Hàng nhập khẩu không phải nộp thuế giá trị gia tăng ở cửa khẩu khi thuộc một trường hợp của Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, nhóm hay gặp nhất là: hàng chuyển khẩu, quá cảnh, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, nguyên liệu nhập để sản xuất, gia công hàng xuất khẩu theo hợp đồng với bên nước ngoài, quà biếu trong định mức miễn thuế nhập khẩu, và máy móc thuộc loại trong nước chưa sản xuất được cho một số mục đích. Ngoài ra còn nông sản chưa chế biến, vàng thỏi chưa chế tác ở khâu nhập khẩu và một số trường hợp đặc thù.
Hai điều thường bị hiểu sai: được miễn thuế nhập khẩu không có nghĩa là không chịu thuế giá trị gia tăng, và "không chịu thuế" ở khâu nhập khẩu thường gắn với một điều kiện về mục đích sử dụng. Phần dưới xếp các trường hợp theo nhóm, chỉ ra điều kiện đi kèm, và nói cần làm gì khi điều kiện ấy không còn.
Không chịu thuế ở khâu nhập khẩu khác miễn thuế nhập khẩu
Thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng là hai sắc thuế, do hai luật khác nhau điều chỉnh. Một lô hàng có thể được miễn thuế nhập khẩu nhưng vẫn chịu thuế giá trị gia tăng, và ngược lại. Điểm a khoản 2 Điều 5 Nghị định 181/2025/NĐ-CP viết rõ trường hợp thứ nhất: hàng được miễn thuế nhập khẩu thì giá tính thuế giá trị gia tăng là trị giá tính thuế nhập khẩu, tức vẫn phải nộp thuế giá trị gia tăng.
Lô hàng chỉ thoát thuế giá trị gia tăng ở cửa khẩu khi có tên trong Điều 5 Luật. Một số khoản của Điều 5 dẫn chiếu sang định mức của pháp luật thuế nhập khẩu, ví dụ quà biếu, hành lý "trong định mức miễn thuế nhập khẩu". Ở những khoản đó, hai sắc thuế đi cùng nhau. Còn ở các khoản như máy móc trong nước chưa sản xuất được, điều kiện là của riêng Luật Thuế giá trị gia tăng.
Hệ quả với người nhập khẩu theo phương pháp khấu trừ: hàng không chịu thuế ở khâu nhập khẩu thì không có chứng từ nộp thuế giá trị gia tăng, nên cũng không có gì để khấu trừ. Khi hàng đó sau này được bán ra trong nước, việc bán ra lại xét theo đúng mặt hàng ở khâu bán, không phải tự động không chịu thuế. Chỗ này được làm rõ ở mục về nông sản và vàng phía dưới.
Nhóm hàng chỉ đi qua: khoản 20 Điều 5
Khoản 20 Điều 5 Luật gom các trường hợp hàng không tiêu dùng ở thị trường nội địa, hoặc chỉ ở lại tạm thời. Bảng dưới ghi kèm ví dụ giả định và điều kiện cần giữ:
| Trường hợp | Ví dụ giả định | Điều kiện cần giữ |
|---|---|---|
| Hàng chuyển khẩu, quá cảnh qua lãnh thổ Việt Nam | Lô hàng từ nước thứ nhất đi qua cảng Việt Nam sang nước thứ hai | Không đưa vào tiêu thụ nội địa |
| Hàng tạm nhập khẩu, tái xuất khẩu | Máy mẫu mang vào trưng bày hội chợ rồi mang ra | Tái xuất đúng thủ tục, đúng thời hạn hải quan cho phép |
| Hàng tạm xuất khẩu, tái nhập khẩu | Khuôn mẫu gửi ra nước ngoài sửa rồi nhận về | Hàng nhận về đúng là hàng đã tạm xuất |
| Nguyên liệu nhập để sản xuất, gia công hàng xuất khẩu | Xưởng H nhập vải để may áo theo hợp đồng gia công với bên nước ngoài | Có hợp đồng sản xuất, gia công xuất khẩu ký với bên nước ngoài |
| Hàng mua bán giữa nước ngoài với khu phi thuế quan, giữa các khu phi thuế quan | Doanh nghiệp chế xuất nhập linh kiện từ nước ngoài | Hàng ở trong khu phi thuế quan |
| Hàng của công ty cho thuê tài chính chở thẳng vào khu phi thuế quan cho doanh nghiệp trong khu thuê | Máy móc cho thuê tài chính giao thẳng cho doanh nghiệp chế xuất | Vận chuyển thẳng vào khu |
Điểm chung của cả nhóm: điều kiện không chịu thuế gắn với việc hàng rời đi hoặc được dùng cho hoạt động xuất khẩu. Khoản 12 Điều 4 Nghị định 181/2025/NĐ-CP nhắc lại nội dung này và dẫn khái niệm khu phi thuế quan về pháp luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
Máy móc thuộc loại trong nước chưa sản xuất được
Khoản 17 Điều 5 Luật cho ba nhóm máy móc, vật tư không chịu thuế khi nhập khẩu, cả ba đều kèm điều kiện "thuộc loại trong nước chưa sản xuất được". Nhóm một: máy móc, thiết bị, phụ tùng, vật tư cần nhập khẩu để sử dụng trực tiếp cho nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ. Nhóm hai: máy móc, thiết bị, phụ tùng thay thế, phương tiện vận tải chuyên dùng và vật tư cần nhập khẩu để tìm kiếm thăm dò, phát triển mỏ dầu khí. Nhóm ba: máy bay, trực thăng, tàu lượn, giàn khoan, tàu thuyền cần nhập khẩu để tạo tài sản cố định của doanh nghiệp hoặc thuê của nước ngoài để dùng cho sản xuất, kinh doanh, cho thuê.
