Người nước ngoài và người Việt Nam định cư ở nước ngoài mang hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế được hoàn thuế giá trị gia tăng của hàng hoá mua tại Việt Nam mang theo khi xuất cảnh; thành viên tổ bay, đoàn thuỷ thủ không thuộc diện này. Căn cứ là khoản 5 Điều 15 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và Điều 33 Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Hồ sơ, thủ tục, số thuế được hoàn và phương thức hoàn nằm ở Phụ lục IV ban hành kèm nghị định này.
Với cửa hàng, điều quan trọng nhất là hiểu đúng vị trí của mình: bán cho khách du lịch ở cửa hàng trong phố vẫn là bán trong nước, tính thuế theo mức thông thường; việc hoàn diễn ra sau, khi khách xuất cảnh. Khác hẳn với hàng bán trong khu vực cách ly và cửa hàng miễn thuế, nơi bản thân việc bán đã được thuế suất 0%. Phần dưới so sánh các trường hợp và nói cửa hàng nên chuẩn bị gì.
Ai được hoàn, ai không
Điều 33 Nghị định 181/2025/NĐ-CP nêu hai nhóm được hoàn: người nước ngoài, và người Việt Nam định cư ở nước ngoài, với điều kiện mang hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế. Hàng được hoàn là hàng hoá mua tại Việt Nam và mang theo khi xuất cảnh. Nghị định loại trừ thành viên của tổ bay theo pháp luật hàng không và thành viên của đoàn thuỷ thủ theo pháp luật hàng hải.
Người Việt Nam cư trú trong nước đi du lịch nước ngoài không thuộc hai nhóm trên, nên không được hoàn theo khoản này dù mang hàng mua trong nước ra nước ngoài. Đây là câu hỏi cửa hàng hay nhận từ khách trong nước, và câu trả lời đúng là không.
Hai chữ cần để ý trong điều luật là "hàng hoá" và "mang theo". Dịch vụ như ăn uống, lưu trú, vé tham quan không phải hàng hoá mang theo, nên không thuộc diện hoàn này. Hàng mua rồi gửi bưu điện về nước, không mang theo người khi xuất cảnh, cũng không đúng mô tả "mang theo khi xuất cảnh"; khách có câu hỏi kiểu này nên được hướng dẫn hỏi tại điểm làm thủ tục hoàn thuế.
Ba nơi bán hàng cho khách sắp ra nước ngoài, ba cách xử lý thuế
Cùng là bán cho người sắp rời Việt Nam, nhưng luật đặt ba nơi bán vào ba vị trí khác nhau:
| Nơi bán | Thuế suất khi bán | Căn cứ | Khách có được hoàn sau không |
|---|---|---|---|
| Cửa hàng trong phố, trung tâm thương mại | Mức thông thường của mặt hàng: 5%, 10%, hoặc 8% nếu đang được giảm | Điều 9 Luật | Có, nếu là người thuộc diện và đáp ứng Phụ lục IV |
| Khu vực cách ly, bán cho người đã làm thủ tục xuất cảnh | 0% | Điểm a khoản 1 Điều 9 Luật; điểm c khoản 1 Điều 17 Nghị định 181/2025/NĐ-CP | Không đặt ra, vì không có thuế |
| Cửa hàng miễn thuế | 0% | Như trên | Không đặt ra |
Khu vực cách ly và cửa hàng miễn thuế được xác định theo Nghị định 68/2016/NĐ-CP về điều kiện kinh doanh hàng miễn thuế (đã được sửa đổi bởi Nghị định 67/2020/NĐ-CP), như điểm c khoản 1 Điều 17 Nghị định 181/2025/NĐ-CP dẫn chiếu. Một quầy hàng ở sảnh đi của sân bay nhưng nằm trước khu kiểm soát xuất cảnh không phải khu vực cách ly. Người kinh doanh phải xác định đúng vị trí của mình trước khi ghi 0%.
Cửa hàng trong phố: vẫn tính thuế như bán trong nước
Ví dụ giả định: cửa hàng thủ công mỹ nghệ U ở trung tâm thành phố bán cho một khách du lịch nước ngoài món hàng giá niêm yết 2.200.000 đồng, đã gồm thuế giá trị gia tăng 10%. Tách ngược theo công thức tại điểm k khoản 1 Điều 7 Luật: giá chưa thuế = 2.200.000 / 1,1 = 2.000.000 đồng; tiền thuế = 200.000 đồng. Nếu mặt hàng đang được giảm còn 8% thì chia cho 1,08 thay vì 1,1.
U lập hoá đơn, kê khai thuế đầu ra 200.000 đồng như mọi giao dịch bán lẻ khác. Việc khách sau đó có được hoàn hay không là chuyện giữa khách và cơ quan có thẩm quyền theo Phụ lục IV; nó không biến giao dịch của U thành giao dịch 0%. Cửa hàng không được tự trừ thuế cho khách nước ngoài tại quầy với lý do "khách sẽ được hoàn", vì như vậy là bán dưới mức thuế phải tính.
