GiaTang.comGia Tăng
Thuế GTGT theo từng ngành nghề

Thuế GTGT kinh doanh bất động sản: trừ giá đất, thu theo tiến độ, không được giảm 2%

Chủ đầu tư bán căn hộ, nền đất, cho thuê văn phòng tính thuế GTGT ra sao: giá đất được trừ, ví dụ tính trên m2 sàn, thu theo tiến độ và nhà ở xã hội 5%.

A Vietnamese couple seen from behind walking through an empty unfinished apartment with bare concrete walls and large windows overlooking a city, late afternoon light, wide angle, warm grey tones

Doanh nghiệp kinh doanh bất động sản tính thuế giá trị gia tăng trên giá bán chưa thuế trừ đi giá đất được trừ (tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất nộp ngân sách), thuế suất 10%; hoạt động này nằm trong nhóm bị loại trừ nên không được giảm còn 8% theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP. Căn cứ là điểm h khoản 1 Điều 7 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và Điều 8 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.

Lý do có phần "trừ giá đất" là vì chuyển quyền sử dụng đất không chịu thuế giá trị gia tăng (khoản 7 Điều 5 Luật). Phần giá trị đất trong giá căn hộ được tách ra; phần công trình xây trên đất mới chịu thuế. Bài này đi theo góc nhìn kế toán chủ đầu tư: xác định giá đất được trừ, tính cho từng căn, thu theo tiến độ, các trường hợp 5%, cho thuê và môi giới.

Ba câu hỏi về phần đất phải trả lời trước khi mở bán

Doanh nghiệp có quỹ đất bằng con đường nào? Điều 8 Nghị định 181 chia theo nguồn gốc: được Nhà nước giao hoặc cho thuê trả một lần; mua lại quyền sử dụng của người khác; nhận góp vốn bằng đất; được thanh toán bằng quỹ đất trong hợp đồng BT. Mỗi con đường dẫn tới một loại chứng từ khác nhau làm căn cứ, nên kế toán phải biết dự án thuộc nhánh nào trước khi dựng bảng giá.

Con số trừ ra có chứng từ ngân sách không? Ở các nhánh mua lại hoặc nhận góp vốn, thứ được trừ là khoản đã thực nộp cho Nhà nước của chính thửa đất ấy, không phải giá hai bên thoả thuận khi mua dự án. Nếu bộ hồ sơ không chứng minh được khoản nộp này, khoản 7 Điều 8 buộc tính thuế trên cả giá bán, mất hẳn phần trừ. Vì thế khi thẩm định một thương vụ mua dự án, phòng kế toán nên đòi đủ biên lai, thông báo nộp tiền của bên bán trước khi chốt giá.

Phần hạ tầng đã làm nằm ở đâu? Giá trị đường nội bộ, cấp thoát nước, điện chiếu sáng không được gộp vào phần đất để trừ. Bù lại, thuế trên hoá đơn thi công hạ tầng là đầu vào được khấu trừ nếu đủ điều kiện, nên cần lưu hoá đơn theo từng hạng mục.

Thêm một lưu ý cho đất được giao. Với nhánh Nhà nước giao đất, khoản được trừ tính theo quy định về thu tiền đất, chưa trừ phần bồi thường, giải phóng mặt bằng mà chủ đầu tư đã ứng trước. Kế toán không tự cộng thêm chi phí đền bù vào phần đất để trừ.

Ví dụ tính thuế một căn hộ chung cư, bán trọn và thu theo tiến độ

Giả định dự án chung cư của công ty P có giá đất được trừ 150 tỷ đồng, tổng diện tích sàn xây dựng để bán (không gồm hành lang, cầu thang, tầng hầm) 50.000 m2. Theo khoản 6 Điều 8 Nghị định 181, giá đất được trừ cho mỗi m2 là 150 tỷ chia 50.000, bằng 3 triệu đồng. Một căn 75 m2 bán giá 3.000 triệu đồng chưa thuế.

BướcBán trọn, bàn giao một lầnĐợt thu 30% theo hợp đồng
Số tiền làm căn cứ (triệu đồng)3.000900
Giá đất được trừ của căn: 75 m2 × 3 triệu225225 × 30% = 67,5
Giá tính thuế2.775832,5
Thuế giá trị gia tăng 10%277,583,25
Khách thanh toán3.277,5983,25

Cột thứ ba theo khoản 5 Điều 8 Nghị định 181: khi thu tiền theo tiến độ, giá tính thuế là số tiền thu được trừ giá đất được trừ tương ứng với tỷ lệ phần trăm số tiền thu được trên tổng giá trị hợp đồng. Mỗi đợt thu đều trừ đúng phần trăm giá đất tương ứng; cộng đủ các đợt sẽ ra đúng số của cột thứ hai.