Cụm "trong nước chưa sản xuất được" không do doanh nghiệp tự nhận định. Việc xác định dựa trên danh mục và hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền; văn bản đó không nằm trong nguồn của bài này, nên bạn cần tra danh mục hiện hành trước khi lập kế hoạch tài chính cho dự án. Một dây chuyền có máy trong nước đã sản xuất được thì phần máy đó vẫn chịu thuế ở khâu nhập khẩu.
Ví dụ giả định: viện nghiên cứu I nhập một thiết bị đo chuyên dụng thuộc loại trong nước chưa sản xuất được, dùng trực tiếp cho đề tài nghiên cứu. Lô thiết bị không chịu thuế giá trị gia tăng ở khâu nhập khẩu. Nếu cùng lô có kèm bàn ghế phòng thí nghiệm, máy tính văn phòng thông thường, các món đó không đương nhiên được hưởng theo; nên khai tách dòng để không làm cả lô bị hỏi lại.
Quà biếu, hành lý, viện trợ và hàng cứu trợ
Khoản 19 và khoản 26 Điều 5 Luật gom các trường hợp hàng nhập khẩu không vì mục đích kinh doanh. Phần lớn gắn với định mức miễn thuế nhập khẩu theo pháp luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu:
- Hàng nhập khẩu trong trường hợp viện trợ nhân đạo, viện trợ không hoàn lại.
- Quà tặng cho cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân trong định mức miễn thuế nhập khẩu.
- Quà biếu, quà tặng của tổ chức, cá nhân nước ngoài cho cá nhân Việt Nam trong định mức miễn thuế nhập khẩu; đồ dùng theo tiêu chuẩn miễn trừ ngoại giao; tài sản di chuyển trong định mức.
- Hàng trong tiêu chuẩn hành lý miễn thuế nhập khẩu.
- Hàng nhập khẩu ủng hộ, tài trợ phòng, chống, khắc phục hậu quả thảm hoạ, thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh theo quy định của Chính phủ.
- Hàng mua bán, trao đổi của cư dân biên giới thuộc danh mục và trong định mức miễn thuế nhập khẩu.
- Di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia do cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhập khẩu.
Mức định mức cụ thể không nằm trong Luật Thuế giá trị gia tăng. Phần vượt định mức thì không còn thuộc trường hợp này và phải tính thuế như hàng nhập khẩu thông thường. Một người nhận quà từ người thân ở nước ngoài, khi giá trị lô quà vượt định mức, sẽ phải nộp cả thuế nhập khẩu lẫn thuế giá trị gia tăng cho phần vượt; hãy hỏi cơ quan hải quan về định mức đang áp.
Không chịu thuế ở khâu nhập khẩu, nhưng bán lại thì khác
Một số mặt hàng chỉ không chịu thuế ở đúng khâu nhập khẩu. Khi người nhập khẩu bán lại trong nước, việc bán ra được xét theo quy định của khâu bán.
| Mặt hàng | Khâu nhập khẩu | Khi bán lại trong nước |
|---|---|---|
| Sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, thuỷ sản chưa chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường | Không chịu thuế (khoản 1 Điều 5, sửa bởi Luật 149/2025/QH15) | Doanh nghiệp, hợp tác xã bán cho doanh nghiệp, hợp tác xã khác: không phải kê khai, tính nộp; khâu thương mại khác: 5% theo điểm d khoản 2 Điều 9 |
| Vàng dạng thỏi, miếng chưa chế tác thành mỹ nghệ, trang sức | Không chịu thuế (khoản 22 Điều 5) | Mua bán vàng tính trực tiếp trên giá trị gia tăng (khoản 1 Điều 12) |
| Báo, tạp chí, sách chính trị, sách giáo khoa, giáo trình và các loại sách nêu tại khoản 15 Điều 5 | Không chịu thuế | Phát hành vẫn không chịu thuế theo cùng khoản |
| Sản phẩm, dịch vụ nhập khẩu phục vụ công nghiệp quốc phòng, an ninh theo danh mục | Không chịu thuế (khoản 18 Điều 5) | Theo danh mục của cơ quan có thẩm quyền |
Ví dụ giả định với nông sản: công ty K nhập một lô hạt chưa qua chế biến, không nộp thuế giá trị gia tăng ở cửa khẩu. Khi K bán cho một doanh nghiệp chế biến, K không phải kê khai, tính nộp thuế cho doanh thu đó. Khi K bán cho một hộ kinh doanh buôn lẻ, doanh thu này chịu 5%. Đọc kỹ khoản 1 Điều 5 bản đã sửa đổi trước khi lập hoá đơn, vì cụm từ của luật thay đổi từ 01/01/2026.