Nếu U muốn khách của mình dùng được quyền hoàn thuế, U cần tìm hiểu Phụ lục IV xem cửa hàng bán hàng hoàn thuế phải đáp ứng điều kiện gì, hoá đơn lập thế nào, giấy tờ giao cho khách gồm những gì. Nội dung Phụ lục IV không nằm trong nguồn của bài này, nên các mức như giá trị hàng tối thiểu, tỷ lệ hoàn, phí dịch vụ hoàn đều không được nêu ở đây; tra văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan thuế quản lý.
Khu vực cách ly, cửa hàng miễn thuế: hồ sơ để giữ 0%
Hàng bán tại khu vực cách ly cho người đã làm thủ tục xuất cảnh và hàng bán tại cửa hàng miễn thuế là hàng xuất khẩu chịu 0%. Vì không có hợp đồng với từng khách và không có tờ khai cho từng món, khoản 4 Điều 28 Nghị định 181/2025/NĐ-CP đặt hồ sơ riêng:
- Tài liệu chứng minh hàng hoá đã bán tại khu vực cách ly, cửa hàng miễn thuế.
- Bảng kê hàng hoá đã bán cho khách xuất cảnh tại khu vực cách ly, cửa hàng miễn thuế theo mẫu tại Phụ lục III ban hành kèm Nghị định 181/2025/NĐ-CP.
- Các điều kiện chung về hoá đơn, chứng từ đầu vào tại Điều 25 và thanh toán không dùng tiền mặt cho hàng mua vào tại Điều 26 của nghị định.
Bảng kê lập theo kỳ, khớp với dữ liệu bán hàng của máy tính tiền. Khách ở khu vực cách ly thường trả bằng thẻ hoặc tiền mặt nhiều loại ngoại tệ; dữ liệu bán phải cho thấy khách đã qua thủ tục xuất cảnh, ví dụ thông tin chuyến bay ghi nhận khi bán. Thiếu hồ sơ thì theo khoản 9 Điều 28, cơ sở không được khấu trừ thuế đầu vào của số hàng đó, dù không phải tính thuế đầu ra.
Các trường hợp hoàn thuế khác dễ lẫn với hoàn cho khách xuất cảnh
Khách hàng là cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế hay dự án viện trợ đôi khi hỏi cửa hàng về "hoàn VAT". Đó là các trường hợp khác trong Điều 15 Luật, không phải khoản 5:
| Trường hợp | Căn cứ | Ai được hoàn | Việc của người bán |
|---|---|---|---|
| Người nước ngoài, người Việt định cư ở nước ngoài mang hàng khi xuất cảnh | Khoản 5 Điều 15 Luật; Điều 33 Nghị định 181/2025/NĐ-CP | Chính người mua | Bán, lập hoá đơn theo mức thông thường; đáp ứng Phụ lục IV nếu tham gia |
| Đối tượng hưởng quyền ưu đãi miễn trừ ngoại giao mua hàng hoá, dịch vụ để sử dụng | Khoản 7 Điều 15 Luật; Điều 35 Nghị định 181/2025/NĐ-CP | Đối tượng đó, theo số thuế ghi trên hoá đơn giá trị gia tăng hoặc chứng từ thanh toán ghi giá đã có thuế | Lập hoá đơn đúng, ghi rõ tiền thuế |
| Dự án dùng vốn ODA không hoàn lại, viện trợ không hoàn lại, viện trợ nhân đạo | Khoản 6 Điều 15 Luật | Chủ dự án, nhà thầu chính, tổ chức được chỉ định | Lập hoá đơn đúng tên đơn vị mua |
Điểm chung: người bán không tự "miễn" thuế cho khách tại quầy. Người bán tính thuế bình thường, lập hoá đơn đúng, còn quyền hoàn thuộc về người mua đủ điều kiện. Hoá đơn lập sai tên, sai tiền thuế là lý do khách bị từ chối hoàn, và khi đó họ quay lại đòi cửa hàng sửa hoá đơn.
Câu hỏi cửa hàng nên hỏi trước khi phục vụ khách xin hoàn thuế
Cửa hàng bán nhiều cho khách du lịch nên chuẩn bị sẵn câu trả lời cho nhân viên quầy. Danh sách nên tự kiểm, và mang tới cơ quan thuế quản lý những câu chưa có đáp án:
- Cửa hàng có thuộc diện bán hàng hoàn thuế theo Phụ lục IV Nghị định 181/2025/NĐ-CP không, cần đăng ký hay đáp ứng điều kiện gì?
- Khi khách xin hoàn, hoá đơn và giấy tờ giao cho khách phải có những thông tin gì về người mua, hộ chiếu, mặt hàng?
- Có quy định về giá trị hàng tối thiểu, thời gian từ khi mua tới khi xuất cảnh, hay loại hàng không được hoàn không?