Sai lầm hay gặp là trừ toàn bộ 225 triệu đồng ngay ở đợt đầu, làm thuế các đợt đầu thấp và đợt cuối tăng vọt, khiến số khai từng kỳ không phản ánh đúng.

Thuế phát sinh khi nào: bàn giao hay ngày thu tiền

Khoản 5 Điều 16 Nghị định 181 đặt hai mốc cho kinh doanh bất động sản, xây dựng hạ tầng, xây nhà để bán, chuyển nhượng hoặc cho thuê. Đã chuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụng thì thời điểm tính thuế là lúc chuyển giao, không phân biệt đã thu tiền hay chưa. Chưa chuyển giao nhưng có thu tiền theo tiến độ dự án hoặc tiến độ ghi trong hợp đồng thì thời điểm là ngày thu tiền hoặc theo thoả thuận thanh toán trong hợp đồng.

Với dự án bán hình thành trong tương lai, thực tế phần lớn thuế được khai theo từng đợt thu tiền. Vì vậy lịch thanh toán trong hợp đồng mua bán là căn cứ trực tiếp để kế toán lên kế hoạch thuế từng tháng, quý; một đợt khách chuyển tiền sớm hơn lịch cũng kéo theo thuế sớm hơn.

Khi bàn giao căn hộ mà khách còn nợ đợt cuối, thuế của phần còn lại vẫn phát sinh tại thời điểm bàn giao. Kế toán nên rà danh sách căn đã bàn giao nhưng chưa thu đủ ở mỗi kỳ, vì đây là chỗ hay sót doanh thu khai.

Các khoản khách trả thêm như phí bảo trì, phí làm sổ cần xem bản chất: khoản thu hộ chuyển cho bên khác thì không thuộc giá tính thuế theo điểm b khoản 1 Điều 14 Nghị định 181; khoản chủ đầu tư được hưởng thì là phụ thu, cộng vào giá tính thuế.

Vì sao không được giảm 2% và các trường hợp không phải 10%

Kinh doanh bất động sản bị loại khỏi giảm thuế. Điểm a khoản 1 Điều 1 Nghị định 174 liệt kê kinh doanh bất động sản trong nhóm không được giảm, chi tiết theo Phụ lục I. Từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026, hoá đơn bán căn hộ thương mại vẫn ghi 10%. Hoá đơn ghi 8% cho hoạt động này là sai, bên mua cũng không được khấu trừ theo số sai.

Nhà ở xã hội chịu 5%. Điểm n khoản 2 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng áp mức 5% cho bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội theo Luật Nhà ở. Dự án có cả căn thương mại và căn nhà ở xã hội phải tách doanh thu theo hai mức.

Nhà ở thuộc tài sản công bán cho người đang thuê không chịu thuế. Khoản 5 Điều 5 Luật; chủ thể bán ở đây là Nhà nước, không phải doanh nghiệp kinh doanh.

Chuyển quyền sử dụng đất thuần tuý không chịu thuế. Khoản 7 Điều 5 Luật. Bán nền đất chưa có công trình thì phần quyền sử dụng đất không chịu thuế; nhưng nếu doanh nghiệp đã làm hạ tầng, phần hạ tầng tính thuế theo cách trừ giá đất ở trên.

Môi giới bất động sản tính thuế trên hoa hồng. Điểm i khoản 1 Điều 7 Luật: giá tính thuế của đại lý, môi giới hưởng hoa hồng là tiền hoa hồng chưa thuế. Môi giới có thuộc mã ngành kinh doanh bất động sản trong Phụ lục I hay không, tức có được giảm hay không, cần tra phụ lục.

Cho thuê văn phòng, mặt bằng, nhà xưởng

Cho thuê là hoạt động cho thuê tài sản, giá tính thuế là tiền thuê chưa thuế theo điểm d khoản 1 Điều 7 Luật Thuế giá trị gia tăng. Khi người thuê trả trước cho nhiều kỳ hoặc cả thời hạn thuê, giá tính thuế là số tiền trả trước đó; nghĩa là thuế tính ngay trên khoản trả trước, không chia dần theo năm. Ví dụ khách trả trước 3 năm tiền thuê 1.200 triệu đồng chưa thuế, thuế 10% là 120 triệu đồng tính trên cả khoản trả trước đó.

Tiền đặt cọc bảo đảm thực hiện hợp đồng thuê, hoàn lại khi hết hạn, không phải tiền thuê nên không là giá tính thuế, miễn hợp đồng ghi rõ bản chất cọc. Phí quản lý, phí gửi xe, tiền điện nước bên cho thuê thu lại và được hưởng chênh lệch thì là doanh thu; nếu chỉ thu hộ đúng số của nhà cung cấp thì có thể là thu hộ, cần chứng từ.

