.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138