- Khách là người Việt Nam định cư ở nước ngoài thì cần giấy tờ gì để chứng minh, nhân viên quầy kiểm tra thế nào?
- Nếu khách trả lại hàng sau khi đã nhận giấy tờ hoàn thuế thì cửa hàng xử lý hoá đơn và giấy tờ đó ra sao?
- Hàng thuộc diện giảm còn 8% đến hết 31/12/2026 thì giấy tờ hoàn ghi theo mức nào, và sau mốc đó có văn bản gia hạn hay không?
Câu trả lời nên được viết thành một trang hướng dẫn nội bộ ngắn cho nhân viên quầy, kèm căn cứ, và cập nhật mỗi khi có văn bản mới. Khách du lịch hỏi nhanh, cần câu trả lời đúng ngay, không phải câu "để em hỏi lại".
Những hiểu nhầm hay gặp ở quầy bán hàng
"Khách nước ngoài thì không thu VAT." Sai với cửa hàng trong phố. Quốc tịch của người mua không làm thay đổi thuế suất của giao dịch bán lẻ trong nước. Thuế suất chỉ về 0% khi việc bán diễn ra ở khu vực cách ly cho người đã làm thủ tục xuất cảnh hoặc tại cửa hàng miễn thuế.
"Khách đưa hộ chiếu là cửa hàng tự trừ thuế được." Không. Cửa hàng tính thuế và lập hoá đơn theo mức thông thường; quyền hoàn thuộc về người mua đủ điều kiện, thực hiện theo Phụ lục IV Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Tự trừ tại quầy là kê khai thiếu thuế đầu ra.
"Hoàn được cả tiền ăn, tiền phòng." Khoản 5 Điều 15 Luật nói hàng hoá mua tại Việt Nam mang theo khi xuất cảnh. Dịch vụ ăn uống, lưu trú, tham quan không phải hàng hoá mang theo.
"Bán cho khách nước ngoài là xuất khẩu tại chỗ." Không nên tự gọi như vậy. Xuất khẩu tại chỗ là một khái niệm có thủ tục riêng theo pháp luật hải quan; bán lẻ cho khách du lịch ở cửa hàng không phải trường hợp đó.
"Hàng đang giảm còn 8% thì khách được hoàn theo 10%." Đừng hứa với khách như vậy. Số thuế trên hoá đơn là số đã tính theo mức thực áp tại thời điểm bán; mức hoàn cụ thể phải tra Phụ lục IV.
Câu hỏi thường gặp
Người Việt Nam đi du lịch nước ngoài có được hoàn VAT hàng mua trong nước không?
Không theo khoản 5 Điều 15 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Diện được hoàn là người nước ngoài và người Việt Nam định cư ở nước ngoài mang hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế, mua hàng tại Việt Nam mang theo khi xuất cảnh.
Cửa hàng bán cho khách nước ngoài có được ghi thuế suất 0% không?
Cửa hàng trong phố thì không. Đó là bán trong nước, áp mức thông thường của mặt hàng. Chỉ hàng bán tại khu vực cách ly cho người đã làm thủ tục xuất cảnh và hàng bán tại cửa hàng miễn thuế mới chịu 0% theo điểm a khoản 1 Điều 9 Luật.
Khách được hoàn bao nhiêu phần trăm và cần mua tối thiểu bao nhiêu?
Số thuế được hoàn, hồ sơ, thủ tục và phương thức hoàn được quy định tại Phụ lục IV Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Các mức cụ thể không được nêu ở đây; bạn tra trực tiếp phụ lục hoặc hỏi cơ quan thuế quản lý trước khi tư vấn cho khách.
Tiếp viên hàng không, thuỷ thủ nước ngoài mua hàng có được hoàn không?
Không. Điều 33 Nghị định 181/2025/NĐ-CP loại trừ thành viên của tổ bay theo pháp luật hàng không và thành viên của đoàn thuỷ thủ theo pháp luật hàng hải khỏi diện được hoàn thuế đối với hàng mua mang theo khi xuất cảnh.
Cửa hàng ở khu vực cách ly cần giấy tờ gì để giữ thuế suất 0%?
Theo khoản 4 Điều 28 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, cần tài liệu chứng minh hàng đã bán tại khu vực cách ly hoặc cửa hàng miễn thuế, và Bảng kê hàng hoá đã bán cho khách xuất cảnh theo mẫu tại Phụ lục III của nghị định.
Khách là nhân viên cơ quan ngoại giao xin hoàn VAT thì cửa hàng làm gì?
Cửa hàng lập hoá đơn đúng, ghi rõ tiền thuế. Đối tượng hưởng quyền ưu đãi miễn trừ ngoại giao được hoàn số thuế ghi trên hoá đơn giá trị gia tăng hoặc chứng từ thanh toán ghi giá đã có thuế, theo khoản 7 Điều 15 Luật; thủ tục do họ thực hiện.