Cho thuê mặt bằng có thuộc "kinh doanh bất động sản" trong Phụ lục I Nghị định 174, tức không được giảm, hay không, phụ thuộc vào mã ngành ghi trong phụ lục. Vì phụ lục là bảng mã chi tiết, doanh nghiệp cho thuê nên tra đúng mã hoạt động của mình rồi lưu lại căn cứ đã tra, thay vì làm theo thói quen của đơn vị khác.

Cá nhân cho thuê nhà riêng thuộc câu chuyện hộ, cá nhân kinh doanh với tỷ lệ phần trăm trên doanh thu và mức doanh thu không chịu thuế do Chính phủ quy định; bài này không đi sâu phần đó.

Quy trình kế toán thuế cho một dự án bán nhà

Gợi ý trình tự làm việc cho kế toán chủ đầu tư từ khi mở bán tới khi bàn giao hết.

  1. Tập hợp chứng từ tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đã nộp; xác định trường hợp tương ứng ở Điều 8 Nghị định 181.
  2. Tính tổng diện tích sàn để bán theo khoản 6 Điều 8 (bỏ phần dùng chung, tầng hầm), ra giá đất được trừ trên mỗi m2; lưu bảng tính làm hồ sơ.
  3. Lập bảng từng căn: diện tích, giá bán chưa thuế, giá đất được trừ của căn, thuế suất (10% hay 5% với nhà ở xã hội).
  4. Theo dõi từng đợt thu tiền theo hợp đồng; mỗi đợt tính giá đất trừ theo tỷ lệ thu, lập hoá đơn và khai thuế vào kỳ thu.
  5. Khi bàn giao, đối chiếu tổng các đợt đã khai với số của căn; khai phần còn lại vào kỳ bàn giao dù chưa thu đủ.
  6. Kiểm tra mọi hoá đơn bán bất động sản thương mại ghi 10%, không để phần mềm tự áp 8% theo cấu hình chung của doanh nghiệp.

Thuế đầu vào của dự án như vật liệu, thầu xây dựng, tư vấn được khấu trừ theo nguyên tắc chung; trường hợp số chưa khấu trừ hết lớn trong giai đoạn đầu tư, hoàn thuế theo khoản 2 Điều 15 Luật có điều kiện riêng mà kế toán nên đọc kỹ trước khi lập kế hoạch dòng tiền.

Câu hỏi thường gặp

Mua căn hộ chung cư phải chịu thuế VAT bao nhiêu?

Thuế suất 10% với nhà ở thương mại, tính trên giá bán chưa thuế trừ giá đất được trừ theo điểm h khoản 1 Điều 7 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Nhà ở xã hội chịu 5%. Vì phần giá đất được trừ, tiền thuế thực tế thấp hơn 10% giá căn.

Kinh doanh bất động sản có được giảm thuế GTGT còn 8% không?

Không. Điểm a khoản 1 Điều 1 Nghị định 174/2025/NĐ-CP loại kinh doanh bất động sản khỏi diện giảm, chi tiết tại Phụ lục I. Trong thời gian chính sách có hiệu lực đến hết 31/12/2026, hoá đơn vẫn ghi 10%.

Giá đất được trừ cho một căn chung cư tính thế nào?

Lấy giá đất được trừ của dự án chia cho tổng m2 sàn xây dựng để bán, không gồm hành lang, cầu thang, tầng hầm, công trình dưới mặt đất, theo khoản 6 Điều 8 Nghị định 181/2025/NĐ-CP; sau đó nhân với diện tích căn.

Thu tiền theo tiến độ thì khai thuế GTGT lúc nào?

Khi chưa bàn giao, thời điểm tính thuế là ngày thu tiền hoặc theo thoả thuận thanh toán trong hợp đồng, theo khoản 5 Điều 16 Nghị định 181. Giá tính thuế mỗi đợt là số thu trừ giá đất được trừ tương ứng tỷ lệ thu.

Không có chứng từ tiền sử dụng đất thì tính thuế ra sao?

Với trường hợp nhận chuyển nhượng hoặc nhận góp vốn bằng quyền sử dụng đất mà không xác định được tiền đất đã nộp ngân sách, khoản 7 Điều 8 Nghị định 181 quy định tính thuế trên toàn bộ giá chuyển nhượng chưa thuế, không có phần trừ.

Khách trả trước nhiều năm tiền thuê văn phòng thì tính thuế thế nào?

Giá tính thuế là số tiền trả trước cho thời hạn thuê chưa có thuế, theo điểm d khoản 1 Điều 7 Luật Thuế giá trị gia tăng. Tiền đặt cọc bảo đảm hoàn lại khi hết hạn không phải tiền thuê.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138