GiaTang.comGia Tăng
Thuế GTGT của hộ, cá nhân kinh doanh

Cá nhân làm dịch vụ tự do có phải nộp thuế GTGT: thiết kế, dịch thuật, lập trình

Người làm tự do nhận việc theo hợp đồng dịch vụ là cá nhân kinh doanh: vượt ngưỡng thì tính thuế GTGT 5%. Phần mềm, dạy học, khám chữa bệnh có chỗ không chịu thuế.

A young Vietnamese woman sketching on a graphics tablet at a small balcony desk with potted plants, laptop seen from behind, soft overcast light, side profile out of focus

Cá nhân nhận làm việc theo hợp đồng dịch vụ, như thiết kế, dịch thuật, chụp ảnh, là cá nhân kinh doanh dịch vụ dưới góc nhìn của Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Nếu tổng doanh thu năm từ mức Chính phủ quy định trở xuống thì không chịu thuế theo khoản 25 Điều 5; vượt mức thì tính theo tỷ lệ 5% trên doanh thu của nhóm dịch vụ, theo điểm b2 khoản 2 Điều 12.

Một số nghề tự do lại thuộc diện không chịu thuế bất kể doanh thu, như sản phẩm phần mềm và dịch vụ phần mềm, dịch vụ y tế, hoạt động dạy học, dạy nghề theo pháp luật về giáo dục. Bài này chỉ bàn thuế giá trị gia tăng của người nhận việc theo hợp đồng dịch vụ, không bàn tiền lương của người làm công theo hợp đồng lao động và không đi sâu thuế thu nhập cá nhân.

Nghề nào chịu thuế, nghề nào không

Bảng dưới xếp một số nghề tự do phổ biến theo câu chữ của Luật. Với nghề không thấy trong bảng, cách tra là: có tên trong Điều 5 không; nếu không có, nghề đó chịu thuế và xét theo ngưỡng.

Nghề tự doVị trí trong LuậtHệ quả
Thiết kế đồ hoạ, dịch thuật, chụp ảnh, viết nội dungKhông có trong Điều 5, là dịch vụXét ngưỡng; vượt thì tỷ lệ 5%
Lập trình, sản xuất phần mềm, dịch vụ phần mềmKhoản 21 Điều 5Không chịu thuế, theo pháp luật về công nghệ thông tin, công nghiệp công nghệ số
Bác sĩ, điều dưỡng nhận chăm sóc người bệnh tại nhàKhoản 10 Điều 5 về dịch vụ y tếKhông chịu thuế nếu đúng là dịch vụ y tế theo khoản này
Dạy học, dạy nghềKhoản 13 Điều 5, theo pháp luật về giáo dục, giáo dục nghề nghiệpKhông chịu thuế nếu hoạt động thuộc phạm vi đó; gia sư tự do nên hỏi
Chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệKhoản 21 Điều 5, theo Luật Sở hữu trí tuệKhông chịu thuế cho phần chuyển nhượng quyền

Cột hệ quả có nhiều chữ "nếu". Mỗi khoản của Điều 5 đều kèm điều kiện "theo quy định của pháp luật về..." nên một người dạy kèm tại nhà hay một người vừa viết phần mềm vừa thiết kế giao diện cần đối chiếu cụ thể. Khi có nhiều loại việc, tách doanh thu từng loại.

Ví dụ ba người làm tự do

Ba trường hợp giả định, mức doanh thu năm không chịu thuế đang áp ký hiệu M. Số liệu tròn để dễ theo.

NgườiCông việcDoanh thu nămKết luận nếu M là 500 triệu
Chị CCThiết kế nhận diện cho cửa hàng360 triệuDưới M, không chịu thuế
Anh DDDịch thuật hợp đồng cho công ty720 triệuVượt M: 720 triệu × 5% = 36 triệu
Anh EEViết phần mềm quản lý kho theo đơn đặt hàng900 triệuDịch vụ phần mềm không chịu thuế theo khoản 21 Điều 5, không nhân tỷ lệ

Anh EE có doanh thu cao nhất nhưng không phải tính thuế giá trị gia tăng cho phần phần mềm, trong khi anh DD thì có. Đây là chỗ người làm nghề hay ngạc nhiên: vị trí trong Điều 5 quan trọng hơn quy mô doanh thu.

Nếu anh EE nhận thêm việc chụp ảnh sản phẩm hay quản trị trang mạng cho khách, phần đó không phải dịch vụ phần mềm; tách doanh thu ra và xét theo ngưỡng. Mức M ở trên chỉ để minh hoạ; tra mức Chính phủ đang áp cho năm của bạn.