Khi điều kiện không còn và hồ sơ cần giữ
Tạm nhập mà không tái xuất. Hàng tạm nhập tái xuất không chịu thuế vì nó sẽ rời đi. Nếu kế hoạch thay đổi và hàng ở lại để bán hoặc dùng trong nước, cơ sở của việc không chịu thuế không còn. Thủ tục chuyển mục đích và nghĩa vụ phát sinh do pháp luật hải quan và quản lý thuế quy định; nguồn của bài này không nêu chi tiết, nên hãy hỏi cơ quan hải quan trước khi bán.
Nguyên liệu gia công còn thừa. Nguyên liệu nhập để gia công xuất khẩu, phần thừa sau khi kết thúc hợp đồng mà đem bán trong nước thì không còn là nguyên liệu cho hàng xuất khẩu. Xử lý phần thừa theo hướng dẫn của cơ quan hải quan, rồi mới lập hoá đơn bán.
Hàng miễn thuế nhập khẩu đổi mục đích. Điểm c khoản 2 Điều 5 Nghị định 181/2025/NĐ-CP: hàng chịu thuế giá trị gia tăng được miễn thuế nhập khẩu, sau đó đổi mục đích làm phát sinh thuế nhập khẩu phải nộp thì phải nộp thuế giá trị gia tăng bổ sung trên số tiền thuế nhập khẩu đó.
Hồ sơ. Khoản 28 Điều 5 Luật giao Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định hồ sơ, thủ tục xác định đối tượng không chịu thuế. Giữ cùng bộ chứng từ lô hàng: hợp đồng gia công hoặc hợp đồng tạm nhập, tờ khai, giấy tờ chứng minh mục đích sử dụng, và tra văn bản hướng dẫn hiện hành.
Câu hỏi thường gặp
Hàng tạm nhập để trưng bày hội chợ có phải nộp thuế GTGT không?
Hàng tạm nhập khẩu, tái xuất khẩu thuộc khoản 20 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, nên không chịu thuế ở khâu nhập khẩu, với điều kiện hàng được tái xuất theo đúng thủ tục và thời hạn hải quan. Nếu bán lại tại hội chợ thì phải hỏi cơ quan hải quan.
Nguyên liệu nhập về để gia công cho khách nước ngoài có chịu thuế GTGT không?
Không chịu thuế, nếu có hợp đồng sản xuất, gia công xuất khẩu ký với bên nước ngoài. Nếu bạn gia công cho một doanh nghiệp trong nước rồi họ mới xuất khẩu, điều kiện hợp đồng với bên nước ngoài không đứng tên bạn, cần hỏi lại cơ quan thuế.
Được miễn thuế nhập khẩu thì có được miễn luôn thuế GTGT không?
Không mặc nhiên. Hai sắc thuế độc lập. Hàng được miễn thuế nhập khẩu mà không có tên trong Điều 5 Luật vẫn chịu thuế giá trị gia tăng, giá tính thuế khi đó là trị giá tính thuế nhập khẩu theo Nghị định 181/2025/NĐ-CP.
Nhận quà từ người thân ở nước ngoài có phải nộp thuế GTGT không?
Quà biếu của tổ chức, cá nhân nước ngoài cho cá nhân Việt Nam trong định mức miễn thuế nhập khẩu thì không chịu thuế giá trị gia tăng. Phần vượt định mức phải tính thuế như hàng nhập khẩu thông thường; định mức hỏi cơ quan hải quan.
Nhập nông sản chưa chế biến về bán cho hộ buôn lẻ thì thuế suất bao nhiêu?
Ở khâu nhập khẩu không chịu thuế. Khi doanh nghiệp bán lại cho hộ kinh doanh, đó là khâu thương mại không thuộc trường hợp bán cho doanh nghiệp, hợp tác xã, nên áp thuế suất 5% theo điểm d khoản 2 Điều 9 Luật.
Máy móc nhập khẩu thế nào thì được tính là trong nước chưa sản xuất được?
Việc này xác định theo danh mục và hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền, không do doanh nghiệp tự đánh giá. Tra danh mục hiện hành trước khi ký hợp đồng mua, và hỏi cơ quan thuế khi thiết bị của bạn không khớp gọn một dòng nào.