Phần mềm, quyền tác giả và chỗ hay ghi sai trên hợp đồng

Khoản 13 Điều 4 Nghị định 181/2025/NĐ-CP nhắc lại sản phẩm phần mềm và dịch vụ phần mềm không chịu thuế theo pháp luật về công nghệ thông tin, công nghiệp công nghệ số. Cùng khoản đó nói về chuyển giao công nghệ, chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ: nếu có kèm máy móc, thiết bị thì phải tách riêng giá trị phần công nghệ, phần quyền; không tách được thì toàn bộ hợp đồng chịu thuế.

Với người làm tự do, bài học là hợp đồng phải ghi đúng việc thật. Một lập trình viên giao phần mềm kèm máy chủ, thiết bị thì tách giá phần mềm khỏi giá thiết bị. Một nhà thiết kế bán hẳn quyền với bộ nhận diện cho khách thì phần chuyển nhượng quyền phải đúng theo Luật Sở hữu trí tuệ, còn phần công thiết kế vẫn có thể là dịch vụ chịu thuế.

Đừng đổi tên công việc trên hợp đồng cho rơi vào diện không chịu thuế. "Dịch vụ phần mềm" mà thực chất là chạy quảng cáo, hay "chuyển nhượng quyền" mà thực chất là công vẽ, sẽ không đứng được khi đối chiếu với sản phẩm bàn giao. Khi việc thật nằm lưng chừng, mô tả rõ và hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp.

Khách ở nước ngoài và việc nhận tiền qua nền tảng

Khách nước ngoài không làm thay đổi ngưỡng. Doanh thu từ khách nước ngoài vẫn là doanh thu của bạn khi cộng doanh thu năm. Luật đặt thuế suất 0% cho dịch vụ cung cấp trực tiếp cho tổ chức, cá nhân ở nước ngoài và tiêu dùng ngoài Việt Nam (điểm b khoản 1 Điều 9), nhưng thuế suất là khái niệm của phương pháp khấu trừ. Cá nhân tính theo tỷ lệ % xử lý phần doanh thu này thế nào, hỏi cơ quan thuế.

Nền tảng có chức năng thanh toán khấu trừ thay. Khoản 5 Điều 4 Luật giao tổ chức quản lý sàn thương mại điện tử, nền tảng số có chức năng thanh toán khấu trừ, nộp thuế thay cho hộ, cá nhân kinh doanh trên nền tảng. Nhận việc qua nền tảng như vậy thì giữ chứng từ khấu trừ, không khai lại phần đã nộp thay.

Nền tảng nước ngoài thì khác. Nghĩa vụ của nền tảng nước ngoài với người bán tại Việt Nam không nằm trong câu chữ khoản 5 Điều 4 mà bài dựa vào. Tiền nhận về từ nền tảng nước ngoài, bạn coi như phần tự khai cho tới khi có câu trả lời khác từ cơ quan thuế.

Tiền về ví điện tử, tài khoản ngoại tệ. Doanh thu là tiền dịch vụ, không phụ thuộc tiền về đâu. Ghi sổ theo từng hợp đồng, quy đổi theo cách cơ quan thuế hướng dẫn.

Báo giá và hợp đồng với doanh nghiệp thuê bạn

Doanh nghiệp thuê người làm tự do thường quen làm việc với nhà cung cấp có hoá đơn giá trị gia tăng. Cá nhân kinh doanh tính thuế theo tỷ lệ chỉ có hoá đơn bán hàng theo điểm b khoản 1 Điều 16, không ghi thuế suất. Vì thế báo giá của bạn nên ghi rõ là giá trọn, đã gồm mọi nghĩa vụ thuế phát sinh phía bạn, để không bị đề nghị "cộng thêm 10% VAT" khi chốt.

Với hợp đồng dài, ghi rõ ai kê khai, nộp phần thuế giá trị gia tăng phát sinh từ tiền dịch vụ, và nếu doanh nghiệp là bên khai, nộp thay thì căn cứ vào đâu. Chuyện doanh nghiệp được khai thay cho cá nhân thế nào thuộc pháp luật quản lý thuế; hỏi bộ phận kế toán của khách và cơ quan thuế quản lý.

Nếu bạn được ký hợp đồng lao động thay vì hợp đồng dịch vụ, tiền nhận là tiền lương, không phải doanh thu kinh doanh dịch vụ, và câu chuyện thuế giá trị gia tăng ở trên không áp. Đọc kỹ loại hợp đồng trước khi tính.

Tự kiểm cuối năm cho người làm tự do

Năm câu dưới đây, trả lời xong là biết mình có phải tính thuế giá trị gia tăng không và tính trên phần nào.

  • Tổng doanh thu cả năm từ mọi hợp đồng, mọi kênh nhận tiền là bao nhiêu, đã cộng cả khách nước ngoài và tiền qua nền tảng chưa?
  • Trong tổng đó, phần nào thuộc Điều 5 (phần mềm, y tế, dạy học theo pháp luật giáo dục, chuyển nhượng quyền), phần nào là dịch vụ chịu thuế?
  • Mức doanh thu năm không chịu thuế Chính phủ đang áp cho năm này là bao nhiêu?
  • Phần nào đã có nền tảng khấu trừ, nộp thay, có chứng từ chưa?
  • Phần còn lại phải tự khai là bao nhiêu, nhân 5% ra số thuế dự kiến bao nhiêu?

Ghi các câu trả lời vào một trang, kèm danh sách hợp đồng và sao kê. Khi đi hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp, mang theo trang này; câu hỏi cụ thể có số liệu luôn nhận được câu trả lời rõ hơn câu hỏi chung.

Theo dõi theo hợp đồng, không theo ngày tiền về

Người làm tự do thường nhận tiền theo đợt: ứng trước, thanh toán giữa kỳ, tất toán khi bàn giao. Điều 8 Luật xác định thời điểm tính thuế với dịch vụ là lúc hoàn thành việc cung cấp dịch vụ hoặc lúc lập hoá đơn, không phân biệt đã thu tiền hay chưa. Bảng theo dõi của chị CC (giả định) dưới đây ghi theo hợp đồng.

Hợp đồngLoại việcGiá trịHoàn thànhĐã nhậnGhi vào năm
Bộ nhận diện quán tràThiết kế, chịu thuế60 triệuTháng 1130 triệu ứng trướcNăm hoàn thành, đủ 60 triệu
Bao bì sản phẩm khôThiết kế, chịu thuế45 triệuTháng 1 năm sau20 triệu ứng tháng 12Năm sau, trừ khi đã lập hoá đơn cho phần ứng
Bản quyền bộ minh hoạChuyển nhượng quyền, cần đối chiếu Luật Sở hữu trí tuệ30 triệuTháng 1030 triệuTách riêng, không cộng vào phần dịch vụ chịu thuế nếu đúng là chuyển nhượng quyền

Ghi theo hợp đồng giúp bạn trả lời hai câu cùng lúc: doanh thu năm bao nhiêu để so ngưỡng, và trong đó phần nào chịu thuế. Ghi theo ngày tiền về sẽ đẩy tiền ứng trước sang sai năm và trộn lẫn các loại việc.

Một hợp đồng kéo dài qua hai năm, chia thành nhiều giai đoạn bàn giao có biên bản, thì mỗi giai đoạn hoàn thành là một mốc. Thống nhất cách bàn giao ngay trong hợp đồng sẽ làm việc ghi sổ rõ ràng hơn nhiều.

Câu hỏi thường gặp

Freelancer thiết kế thu nhập 40 triệu mỗi tháng có phải nộp thuế GTGT không?

Doanh thu năm là 480 triệu đồng. Nếu đó là toàn bộ doanh thu và nằm từ mức Chính phủ quy định trở xuống thì không chịu thuế theo khoản 25 Điều 5; vượt thì tính 5% trên doanh thu dịch vụ.

Lập trình viên tự do có phải nộp thuế GTGT không?

Sản phẩm phần mềm và dịch vụ phần mềm thuộc diện không chịu thuế theo khoản 21 Điều 5 Luật. Các việc khác như chạy quảng cáo, chụp ảnh, quản trị mạng xã hội thì không thuộc diện này, tách ra và xét ngưỡng.

Gia sư dạy kèm tại nhà có chịu thuế GTGT không?

Khoản 13 Điều 5 cho hoạt động dạy học, dạy nghề theo pháp luật về giáo dục, giáo dục nghề nghiệp không chịu thuế. Dạy kèm tự do có thuộc phạm vi đó hay không phụ thuộc hình thức tổ chức, nên hỏi cơ quan thuế quản lý.

Làm cho khách nước ngoài có được áp thuế suất 0% không?

Thuế suất 0% ở khoản 1 Điều 9 gắn với phương pháp khấu trừ. Cá nhân kinh doanh tính theo tỷ lệ % trên doanh thu nên hỏi cơ quan thuế cách xử lý doanh thu từ khách nước ngoài, và vẫn cộng phần này khi xét ngưỡng.

Doanh nghiệp thuê freelancer có đòi được hoá đơn VAT không?

Cá nhân kinh doanh tính theo phương pháp trực tiếp dùng hoá đơn bán hàng theo điểm b khoản 1 Điều 16, không có dòng thuế suất. Hai bên nên chốt giá trọn từ đầu và ghi rõ trong hợp đồng.

Ký hợp đồng lao động thì có phải tính thuế GTGT không?

Không. Tiền nhận theo hợp đồng lao động là tiền lương, không phải doanh thu kinh doanh dịch vụ, nên không thuộc phạm vi thuế giá trị gia tăng. Chỉ hợp đồng dịch vụ mới đặt câu hỏi về ngưỡng doanh thu và tỷ lệ 5%.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138